Κοινωνική και Ιστορική Ανθρωπολογία
Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://hellanicus.lib.aegean.gr/handle/11610/5381
Περιηγούμαι
Πρόσφατες Υποβολές
Τεκμήριο Κατασκευή της εντοπιότητας σε συνθήκες εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης της πολιτισμικής οικονομίας: το παράδειγμα του ούζου Πλωμαρίου(2018-11-02) Τάττης, Γεώργιος; Tattis, GeorgeΗ διαπλοκή της οικονομίας με το πολιτισμικό συγκείμενο της εντοπιότητας, αποτελεί θεμελιώδη πλέον παραδοχή της διεπιστημονικής προσέγγισης της «Πολιτισμικής Οικονομίας». Η έρευνα εστιάζει στην παραγωγή και στην εμπορευματοποίηση ενός τοπικού προϊόντος, του ούζου, ως ένα μέσο για την αναβάθμιση του τόπου. Παράλληλα, διαφαίνεται το πώς αυτή η διαδικασία επηρέασε και επηρεάζει το πολιτισμικό συμφραζόμενο της εντοπιότητας. Μέσα στα πλαίσια του μετασχηματισμού του αγροτικού χώρου έχουμε έναν σημαντικό παράλληλο μετασχηματισμό. Ο τόπος μετατρέπεται σε εμπόρευμα, κυρίως λόγω των συνεπειών της παγκοσμιοποίησης και του τουρισμού. Σε πρώτο επίπεδο, ψηλαφώντας την έννοια «τόπος», ανιχνεύεται παράλληλα και η συγκεκριμένη τοπική πολιτισμική οριοθέτηση και το συγκείμενό της. Στη διαδικασία αυτή, οι εντόπιες αντιλήψεις, τα τοπικά προϊόντα, τα ήθη και έθιμα, ενδέχεται να μετατρέπονται σε εμπορεύματα προς πώληση, ως μία βασική λειτουργία για να αντλεί την ευημερία του ένας τόπος. Συνάμα, αυτή η διαδικασία αποτελεί ερέθισμα για την καλλιέργεια της εντοπιότητας, με συγκεκριμένους τρόπους και μετασχηματισμένο περιεχόμενο. Αναζητούνται οι νέες προσλήψεις της εντοπιότητας και οι μετασχηματισμοί σε σχέση με τους οποίους πρέπει να την κουβεντιάσουμε. Τέλος, προσδιορίζονται οι τρόποι με τους οποίους αυτή προσλαμβάνεται, οι πρακτικές που της προσδίδουν νόημα, και πως τη διαχειρίζονται και επενεργούν μαζί της τα ίδια τα υποκείμενα που τη συμπυκνώνουν.Τεκμήριο Οι εργασιακές σχέσεις και ο κατά φύλο καταμερισμός εργασίας στη Βιομηχανία Βάμβακος Πειραϊκή Πατραϊκή 1950-1996(2025-02-26) Μπιλιάνου, ΜαρίαΗ παρούσα διπλωματική - μεταπτυχιακή εργασία αφορά μια πρωτογενή έρευνα σχετικά με το εργοστάσιο της Πειραϊκής Πατραϊκής στην Πάτρα. Πρόκειται για ένα εργοστάσιο που λειτουργούσε για σχεδόν έναν αιώνα, ενώ οι εργαζόμενοι που απασχολούνταν εκεί ήταν χιλιάδες. Η Πειραϊκή Πατραϊκή επεξεργαζόταν ακατέργαστο βαμβάκι, το οποίο στη συνέχεια γινόταν ύφασμα. Η διαδικασία αυτή για τους εργαζόμενους δεν ήταν καθόλου εύκολη, καθώς εγκυμονούσε εργατικά ατυχήματα, ασθένειες λόγω ανθυγιεινών αναθυμιάσεων αλλά και καταπόνηση του σώματος από τις αντίξοες εργασιακές συνθήκες. Από τη δεκαετία του 1950 μέχρι και τα μέσα του 1970 η κλωστοϋφαντουργία στην Ελλάδα γνώρισε μεγάλη οικονομική άνθιση, όπως και πολλές άλλες βιομηχανικές μονάδες. Σε αυτή τη χρονική περίοδο οι γυναίκες διαδραμάτισαν σπουδαίο ρόλο στη βιομηχανία βάμβακος, αφού αποτελούσαν τον βασικό κορμό της παραγωγής. Παρ’ όλα αυτά οι γυναίκες εμφανίζονται υποδεέστερες των ανδρών είτε μέσω έμφυλων δια-φορών στον καταμερισμό εργασίας είτε μέσω μισθολογικών διακρίσεων. Η έρευνα βασίστηκε στην προφορική ιστορία πραγματοποιώντας συνεντεύξεις με πρώην εργαζόμενους της Πειραϊκής Πατραϊκής. Οι προφορικές αφηγήσεις φώτισαν ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας που μέχρι πρότινος το αντικαθιστούσε ο κυρίαρχος λόγος. Θίγονται θέματα πελατειακών σχέσεων, αναιρούνται μύθοι σχετικά με την δήθεν ανεπαρκή εργασία των εργατών και εργατριών, ενώ επανεξετάζονται οι λόγοι που έκλεισε το εργοστάσιο. Για την κοινότητα της Πάτρας η Πειραϊκή Πατραϊκή έχει αποτυπωθεί στη συλλογική μνήμη ως ένα ιδιαίτερης σημασίας και πολύ ευαίσθητο κοινωνικό γεγονός.Τεκμήριο Σχολεία του δάσους και άγριες παιδαγωγικές στην Ελλάδα(2026-02-18) Γκουσδουβά, ΜαριάνναΗ παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία επιχειρεί να προσεγγίσει ανθρωπολογικά τα Σχολεία του Δάσους και τις Άγριες Παιδαγωγικές στην Ελλάδα, ακολουθώντας τα ίχνη παιδιών, συμμετεχόντων και μη ανθρώπινων άλλων σε μονοπάτια, λάσπες και κύκλους φωτιάς. Η έρευνα εστιάζει στο πώς η μάθηση μετακινείται έξω από την τάξη, σε χώρους όπου η φύση δεν αποτελεί φόντο αλλά γίνεται συνομιλήτρια. Αναρωτιέται πώς συγκροτούνται οι σχέσεις, οι αισθήσεις και τα σώματα μέσα σε αυτούς τους τόπους. Μέσα από εθνογραφική επιτόπια συμμετοχική παρατήρηση και ημιδομημένες συνεντεύξεις με παιδαγωγούς, γονείς και ακαδημαϊκούς, αναδεικνύονται τα νοήματα που αποδίδουν οι συμμετέχοντες στη μάθηση στη φύση, στις μετατοπίσεις της καθημερινότητας και στις διαπραγματεύσεις με το τυπικό σχολείο. Τα ευρήματα φωτίζουν μια διαφορετική σύλληψη της παιδικής ηλικίας και της εκπαίδευσης, σε διάλογο με την ανθρωπολογία της παιδικής ηλικίας, την ανθρωπολογία της εκπαίδευσης και τις πέρα από το ανθρώπινο / πολυειδικές προσεγγίσεις, όπου η έρευνα γίνεται ταυτόχρονα αναλυτική και επιτελεστική αφήγηση των σχέσεων που υφαίνονται στο δάσος.