Υπόδειγμα αποτίμησης κεφαλαιακών στοιχείων: εμπειρικός έλεγχος στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών

Abstract

Η διατριβή αυτή ασχολείται με το Μοντέλο Αποτίμησης Κεφαλαιακών Στοιχείων (CAPM), το οποίο αναπτύχθηκε ώστε να υποστηρίξει την ισορροπία τιμών και αποδόσεων στις κεφαλαιαγορές. Αν οι επενδυτές συμπεριφέρονται όπως υποθέτει η θεωρεία χαρτοφυλακίου, τότε μπορούν με τις ενέργειες τους συνολικά να καθορίσουν σε ποιες τιμές θα πωλούν ή θα αγοράζουν τα αξιόγραφά τους. Στα πρώτα δύο κεφάλαια αναπτύσσεται η λογική και οι υποθέσεις πάνω στις οποίες βασίστηκαν οι δημιουργοί του μοντέλου, καθώς και οι επεκτάσεις του μοντέλου που έγιναν από άλλους επιστήμονες. Οι προεκτάσεις αυτές, ακολουθώντας σε κάθε περίπτωση την παραβίαση μιας από τις υποθέσεις στις οποίες βασίζεται το κλασσικό μοντέλο, καταφέρνουν να δημιουργήσουν νέα μοντέλα, και να εξηγήσουν κάποιες φορές και κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις καλύτερα την πραγματικότητα. Έπειτα γίνεται μια προσπάθεια παρουσίασης των σημαντικότερων εμπειρικών ελέγχων που έγιναν πάνω στο υπόδειγμα αποτίμησης κεφαλαιακών στοιχείων, καθώς και των αποτελεσμάτων που αυτoί κατέληξαν. Στην ουσία γίνεται μια προσπάθεια ανάδειξης του πόσο καλά τα θεωρητικά μοντέλα που έχουν περιγραφεί προηγουμένως περιγράφουν την πραγματικότητα. Με βάση τους εμπειρικούς ελέγχους που έχουν γίνει μέχρι σήμερα αλλά με κύριο οδηγό τον έλεγχο των Black, Jensen και Scholes, παρουσιάζεται η έρευνα που γίνεται στη παρούσα διατριβή πάνω στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών (ΧΑΑ). Για την έρευνα αυτή χρησιμοποιούνται τα στοιχεία 189 κοινών μετοχών για την χρονική περίοδο από το 1998 έως το 2003, χρησιμοποιώντας την παλινδρόμηση του κλασσικού υποδείγματος. Το αποτέλεσμα στο οποίο καταλήγουμε θεωρείται ενθαρρυντικό παρά την κατάσταση που επικράτησε κατά την τελευταία πενταετία στο ελληνικό χρηματιστήριο. Αρκετά ικανοποιητικό θεωρείται ότι το μοντέλο φαίνεται να είναι γραμμικό για το ελληνικό Χρηματιστήριο κατά τη πενταετία που μελετάται, υπάρχει δηλαδή γραμμική σχέση ανάμεσα στην αναμενόμενη απόδοση των μετοχών και το συντελεστή βήτα, που μετρά το συστηματικό κίνδυνο. Αξιόλογη είναι και η διαπίστωση ότι υπάρχουν και άλλοι παράγοντες, πέρα από το beta, που είναι σημαντικοί για την πρόβλεψη των αποδόσεων.