Σχεδιασμός εκπαιδευτικών προγραμμάτων στη μουσειακή αγωγή: διερεύνηση απόψεων εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αναφορικά με τη διδασκαλία της τοπικής ιστορίας με εφαρμογή εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων

Abstract

Η διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς και η ανάδειξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών μιας κοινωνίας σε συνδυασμό με την αξιοποίηση και την διαμόρφωση συλλογικής συνείδησης από τους πολίτες ενός κράτους προβάλλουν τον καθοριστικό ρόλο που καλείται να παίξει η εκπαίδευση στην διαμόρφωση της πολιτιστικής συνείδησης και της βιώσιμης ανάπτυξης στους/στις μαθητές/τριες. Η παρούσα διδακτορική διατριβή αποσκοπεί στην διερεύνηση των απόψεων εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σχετικά με την επίδραση εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων, με έμφαση στη μουσειακή αγωγή, για την καλλιέργεια θετικών στάσεων σε μαθητές/τριες δημοτικών σχολείων, αναφορικά με το μάθημα της Ιστορίας, αξιοποιώντας τα δεδομένα συγκεκριμένης έρευνας. Η έρευνα υιοθέτησε την ποσοτική μέθοδο ενώ ως ερευνητική στρατηγική επιλέχθηκε η αγωγή της υπαίθρου (outdoor education). Η διεξαγωγή της έρευνας πραγματοποιήθηκε σε σχολικές μονάδες του νομού Αιτωλοακαρνανίας κατά το σχολικό έτος 2022-2023. Περαιτέρω στόχοι της διατριβής αποτέλεσαν: α) η διερεύνηση των απόψεων εκπαιδευτικών και μαθητών/τριών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων μουσειακής αγωγής στο πλαίσιο διδασκαλίας του μαθήματος της Ιστορίας, β) η διερεύνηση των απόψεων μαθητών/τριών και εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την αξιοποίηση εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων στη διδασκαλία του μαθήματος της Ιστορίας, γ) η καταγραφή του επίπεδου που οι εκπαιδευτικοί πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης θεωρούν ότι γνωρίζουν πώς να ενσωματώνουν θέματα μουσειακής αγωγής στη διδασκαλία τους, δ) η παρουσίαση των μαθησιακών αποτελεσμάτων σύμφωνα με τους/τις μαθητές/τριες από την εφαρμογή ενός εκπαιδευτικού προγράμματος μουσειακής αγωγής στο πλαίσιο διδασκαλίας του μαθήματος της Ιστορίας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί του δείγματος, θεωρούν πως η μάθηση πρέπει να λαμβάνει χώρα εκτός σχολικής τάξης. Διατυπώνεται επιπλέον άποψη πως θα έπρεπε να υπάρχουν εκπαιδευτικοί τέχνης στα σχολεία στο πλαίσιο της μουσειακής αγωγής ενώ το υψηλό ποσοστό συμφωνίας των δηλώσεων των εκπαιδευτικών σχετικά με τα ζητούμενα που κλήθηκαν να απαντήσουν, έδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν στην έρευνα πιστεύουν ότι η μουσειακή αγωγή καθώς και η αγωγή της υπαίθρου μπορούν να αποτελέσουν κίνητρα ενθάρρυνσης των μαθητών/τριών να αποκτήσουν γνώσεις αναφορικά με το φυσικό περιβάλλον και την Τοπική Ιστορία. Αναφορικά με τα αποτελέσματα των ερωτηματολογίων των μαθητών/τριών παρατηρήθηκε μεγάλη αύξηση σωστών απαντήσεων σε ερωτήσεις γνώσεων που αφορούσαν την Τοπική Ιστορία της πόλης του Μεσολογγίου. Οι μαθητές/τριες κατανόησαν ακόμη τους κινδύνους της πολιτιστικής κληρονομιάς δίνοντας έμφαση στον ανθρώπινο παράγοντα αλλά και στην επίδραση των φυσικών καταστροφών. Αναφορικά με την αξιολόγηση του προτεινόμενου εκπαιδευτικού προγράμματος, οι περισσότεροι/ες μαθητές/τριες δήλωσαν πως η εμπειρία τους ήταν συναρπαστική ενώ σημαντικό στοιχείο αποτέλεσε το γεγονός ότι οι περισσότεροι/ες από αυτούς/ές τόνισαν ότι δεν αισθάνθηκαν ότι «ζωντάνεψαν» τα μουσειακά εκθέματα, γεγονός που μπορεί να οφείλεται στον εξ’ αποστάσεως σχεδιασμό του προτεινόμενου εκπαιδευτικού προγράμματος λόγω περιορισμών της πανδημίας του COVID-19.