Τεκμήριο Η υποδοχή και η αντιμετώπιση των μικρασιατών προσφύγων, από μέρους του γηγενούς πληθυσμού του νησιού της Λέσβου, κατά τη δεκαετία του 1920-1930(2022-03) Σαββίνου, ΕλένηΗ εν λόγω εργασία πραγματεύεται την έλευση των Μικρασιατών προσφύγων, τον Αύγουστο του 1922, στο νησί της Λέσβου, μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου, που άνοιξε το δρόμο της προσφυγιάς, για εκατοντάδες χιλιάδες ελληνορθόδοξους, τις ιστορικές συνθήκες που οδήγησαν σ’ αυτό το γεγονός, το ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο και την ελληνική πραγματικότητα, στην οποία, σταδιακά, έγιναν κοινωνοί , μέχρι και το 1930. Ειδικότερα, πραγματεύεται, αρχικά τις ιστορικές συνθήκες που επικρατούσαν στην Ευρώπη και τα Βαλκάνια, με την έξαρση των εθνικισμών, τους συσχετισμούς των «Μεγάλων» Δυνάμεων και τον μετασχηματισμό της Τουρκικής Αυτοκρατορίας σε Εθνικό Κράτος. Σκιαγραφεί και αποτυπώνει τις ιστορικές συνθήκες και τα τεκταινόμενα στον ελλαδικό χώρο, αλλά και τη Λέσβο και τη Μικρασία, πριν τον διωγμό του 1922, αλλά και μετά. Πώς ήρθαν , πού και πώς στεγάστηκαν, αρχικά, αλλά και προϊόντος του χρόνου, και ποιες ήταν οι αντικειμενικές συνθήκες, για τη σίτιση και την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη. Ποιοι Φορείς συνέβαλαν στα παραπάνω, αλλά και ποιοι νέοι δημιουργήθηκαν, προκειμένου για την διαχείριση και την, κατά το δυνατόν, αποτελεσματική αντιμετώπιση της νέας πραγματικότητας. Ακόμη, με τι ασχολούνταν στη Μικρασία, ποιες οι προγενέστερες σχέσεις τους με τους γηγενείς, αλλά και με ποια επαγγέλματα ασχολήθηκαν και πώς βιοπορίστηκαν. Σε ποια χωριά εγκαταστάθηκαν και ποια ήταν αμιγώς προσφυγικά. Πώς αντιμετωπίστηκαν από τους ντόπιους κατοίκους, με τι διάθεση τους υποδέχθηκαν, ποιο ήταν το πολιτισμικό επίπεδο, τόσο των προσφύγων, όσο και των γηγενών, και πώς η αναπόφευκτη μεταξύ τους αλληλεπίδραση αποτυπώνεται στην πορεία του χρόνου. Επίσης, ποιο το πολιτικό τους υπόβαθρο και σε ποιους πολιτικούς χώρους κινήθηκαν, αλλά και πώς συνδιαμόρφωσαν το νέο πολιτικό σκηνικό. Τέλος τι συνήθειες, ήθη και καινοτομίες, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, έφεραν και εισήγαγαν στην ελληνική οικονομία και κοινωνία.Τεκμήριο Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πράσινη ρητορική: μια οικεία κοσμολογία σε έναν ανοίκειο κόσμο: το εθνογραφικό παράδειγμα της εγκατάστασης αιολικών πάρκων στο νησί της Τήνου(2022-03-21) Γεωργιάδου, Αλεξάνδρα; Georgiadou, AlexandraΗ σύγχρονη κυρίαρχη ρητορική για τον βιομηχανικό σχεδιασμό της ενεργειακής μετάβασης από συμβατικές σε εναλλακτικές μορφές ενέργειας ως απόκριση σε μια εντεινόμενη κλιματική κρίση και οικολογική επισφάλεια σε παγκόσμιο επίπεδο επιστρατεύει τον όρο της βιωσιμότητας, επαναφέροντας ορισμένα από τα θεμελιώδη διλήμματα της ανθρωπολογικής σκέψης αναφορικά με τη διάκριση φύσης και πολιτισμού, ανθρώπινης κοινωνικότητας και περιβαλλοντικής συνθήκης. Η εργασία εξετάζει ορισμένα από τα ζητήματα που σχετίζονται με αυτήν τη διάκριση μέσα από το πρίσμα ενός παράδοξου που ενυπάρχει στη χρήση του όρου της βιωσιμότητας, ως κανονιστικό όριο για τη σύλληψη της ίδιας της ζωής και ως προϋπόθεση για την αέναη διατήρηση της πολλαπλότητας της. Επικαλούμενη άλλοτε την περιγραφική ουδετερότητα του όρου «Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας» και άλλοτε το μεταφορικό σχήμα της «πράσινης ανάπτυξης», η βιωσιμότητα φαίνεται να φυσικοποιεί τόσο την κυρίαρχη θέση του ανθρώπινου υποκείμενου στην αντικειμενικές λειτουργίες της φύσης που εξυπηρετούν τις ανάγκες του, όσο και την οικολογική επισφάλεια που συνεπάγεται αυτής της θέσης, προσπαθώντας να την αποτρέψει. Με αφορμή το εθνογραφικό παράδειγμα της Τήνου, της πολλαπλότητάς των λόγων των κατοίκων της αναφορικά με την εγκατάσταση αιολικών πάρκων στον περιβάλλοντα χώρο του νησιού και της ενδεχομενικότητας της κοινής τους δράσης, η εργασία διερευνά, μέσα από μια στοχαστική στάση απέναντι στα νέα θεωρητικά ρεύματα της «συν- αισθηματικής» και «οντολογικής στροφής», τις αντοχές «οικείων» ανθρωπολογικών όρων όπως, η ενσώματη έξη και το σύμβολο, και μεθοδολογικών διακρίσεων όπως, η οικονομική και η περιβαλλοντική αξία, η αισθητική και η χρησιμότητα, αναδεικνύοντας το αναλυτικό τους εύρος και τις μεταξύ τους σχέσεις σε κρίσιμο σημείο για μια επαναπροσέγγιση της παραγωγικής τροπικότητας και αμφισημίας της ζωής και της βιωσιμότητας, ως θετικά και επανορθωτικά στοιχεία για την ανθρωπολογική σκέψη και καθημερινή πρακτική.Τεκμήριο Τα παραλειπόμενα των εθνικών εξορμήσεων 1912-1919 στο λόγο των Ελλήνων στρατιωτών(2022-03-24) Βεζύρη, ΖαχαρώΗ εργασία ασχολείται με την πολεμική επισκόπηση της περιόδου 1912-1919, η οποία περιλαμβάνει μια σειρά στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η αρχή γίνεται με τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο (1912). Η Ελλάδα, η Σερβία, το Μαυροβούνιο και η Βουλγαρία συμμάχησαν εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για να «απελευθερώσουν» τους «χριστιανούς αδελφούς» από τα δεσμά της τελευταίας. Ακολούθησε ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος (1913), ο οποίος ανέδειξε τον πρόσκαιρο χαρακτήρα της βαλκανικής συμμαχίας. Η Ελλάδα προέβη σε συνασπισμό με τη Σερβία κατά της Βουλγαρίας για τα διαφιλονικούμενα εδάφη στην Μακεδονία. Έστω και καθυστερημένα το 1917, η Ελλάδα συμμετείχε στο πλευρό της Αντάντ, στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ στη συνέχεια πήρε μέρος στην εκστρατεία της Ουκρανίας (1919), η οποία είχε -ως γνωστόν- στόχο την συντριβή της Οκτωβριανής Επανάστασης. Την ίδια χρονιά θα ξεκινήσει και η Μικρασιατική Εκστρατεία. Στόχος της εργασίας αυτής είναι να «διαβάσει» τους πολέμους μέσα από την στρατιωτική αλληλογραφία, τις σημειώσεις, τα ημερολόγια και τα απομνημονεύματα των Ελλήνων στρατευμένων. Τα ερωτήματα που τίθενται αφορούν τον χρωματισμό των εικόνων και των πράξεων του στρατιώτη την στιγμή της σύγκρουσης, τη στιγμή που απειλείται η ίδια του η ζωή. Επίσης, αφορούν την συμπεριφορά των ένοπλων ανδρών κατά τη διάρκεια της μάχης. Πώς αντιμετωπίζουν τον πόλεμο οι στρατιώτες; Πώς αφηγούνται τα παθήματά τους, τους φόβους τους, τα κατορθώματά τους; Πώς αντιμετωπίζουν τους αιχμαλώτους, τον άμαχο πληθυσμό, ομόθρησκο ή αλλόθρησκο, ομόγλωσσο ή αλλόγλωσσο; Πώς νιώθουν όταν προβαίνουν σε εκτελέσεις; Επιπλέον, τίθεται το ερώτημα για την συμπεριφορά και τις δράσεις τους πέραν του πεδίου της μάχης. Πώς σχολιάζουν τους άγνωστους τόπους που βλέπουν, τους ανθρώπους και τις συνήθειες τους; Έμφαση δίνεται επίσης στην αναζήτηση τυχόν αποκλίνουσων συμπεριφορών που οδηγούσαν σε αποτρόπαιες πράξεις. Παράλληλα, τα ερωτήματα αφορούν στο το κατά πόσον οι ενέργειες προέρχονταν από ατομική πρωτοβουλία, λόγω υπέρμετρης «φιλοπατρίας», ή/και αποτελούσαν μέρος ενός κεντρικού σχεδίου του Γενικού Επιτελείου. Τέλος οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα, στο βαθμό που δίνονται, μέσα από το πρωτογενές υλικό έρχονται εντέλει να επιβεβαιώσουν ή να υπονομεύσουν το κυρίαρχο αφήγημα. Βασικός στόχος είναι η ανάδειξη των μορφών βαρβαρότητας που σχετίζονται με «την αθέατη πλευρά» των πολέμων και αποτυπώθηκαν στις πολεμικές επιχειρήσεις της περιόδου 1912-1919.Τεκμήριο "Να μυρίσει λουλούδι, όχι πλαστικό": ανθρωπολογική διερεύνηση της καύσης σκουπιδιών από το εργοστάσιο της ΑΓΕΤ στο Βόλο(2022-03-30) Λιάκα, ΦανουρίαΗ λειτουργία του εργοστασίου της ΑΓΕΤ - Lafarge, στα όρια της οικιστικής ζώνης της πόλης του Βόλου, προκαλούσε από παλιά αντιδράσεις εξαιτίας της ρύπανσης και των επιπτώσεων που αυτή αποφέρει στους κατοίκους και στο ευρύτερο περιβάλλον της πόλης. Από το 2017 έχει πραγματοποιηθεί κλιμάκωση του αγώνα των πολιτών της περιοχής για το δικαίωμά τους σε καθαρό αέρα. Οι περιβαλλοντικές μεταρρυθμίσεις δεν αφορούν μόνο την πόλη αυτή, βέβαια, αλλά πραγματοποιούνται και σε παγκόσμιο επίπεδο, στα πλαίσια της γενικότερης παρέμβασης του ανθρώπου στη φύση. Τα άτομα, αντιλαμβανόμενα τις συνέπειες που υπάρχουν στην υγεία τους και στην ποιότητα της ζωής τους, οργανώνουν ομάδες, βιοκοινωνικότητες, ενεργοποιούνται και διεκδικούν ένα ασφαλές περιβάλλον γι’ αυτούς και τις οικογένειές τους. Οι προβληματισμοί που υπάρχουν γύρω από τις αποφάσεις οι οποίες λαμβάνονται από τα αρμόδια όργανα αυξάνονται, παράλληλα με τις εννοιολογήσεις των ατόμων σχετικά με την υγεία, την ασφάλεια ή την επαφή τους με το περιβάλλον, οι οποίες αποκτούν μεγάλο ενδιαφέρον και συγκροτούν την αναδυόμενη βιολογική ιδιότητα του πολίτη στο συγκεκριμένο συμφραζόμενο. Η εργασία αυτή πραγματοποιείται το καλοκαίρι του 2021, ύστερα από περίπου τέσσερα χρόνια του κινήματος και προσπαθεί να περιγράψει τα κίνητρα, τα ζητούμενα, τις ανάγκες, τις προσπάθειες και τους στόχους των κατοίκων του Βόλου με ανθρωπολογικά εργαλεία.Τεκμήριο Το σβήσιμο του παρελθόντος: ονοματοδοτικές πολιτικές στην περιοχή της Καστοριάς τον 20ο αιώνα και μια διδακτική πρόταση αξιοποίησης(2022-04) Ραδογκοσλής, ΠαντελήςΗ εργασία επικεντρώνεται στο ζήτημα των μετονομασιών στην περιοχή της Καστοριάς. Το κύριο βάρος θα δοθεί στο τοπωνυμικό των οικισμών και στις αλλαγές του, καθώς εδώ υπάρχει καταλογραφημένο και χρονολογημένο το σύνολο των μετονομασιών που έχουν επέλθει μέχρι σήμερα. Συγχρόνως η ύπαρξη ελληνικών επιτελικών χαρτών, προτού επέλθει το κύμα των μετονομασιών, αποτελεί βασικό βοήθημα για τον χωρικό εντοπισμό των οικισμών , μέρος των οποίων δεν υπάρχει πλέον. Στην παρούσα εργασία θίγεται το ζήτημα των ανθρωπωνυμίων όσο και το ζήτημα του μικροτοπωνυμικού που αφορά το φυσικό ανάγλυφο (βουνά, ποτάμια, κορυφές, οροπέδια, λεκάνες κ.λπ.). Στο πρώτο μέρος της εργασίας επιχειρείται μια ιστορική θεώρηση του ζητήματος βάσει της υπάρχουσας βιβλιογραφίας. Στην περιοχή μελέτης αναδεικνύονται οι ονοματοδοτικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν από τους αρμοδίους κρατικούς φορείς. Επιχειρείται επίσης μια τυποποίηση των μετονομασιών μέσω της παραφθοράς των φθόγγων, της μετάφρασης ή, το συχνότερο, της επινόησης νέων εύηχων ονομάτων που παραπέμπουν είτε στην αγροτική παραγωγή του κάθε τόπου είτε σε κάποιο χριστιανικό αγιωνύμιο είτε στο φυσικό ανάγλυφο κάθε οικισμού. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται διεξοδικά η έρευνα σχετικά με τα παλιά τοπωνύμια που έγινε στην περιοχή της Καστοριάς. Αρχικά γίνεται λόγος για τη μεθοδολογία και τα αναλυτικά εργαλεία της έρευνας. Εν συνεχεία, προκειμένου να αναδειχτεί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το θέμα, οι συνεντεύξεις κατηγοριοποιούνται έχοντας ως κριτήριο τα εθνοπολιτισμικά χαρακτηριστικά των χωριών. Έτσι, έχουμε ντόπια, μικτά, προσφυγικά και ελληνόφωνα χωριά. Η διάκριση αυτή βοηθάει να κατανοήσουμε την πρόσληψη του παλιού τοπωνυμίου από την κάθε εθνοπολιτισμική ομάδα. Στο τέλος της εργασίας υπάρχουν δύο παραρτήματα. Στο Παράρτημα Α προτείνεται ένα διδακτικό σενάριο για τα τοπωνύμια της περιοχής Καστοριάς που απευθύνεται στις μεγαλύτερες τάξεις του δημοτικού (Δ’, Ε’ & ΣΤ’ Δημοτικού). Στο Παράρτημα Β υπάρχουν δύο χάρτες, οι οποίοι συντάχθηκαν για τις ανάγκες της παρούσας εργασίας, όπου στο μεν πρώτο αποτυπώνονται η Γλώσσα και Θρησκεία της περιοχής ως το 1923 και στον δεύτερο φαίνεται η πληθυσμιακή μεταβολή των οικισμών του νομού Καστοριάς μεταξύ της απογραφής του 1913 και του 2011.Τεκμήριο Δεξιώσεις της αρχαιότητας στη Λέσβο του 20ού αιώνα: τα εγκαίνια του Αρχαιολογικού Μουσείου Μυτιλήνης(2021-03-27) Τενεκετζής, ΣταύροςΤο στοιχείο του πολιτισμού έχει ανά εποχή εξέχουσα θέση στη μελέτη της ταυτότητας του ανθρώπου. Η παρούσα έρευνα εξετάζει αρχικά τους παράγοντες που συντέλεσαν στη δημιουργία του ελληνικού έθνους-κράτους τον 19ο αιώνα, εστιάζοντας στη σύνδεση έθνους – πολιτισμού μέσω των αρχαιοτήτων. Σε δεύτερο χρόνο η μελέτη ερευνά τη σύνδεση των κατοίκων της πόλης Μυτιλήνης της νήσου Λέσβος με τις αρχαιότητες και τη συμβολή τους (ως εστίες πολιτισμού μέσω φορέων εξουσίας) στην κατασκευή της εθνικής ταυτότητας. Η απόκτηση ενός «εθνικού» πολιτισμού στην ταυτότητα των κατοίκων της Μυτιλήνης, συνδυάζεται με την «ανάγκη» κατασκευής Αρχαιολογικού Μουσείου στην πόλη μέσω δημόσιου διαλόγου. Η χρονική περίοδος που αφορά την κατασκευή Αρχαιολογικού Μουσείου στη Μυτιλήνη συμπεριλαμβάνει κατά κύριο λόγο τον 20ο αιώνα καθώς και την επιρροή της παιδείας πριν από τον αιώνα αυτό.Τεκμήριο Κρυμμένα παιδιά στην Ελλάδα και στην Γαλλία κατά την διάρκεια του ολοκαυτώματος(2021-11-11) Βασιλάκη, ΣτυλιανήΗ παρούσα διπλωματική εργασία ασχολείται με το ζήτημα των κρυμμένων παιδιών στην Ελλάδα και την Γαλλία κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Ο διωγμός των παιδιών δίνει την δυνατότητα να κατανοήσει κανείς πώς εκείνα αντιλήφθηκαν τον πόλεμο και τα συναισθήματα που ένιωσαν τόσο κατά την διάρκεια όσο και μετά τον πόλεμο. Μέσω των δικών τους ιστοριών και αφηγήσεων δημιουργείται μια διαφορετική οπτική από αυτήν που υπάρχει από τους επιζώντες των στρατοπέδων καθώς έρχονται να προσθέσουν νέα στοιχεία και να φωτίσουν ακόμα περισσότερο αυτό που οι ιστορικοί ονομάζουν μνήμη και εμπειρία του Ολοκαυτώματος. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι μετά τον πόλεμο λίγοι ήταν εκείνοι που ενδιαφέρθηκαν να μάθουν τον τρόπο με τον οποίο τα ίδια τα παιδιά αντιμετώπισαν και αντιλήφθηκαν τον πόλεμο, πράγμα το οποίο μελετάται στην παρούσα εργασία. Στη συνέχεια, μελετώνται ερωτήματα όπως το τι είναι αυτό που θυμούνται οι επιζώντες του Ολοκαυτώματος που υπήρξαν κρυμμένα παιδιά και τις αλλαγές που συνέβησαν στις ζωές τους εξαιτίας του πολέμου. Άλλωστε, είναι εύκολα αντιληπτό ότι ο πόλεμος στιγμάτισε τις ζωές τους και πολλά από τα βιώματα και τις αναμνήσεις τους να ήταν εντελώς διαφορετικές αν δεν υπήρχε ο πόλεμος. Ένα δεύτερο ζήτημα που απασχολεί την παρούσα διπλωματική αφορά τον τρόπο που βίωσαν τον πόλεμο κρυμμένα παιδιά και τις εμπειρίες που έζησαν τόσο με τις οικογένειες που τα έκρυβαν, όσο και με τις δικές τους οικογένειες. Μέσα από παιδικά ημερολόγια περιπτώσεις παιδιών τα οποία βοηθήθηκαν από ανθρώπους που τα έκρυβαν καθώς επίσης τις εμπειρίες και τα βιώματα που απέκτησαν. Η εστίαση της διπλωματικής εργασίας αφορά ευρωπαϊκές χώρες, συγκεκριμένα Ελλάδα και Γαλλία, ενώ οι πηγές που χρησιμοποιούνται είναι δευτερογενής βιβλιογραφία αλλά και πρωτογενείς πηγές που βασίζονται σε ημερολόγια και εκθέσεις.Τεκμήριο Τουρισμός, εμπόριο και το κυνήγι της ζωής στη μετααποικιακή «μπλε πόλη» του Μαρόκου(2020-02-09) Voutyrakou, Athina; Βουτυράκου, ΑθηνάΗ παρούσα εθνογραφία αφορά τον τουριστικό χώρο μιας μικρής πόλης του βόρειου Μαρόκου, τη Σεφσάουεν, η οποία αναδεικνύεται χρόνο με το χρόνο σε έναν εξαιρετικά δημοφιλή τουριστικό προορισμό. Από τον Ιούλιο μέχρι το Νοέμβριο του 2018, η ερευνήτρια μελέτησε το τουριστικό παζάρι της πόλης, ως προς την οργάνωση του χώρου, την οικονομική λογική του, τις πρακτικές, τις ταυτότητες και τις προσδοκίες των υποκειμένων, αλλά και τη δική της εμπλοκή με την τουριστική αγορά και τους δρώντες του παζαριού. Κεντρικό πρίσμα ανάλυσης αποτελεί η παραδοχή ότι το παζάρι συνιστά το κατ’ εξοχήν πεδίο της διαπολιτισμικής συνάντησης μεταξύ των ντόπιων κατοίκων και των ‘δυτικών’ ταξιδιωτών-καταναλωτών. Η σχέση αυτή τίθεται λοιπόν στο επίκεντρο της έρευνας, λαμβάνοντας υπόψη και το ιστορικό της φορτίο, το οποίο συντίθεται τόσο μέσα από το αποικιοκρατικό παρελθόν, όσο και από τις σύγχρονες σχέσεις οικονομικής και αναπαραστασιακής ανισότητας. Το κείμενο ακολουθεί τη ροή μιας εισόδου. Ξεκινώντας από την ιστορία της πόλης από την ίδρυσή της τον 15ο αιώνα μέχρι και τη σημερινή τουριστικοποίησή της, περνάει σε μια ανάλυση του χώρου της αγοράς και τη διαπλοκή του με την οικονομική λογική που τη διέπει. Στη συνέχεια ακολουθεί την προσπάθεια της ερευνήτριας να ένταχθεί’ στο πεδίο μελέτης της και να σχετιστεί με τα υποκείμενα ενώ στα τελευταία δύο κεφάλαια αναλύονται ζητήματα που αφορούν τους ντόπιους δρώντες του παζαριού και τις υποκειμενικότητες που αναδύονται μέσα από τη σχετικά νέα συνθήκη του τουρισμού και της συνδιαλλαγής με την «Άλλη».Τεκμήριο Από την Αντίσταση στον Εμφύλιο: το παράδειγμα της Κρήτης(2020-05-27) Λυραντωνάκης, ΣτέφανοςΗ παρούσα εργασία περιλαμβάνει το ιστορικό της συγκρότησης των πρώτων ανταρτοομάδων στην Κρήτη, μετά την κατάληψη της νήσου τα τέλη Μαΐου/αρχές Ιουνίου 1941 από τους Γερμανούς, με ανάλυση του ρόλου των πρακτόρων των Βρετανών που προσπάθησαν να ποδηγετήσουν το αντιστασιακό κίνημα.. Επιπλέον, γίνεται αναφορά σε δωσιλογικές οργανώσεις όπως οι Σουμπερίτες και το Τάγμα Παπαγιαννάκη. Η εδραίωση του εαμικού κινήματος, σε συνδυασμό με τη διαφαινόμενη ήττα των κατακτητών, οδήγησε στη σύναψη πλειάδας συμφωνιών μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων του ΕΑΜ και της ΕΟΚ που εκπροσωπούσε το συντηρητικό/φιλελεύθερο πολιτικό κόσμο και ενισχύονταν από τους Βρετανούς. Οι συμφωνίες αυτές αποσκοπούσαν στην αποφυγή του ενδοκατοχικού Εμφυλίου, όπως αντίστοιχα στην Ηπειρωτική Ελλάδα με πιο χαρακτηριστικές αυτές του Θερίσσου και της Τρομάρισσας.Οι Γερμανοί από τον Οκτώβριο του 1944, αρχίζουν να συμπτύσσονται απο την Ανατολική Κρήτη στον Νομό Χανίων, από τον οποίο θα αποχωρήσουν τελείως τις αρχές Ιουλίου 1945, όντας το τελευταίο μέρος που θα απελευθερωθεί στην Ευρώπη. Την ίδια περιοχή οι σχέσεις μεταξύ ΕΑΜ-ΕΛ.Α.Σ και Ε.Ο.Κ. θα εκτραχυνθούν με την υποκίνηση των Βρετανών και θα οδηγηθούν σε συγκρούσεις που θα πάρουν την ονομασία Γενεριανά τον Ιανουάριο του 1945. Παράλληλα, κομβικής σημασίας είναι η επιστροφή στο νησί του Παύλου Γύπαρη από τη Μέση Ανατολή,βενιζελικού μακεδονομάχου που είχε ταυτιστεί με τα Τάγματα Ασφαλείας κατά την περίοδο του Εθνικού Διχασμού. Ο εν λόγω διακατείχετο από έντονα αντικομμουνιστικά αισθήματα και ως Φρούραρχος Ρεθύμνου/ διοικητής της Αντάρτικης Ταξιαρχίας αρχικά και μετέπειτα ως Στρατιωτικός Διοικητής Χανίων θα στοχεύσει στην εξάλειψη των κομμουνιστών/ανταρτών που θεωρεί ως πράκτορες των Βουλγάρων. Η σύγκρουση των δύο παρατάξεων θα πάρει μορφή ανοιχτής εμφύλιας σύγκρουσης τον Απρίλιο του 1947, μετά τη σύλληψη ηγετικών στελεχών του Ε.Α.Μ. Ο Εμφύλιος πόλεμος στην Κρήτη θα έχει σύντομη διάρκεια μόλις 2 ετών,με πολλές βαναυσότητες μέχρι τον Ιούνιο του 1948, όπου στη Μάχη της Σαμαριάς διαλύεται ουσιαστικά ο Δημοκρατικός Στρατός, με τα υπολείμματα των ανταρτών να επιδίδονται σε μία μάχη επιβίωσης στα βουνά της κρητικής μαδάρας, ενώ παράλληλα η κρατική καταστολή εντατικοποιείται με δολοφονίες, φυλακίσεις,διώξεις.Οι 2 τελευταίοι αντάρτες θα κατέβουν από το βουνό τον Φεβρουάριο του 1975, κλείνοντας και τυπικά την Ιστορία του Εμφυλίου, με τις μνήμες του Εμφυλίου να παραμένουν έντονα τραυματικές ακόμη και σήμερα.Τεκμήριο Μνήμη και λήθη του Ισπανικού και του Ελληνικού Εμφυλίου πολέμου στον κινηματογράφο(2020-05-28) Αλεξανδρή, ΕλευθερίαΗ παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο πλαίσιο του διετούς Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Κοινωνική και Ιστορική Ανθρωπολογία» και εξετάζει τη μνήμη και τη λήθη του Ισπανικού και του Ελληνικού Εμφυλίου Πολέμου στον Κινηματογράφο. Η Ισπανία και η Ελλάδα είναι δύο χώρες, οι οποίες μοιράζονται παρόμοιες ιστορικές εμπειρίες από τότε που έγιναν έθνη- κράτη τον 19ο αι. Οι Εμφύλιοι Πόλεμοι που γνώρισαν οι δύο χώρες το 1936-39 και το 1946-49 αντίστοιχα αποτελούν πρόσφορο έδαφος για να εξετάσουμε τις διεργασίες, μέσα από τις οποίες ανασυγκροτείται η μνήμη, υπό το πρίσμα της παιδικής ηλικίας, της έμφυλης ταυτότητας και του εθνικο-πολιτικού διχασμού. Η εργασία χωρίζεται σε τρία κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρήθηκε μια βιβλιογραφική ανασκόπηση για τη μνήμη και τη λήθη στο δημόσιο λόγο και πως αυτή επικοινωνεί με τον κινηματογραφικό λόγο. Επίσης, γίνεται μια εκτενής αναφορά στη σχέση ιστορίας και κινηματογράφου, αλλά και η σχέση μεταξύ πολέμου μνήμης και κινηματογράφου στην ισπανική και την ελληνική κινηματογραφική παραγωγή. Στο δεύτερο και στο τρίτο κεφάλαιο αναλύθηκαν δέκα ιστορικές ταινίες μυθοπλασίας από την ισπανική και ελληνική κινηματογραφική παραγωγή για του δύο Εμφυλίους Πολέμους. Τέλος, στον επίλογο γίνεται μια σύντομη αναφορά στα συμπεράσματα που εξήγαγε η παρούσα συγκριτική μελέτη.Τεκμήριο Η προσφυγική εγκατάσταση στον αστικό χώρο της Ελλάδας κατά το Μεσοπόλεμο, μέσα από τον τύπο(2020-05-31) Κουφογιάννη, ΕυγενίαΤο προσφυγικό ζήτημα αποτέλεσε ένα από τα πιο δύσκολα εγχειρήματα με τα οποία ήρθε αντιμέτωπη η Ελλάδα σε μια περίοδο μάλιστα ποικίλων οικονομικών και πολιτικών αναταραχών. Εξασθενημένη μετά τις πολεμικές συγκρούσεις της προηγούμενης δεκαετίας, πληγωμένη μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και διχασμένη ανάμεσα σε θύτες και θύματα δέχεται την εισροή μεγάλου κύματος προσφύγων. Αρωγοί στην αντιμετώπιση της νέας πραγματικότητας στάθηκαν εξωτερικοί παράγοντες και δανεισμοί , ενώ οι μεγάλες υποχωρήσεις δεν έλειψαν. Η παρούσα εργασία εκπονήθηκε με κύρια πηγή τις προσφυγικές εφημερίδες. Μέσα από δημοσιεύματα της εποχής περιγράφεται η καθημερινότητα των προσφύγων στη νέα πατρίδα και εξαίρονται οι αγώνες για την προάσπιση των δικαίων και της αποκατάστασής τους. Ακόμα μέσα από την αρθρογραφία γίνεται γνωστή η πολιτική που ακολούθησε το ελληνικό κράτος και ποια στάση κράτησαν οι ίδιοι οι πρόσφυγες. Κατά την πρώτη δεκαετία μετά την έλευση των νέων κατοίκων συντελούνται οι περισσότερες προσπάθειες, κυρίως με τη σύσταση της Ε.Α.Π. Η αγροτική αποκατάσταση προωθείται περισσότερο από την αστική, καθώς η εγκατάσταση των προσφύγων στα αστικά κέντρα απαιτούσε δράσεις που δεν συνδυάζονταν με την αναπτυξιακή πολιτική της χώρας. Κατά τη δεύτερη δεκαετία αντίθετα, δεν σημειώνονται σημαντικές εξελίξεις στην προσφυγική αποκατάσταση. Το προσφυγικό ζήτημα αντιμετωπίστηκε και προβλήθηκε σε πρωτοσέλιδα ως το μεγαλύτερο ελληνικό πρόβλημα της μεταπολεμικής περιόδου.Τεκμήριο Τουρισμός και φιλοξενία στην οικονομία διαμοιρασμού: η παρουσία του Airbnb στις μεγάλες πόλεις και σε μια τοπική νησιωτική κοινότητα(2020-06-15) Προβάτου, Αικατερίνη-ΕλένηΗ διπλωματική αυτή εργασία εστιάζει στη σχέση μιας νέας μορφής του τουρισμού που βασίζεται στις νέες τεχνολογίες, με το ζήτημα της φιλοξενίας στα πλαίσια μιας αλιευτικής κι αγροτικής κοινότητας της Νότιας Λέσβου. Μέσω της ποιοτικής μεθόδου έρευνας –παρατήρηση όλων και παράθεση αρκετών καταχωρήσεων, πραγματοποιώντας διαδικτυακές συνομιλίες με τους οικοδεσπότες- διερευνάται κατά πόσο αυτή η μικρή κοινότητα έχει επηρεαστεί από το φαινόμενο της βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb) που εντάσσεται στο ευρύτερο φαινόμενο της οικονομίας του μοιράσματος. Ο τουρισμός ως φαινόμενο και η ολοένα μεγαλύτερη επέκταση της τουριστικής βιομηχανίας έχουν μελετηθεί από την επιστήμη της κοινωνικής ανθρωπολογίας. Μέσω του τουρισμού οι εντόπιοι πληθυσμοί έρχονται σε επαφή με το «ανοίκειο» στοιχείο, με την ετερότητα. Η φιλοξενία συνιστά μια πρακτική που διαμεσολαβεί προκειμένου να επιτευχθεί η εξομοίωση του «ξένου» πολιτισμικού στοιχείου. Η τουριστική βιομηχανία έχει οικειοποιηθεί την έννοια της φιλοξενίας «hospitality» επενδύοντάς την με διαφορετικά νοήματα, προσδίδοντάς της διαφορετικές χρήσεις, διαταράσσοντας ολόκληρο το νόημα της πρακτικής αυτής. Με σύμμαχο την τεχνολογία του διαδικτύου και με πρόφαση την «επαναστατική» αλλαγή που θα επιφέρει στις κοινωνίες η διαμοιραστική οικονομία, η νέα τουριστική μορφή της βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει καταστήσει την έννοια της φιλοξενίας τόσο ρευστή όσο και η σύγχρονη πραγματικότητα. Στην εργασία παρουσιάζεται μια ανασκόπηση στην ιστορία και τη χρήση της εμπορευματοποιημένης διαδικτυακής «φιλοξενίας» και συγκρίνεται με τη μη εμπορευματοποιημένη διαδικτυακή «φιλοξενία». Ενώ στις μεγάλες πόλεις και στις δημοφιλείς τουριστικές περιοχές το φαινόμενο αυτό έχει λάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις και έχει προκαλέσει ανείπωτες επιπτώσεις σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, στην περίπτωση του Πλωμαρίου δε φαίνεται να έχει επηρεάσει-τουλάχιστον ακόμα- την καθημερινή ζωή των εντοπίων. Παρόλα αυτά, το Aibnb υφίσταται και στο Πλωμάρι και η τυπολογία του μπορεί να ανιχνευτεί. Στην πλατφόρμα του Airnbnb. εκτός από τους τύπους των ιδιοκτητών που εντοπίζονται, οι καταχωρήσεις αναδεικνύουν και τους διαφορετικούς τύπους του τουρισμού που απαντώνται στο Πλωμάρι. Το Airbnb πρωταγωνιστεί στο κέντρο των πόλεων και επεκτείνεται και πέρα από αυτό. Ενώ συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες ανθρώπων επωφελούνται από αυτό, η πλειοψηφία του πληθυσμού έχει φτάσει σε βιοτικό, κοινωνικό και οικονομικό αδιέξοδο. Το παράδειγμα του Airbnb στην εν λόγω τουριστική νησιωτική κοινότητα, βρίσκεται σε αντίθεση με το παράδειγμα των πόλεων.Τεκμήριο Η συγκρότηση της ταυτότητας με όχημα την μουσικοχορευτική επιτέλεση: έμφυλες και εθνοτικές πολιτισμικές πρακτικές στην ελληνική κοινωνία(2020-02-28) Αράμβογλου, ΠελαγίαΟ χορός, η μουσική και το τραγούδι, ως ολοκληρωμένες συμβολικές πρακτικές και τελεστικό σύστημα επικοινωνίας, αποτελούν όχημα για την πολιτισμική εννοιολόγηση του εαυτού, την συγκρότηση της ατομικής και συλλογικής ταυτότητας και την διαδικασία μετασχηματισμού των κοινωνικών σχέσεων, μέσα από την διαχείριση της αντίληψης για την ετερότητα. Αν και παγκόσμιο φαινόμενο, εντούτοις, το νόημα, ο λόγος και η δομή του χορευτικού γεγονότος, είναι ιστορικά και πολιτισμικά προσδιορισμένα, στο πλαίσιο δυναμικών διαδικασιών επιτέλεσης. Στο πλαίσιο της επικράτησης στον επιστημονικό λόγο της κονστρουκτιβιστικής θεωρίας, και της έξαρσης στη δημιουργία πολιτιστικών συλλόγων, στις σχετικές εθνογραφικές μελέτες που πραγματοποιούνται στην σύγχρονη ελληνική κοινωνία, από την δεκαετία του ΄90, τονίζεται η επινόηση της εθνικιστικής ιδεολογίας, η ηγεμονική διάχυση της εθνικής «παράδοσης» και της ενιαίας ταυτότητας στο λαό, στη βάση της εθνοκατασκευής και η αναδιαπραγμάτευσή τους από τη συλλογική δράση. Με γνώμονα τις μελέτες αυτές και την εμπειρία που αποκόμισα κατά την παρακολούθηση μαθημάτων διδασκαλίας ελληνικών χορών από διάφορους πολιτιστικούς συλλόγους της Μυτιλήνης, στόχος μου είναι να προσεγγίσω το ζήτημα του σύνθετου τρόπου συγκρότησης της εθνικής και εναλλακτικής ταυτότητας, με όρους φύλου και τόπου, σε ένα ενδιάμεσο επίπεδο διάδρασης του επίσημου και ανεπίσημου λόγου. Μελετάται ο επιτελεστικός ρόλος των πολιτισμικών πρακτικών, στη ρευστή διαδικασία διαχείρισης του ανήκειν και μετασχηματισμού της συμβολικής κοινότητας, εντός επιμέρους κοινωνικών και ιστορικών συμφραζομένων, σε τοπικό και υπερτοπικό πλαίσιο. Η βασική αναλυτική κατηγορία είναι το χορευτικό γεγονός και τα εννοιολογικά εργαλεία της κατασκευής, πρακτικής, επινόησης, στρατηγικής, εμπρόθετης, έμφυλης δράσης, έθους, ενσώματης εμπειρίας, παράδοσης, πολιτισμού, εναλλακτικής ταυτότητας, ετερότητας, μετασχηματισμού, επιτέλεσης, τελετουργίας, συμβολικών πρακτικών, παρέας, κεφιού, πανηγυριού, εντοπιότητας, αγροτικής, εθνοτικής, λαϊκής, τοπικής κατηγορίας, συμβολικής κοινότητας, ηγεμονικού-ανεπίσημου λόγου, αντίστιξης, τμηματικής λογικής, αντι-δομής, διάδρασης, έθνους, εθνικιστικής ιδεολογίας, εθνικού ρεπερτορίου παραδοσιακών χορών, πολιτισμικής συνέχειας, παράστασης, αναβίωσης, πολιτιστικών συλλόγων. Το πρώτο κεφάλαιο αφορά στη θεωρητική και ιστορική προσέγγιση των επινοημένων κατηγοριών του έθνους, νεωτερικού εθνικού φαινομένου, εθνικιστικής ιδεολογίας, εθνικού αφηγήματος, ελληνικού ρεπερτορίου παραδοσιακών χορών, έμφυλης και εθνοτικής ταυτότητας, παράδοσης, αναφορικά με τη διαδικασία πολιτικοποίησης του πολιτισμού και την πολιτική των ταυτοτήτων, στη βάση της επίδρασης της κονστρουκτιβιστικής θεώρησης. Χαρακτηριστικός είναι ο αρχικός επιστημονικός λόγος, περί της σταθερής, από τα πάνω διάχυσης της εθνικιστικής, ομογενοποιητικής ιδεολογίας και συγκρότησης του «ελληνισμού». Στο πλαίσιο πολιτισμικών και ιστορικών εξελίξεων, το ανθρωπολογικό ενδιαφέρον στράφηκε από τη δομή, [6] στην εμπρόθετη δράση των υποκειμένων μέσα από τις τοπικές συμβολικές πρακτικές και στο νόημα που αποδίδουν, κατά την αλληλεπίδραση με τον εθνικό και ευρωπαϊκό πολιτισμό. Το δεύτερο κεφάλαιο πραγματεύεται αφενός, την εννοιολόγηση του λαϊκού χορού και της παράδοσης και την ιστορική προσέγγισή τους στην ελληνική κοινωνία, μέσα από τους επίσημους μηχανισμούς διάχυσης της εθνικιστικής ιδεολογίας και του λόγου περί «ελληνικότητας», όπως τον ρόλο της εκπαίδευσης, του στρατού και κυρίως, της ακαδημαϊκής λαογραφίας και των πολιτιστικών συλλόγων, στην διάδοση ενός φολκλορικού ρεπερτορίου ομογενοποιημένων εθνικών χορών, με όρους «παραδοσιακού» πολιτισμού και στη συμβολική κατασκευή της ταυτότητας. Ο χορός στο γλέντι και στο πανηγύρι, αφεταίρου, προσεγγίζεται ως ζωντανό πολιτισμικό σύστημα επικοινωνίας, εντός της κοινότητας όπου βιώνεται, συμβάλλοντας μέσω της επινοητικής, επιτελεστικής δράσης των υποκειμένων, στην αναδιαπραγμάτευση του τοπικού πολιτισμικού παρελθόντος, την αναπαραγωγή της συλλογικής μνήμης, την συγκρότηση εντόπιας ταυτότητας και στην ανανέωσής της. Η έννοια της εντοπιότητας προσδιορίζει το αίσθημα του «ανήκειν». Η αναφορά στο κύριο παράδειγμα της Πατινάδας του Μεγάλου Χορού, στο Φιλώτι Νάξου (Πανόπουλος), στοχεύει να δείξει την πολιτισμική και πολιτική διάσταση της παρέμβασης των συλλόγων και της έμφυλης, τμηματικής επιτέλεσης των ντόπιων, στη διαδικασία συμβολικής κατασκευής της τοπικής ταυτότητας. Το τρίτο κεφάλαιο περιλαμβάνει εθνογραφικά παραδείγματα συμβολικής επιτέλεσης της έμφυλης και εθνοτικής υποκειμενικότητας, αναφορικά με τον σύνθετο λόγο στρατηγικής και αντιστικτικής διαχείρισης της ταυτότητας και ετερότητας, σε τοπικό και υπερτοπικό επίπεδο. Τα παραδείγματα είναι από την περιοχή των «Νέων Χωρών» της Μακεδονίας και του Αιγαίου -και συγκεκριμένα, του Σοχού, του Βώλακα, του Μελίτι Φλώρινας, της Ολύμπου Καρπάθου, του Φιλωτιού Νάξου, της Μουριάς Λέσβου-, εντός των κοινωνικών συμφραζομένων διαμόρφωσης της σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας, όπου μέσα από τις πολιτισμικές πρακτικές, επιτελούνται οι σύνθετες σχέσεις διάδρασης του ηγεμονικού και εναλλακτικού λόγου, στη βάση της τμηματικής λογικής και της συμπληρωματικότητας. Ως κύρια παραδείγματα έμφυλης και εθνοτικής ταυτότητας αναλύονται, η μελέτη της ενσώματης πράξης του χορού στο Σοχό (Cowan) και η μετάφραση των σλαβικών τραγουδιών στο Βώλακα (Ρόμπου-Λεβίδη).Τεκμήριο Οι ιδιωτικοί και κρατικοί μηχανισμοί που συστάθηκαν για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης που δημιουργήθηκε μετά την μικρασιατική καταστροφή στη Μυτιλήνη - «Εν Λέσβω Ασύλου Παιδός»(2023-02-28) Βελούτσου, ΜαγδαληνήΗ παρούσα διπλωματική εργασία με τίτλο «Οι ιδιωτικοί και κρατικοί μηχανισμοί που συστάθηκαν για την αντιμετώπιση της ανθρωπιστικής κρίσης που δημιουργήθηκε μετά την μικρασιατική καταστροφή στη Μυτιλήνη - Εν Λέσβω Ασύλου Παιδός» στοχεύει στον εντοπισμό όλων των ιδιωτικών και κρατικών μηχανισμών που πλαισίωσαν τους πρόσφυγες μετά από την μικρασιατική καταστροφή. Στα πρώτα δύο κεφάλαια αναλύεται το ιστορικό πλαίσιο, η υποδοχή των προσφύγων, η βοήθεια των ιδιωτικών και των δημοσίων μηχανισμών περίθαλψης και τέλος ο ρόλος που έπαιξαν οι διεθνείς οργανώσεις της περιοχής. Το τρίτο κεφάλαιο αποτελείται από το πρακτικό μέρος της ερευνητικής μου μελέτης καθώς θα πραγματοποιηθεί επιτόπια έρευνα στην περιοχή της Λέσβου και συγκεκριμένα στη δημιουργία του οικοτροφείου αρρένων στην πόλη της Μυτιλήνης , των αρχείων που θα προκύψουν από την έρευνα αλλά και και των προφορικών μαρτυριών. Κατόπιν στο τέταρτο κεφάλαιο της διπλωματικής μου εργασίας θα παρουσιαστούν τα συμπεράσματα. Κλείνοντας, στο τελευταίο μέρος, θα αναλυθούν και θα καταγραφούν όλες οι βιβλιογραφικές αναφορές καθώς και η παράθεση αρχείων και εικόνων που προέκυψαν από την επιτόπια έρευνα.Τεκμήριο Κοινωνικές, πολιτισμικές και ηθικές προεκτάσεις της εγκυμοσύνης: έρευνα στη Λέσβο(2023-02-15) Καλλιντζή, ΕυστρατίαΟ βασικός άξονας προβληματισμού της παρούσας έρευνας αποτελείται από την ανάλυση των εξής ζητημάτων: την κατάδειξη των ηθικών προκλήσεων και διλημμάτων που καλείται να αντιμετωπίσει μια μέλλουσα μητέρα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, την κοινωνική επίδραση και πολιτισμική σημασία του υπερηχογραφήματος αυχενικής διαφάνειας και, τέλος, την περιγραφή κι ερμηνεία των πρακτικών και των προβλημάτων που συνδέονται με την εγκυμοσύνη. Η βιβλιογραφική πλαισίωση της εργασίας βασίζεται κυρίως στα έργα της Rayna Rapp (1999) για την αμνιοκέντηση, των Aigli Chatjouli, Ivi Daskalaki & Venetia Kantsa (2015) για τη χρήση των τεχνολογιών στην αναπαραγωγή, της Eugenia Georges (2008) για την ιατρικοποίηση της αναπαραγωγής στην Ελλάδα, της Heather Paxson (2004) για την ηθική και τον οικογενειακό προγραμματισμό των σύγχρονων Ελληνίδων, και τέλος, στο ανθρωπολογικό έργο της Αίγλης Χατζούλη (2012) για τα άτομα με θαλασσαιμία στην Ελλάδα. Οι συνομιλήτριες της παρούσας έρευνας είναι όλες οι έγκυες γυναίκες που κατοικούν μόνιμα στη Λέσβο κι έχουν πραγματοποιήσει την εξέταση της αυχενικής διαφάνειας, καθώς και επαγγελματίες υγείας που εργάζονται με τον εν λόγω πληθυσμό. Η μέθοδος προσέγγισης είναι η τεχνική της χιονοστιβάδας (snowball technique), ενώ το σύνολο των συμμετεχόντων στην έρευνα αποτελείται από εννέα έγκυες γυναίκες, δύο μαίες και έναν μαιευτήρα-γυναικολόγο, οι οποίοι παραχώρησαν συνεντεύξεις στην ερευνήτρια. Η ανάλυση των συνεντεύξεων οδήγησε στη διαμόρφωση τεσσάρων θεματικών κατηγοριών: σωματικοποιημένη και συναισθηματική εμπειρία της εγκυμοσύνης, προγεννητικός έλεγχος, πηγές πληροφόρησης και έμφυλες σχέσεις, οι οποίες παρουσιάζονται στα αντίστοιχα κεφάλαια. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα συμπεράσματα που έχουν εξαχθεί μετά την επεξεργασία των αποτελεσμάτων και διατυπώνονται προτάσεις για μια περαιτέρω αξιοποίηση της παρούσας έρευνας, καθώς και ορισμένοι προβληματισμοί. Τέλος, παρατίθεται ως παράρτημα ο οδηγός των συνεντεύξεων. Συνοψίζοντας, προβληματικές όπως η πολιτικοποίηση της ιατρικής επιστήμης και της ανθρώπινης ζωής, η βιοεξουσία, οι βιοηθικές προσδοκίες ότι οι ιατρικές τεχνολογίες θα χρησιμοποιηθούν ευεργετικά, οι ηθικές της γυναικείας ταυτότητας, η νέα αναπαραγωγική παγκόσμια τάξη, νέες τεχνολογίες, νέες μοριακές και γενετικές διαστάσεις της βιοπολιτικής στην ύστερη νεωτερικότητα καθώς και το πλαίσιο έμφυλων ιδεολογιών σύμφωνα με το οποίο αποδίδεται στις γυναίκες η κύρια ευθύνη της υγείας, της ευεξίας και της επιτυχίας των παιδιών πλαισιώνουν την ακόλουθη ερευνητική εργασία και οδήγησαν στην ανάγκη πραγματοποίησής της.Τεκμήριο Η χειρωνακτική εργασία, στάσεις γύρω από αυτή και ο θεσμός της δουλείας στην Αρχαία Ελλάδα(2023-02) Καρμίρη, ΠαρασκευήΣτην παρούσα εργασία θα γίνει μια προσπάθεια προσέγγισης και μελέτης των εννοιών της χειρωνακτικής εργασίας, της δουλείας, της κοινωνικής τάξης και των αντιλήψεων/στάσεων των Ελλήνων απέναντι στην εργασία, από τα ομηρικά έπη έως τα κλασικά χρόνια. Σκοπός είναι να διερευνηθούν οι αντιλήψεις της εποχής μέσα από τα έργα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και να παρουσιαστεί ο σχετικός διάλογος ανάμεσα στους μελετητές του αρχαίου κόσμου όσον αφορά στη χειρωνακτική εργασία. Τα βασικά ερωτήματα που θα απαντηθούν αφορούν κυρίως στις κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από την χειρωνακτική εργασία. Ποια η νοηματοδότηση των εννοιών σχολή και ασχολία; Πώς όφειλε ο πολίτης να αξιοποιεί τον ελεύθερό του χρόνο, με βάση τους νόμους και τις υποχρεώσεις του απέναντι στην πόλη; Σε ποιο βαθμό ο μετασχηματισμός της αρχαίας ελληνικής κοινωνίας, σε οικονομικό και σε πολιτικό επίπεδο, και η επιδίωξη του ατομικού οφέλους και της οικιακής οικονομίας επηρέασαν τις στάσεις για την εργασία; Ποια η θέση των δούλων και κατά πόσο η εργασία τους διασφάλιζε τις προϋποθέσεις για την την άσκηση των καθηκόντων των ελεύθερων πολιτών; Μέσα στο θεωρητικό πλαίσιό της, θα διερευνηθεί, επίσης, κατά πόσο οι χειρώνακτες και οι δούλοι αποτελούσαν ενιαίο κοινωνικό στρώμα και αν τελικά αυτό καθόρισε την ίδια τους τη θέση μέσα στο κοινωνικό σύνολο. Πάντως, η έρευνα σε ένα τόσο ευρύ πεδίο αφήνει πάντα περιθώρια για περαιτέρω προβληματισμούς, οι οποίοι θα αναδυθούν στην πορεία.Τεκμήριο Αναπαράσταση του παρελθόντος και ψηφιακά παιχνίδια: η περίπτωση του Age of Empires II(2023-01) Σταυρινός, ΒύρωνΕστίαση της εργασίας είναι η σύνδεση των ψηφιακών παιχνιδιών με την ιστορία και ευρύτερα με την έννοια του παρελθόντος. Στην εργασία υποστηρίζεται πως είναι ένα είδος δημόσιας ιστορίας με έναν κώδικα αναπαράστασης διαφορετικό από άλλα είδη ιστορίας. Είναι ευρέως αποδεκτό ότι ο τρόπος που αναλαμβανόμαστε το παρελθόν έχει επηρεαστεί σημαντικά από την ραγδαία αύξηση της χρήσης των νέων τεχνολογιών ως διαμεσολαβητές. Τα ψηφιακά παιχνίδια έχουν πλέον κεντρικό ρόλο στη διαμεσολάβηση αυτή. Στο πρώτο μέρος, διασαφηνίζεται ο όρος ψηφιακό παιχνίδι και ιστορικό ψηφιακό παιχνίδι και στη συνέχεια γίνεται αναφορά σε μελέτες για τη σύνδεσή του με την ιστορία. Επισημαίνονται οι ομοιότητες του έργου των προγραμματιστών με αυτό των ιστορικών. Διερευνάται η σημασία της ιστορικής ακρίβειας από τους προγραμματιστές, καθώς και η έννοια της αυθεντικότητας, και ο ρόλος που καταλαμβάνουν στη δημιουργία ενός ψηφιακού παιχνιδιού, Επίσης διερευνάται η έντονη παρουσία της εποχής του μεσαίωνα στον χώρο των ψηφιακών παιχνιδιών. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η περίπτωση του Age of Empires II (1999), ενός ψηφιακού παιχνιδιού στρατηγικής, και οι τρόποι που αναπαριστά την εποχή του μεσαίωνα. Υποστηρίζεται πως το εν λόγω παιχνίδι παράγει ιστορικό νόημα μέσω της αισθητικής αναπαράστασης, των κανόνων και της αφήγησης στην επιλογή των «εκστρατειών». Τέλος, παρατηρούνται στοιχεία στο παιχνίδι που δύναται να χαρακτηριστούν ευρωκεντρικά και οριενταλιστικά, ενώ υποστηρίζεται πως αναπαριστά την πρόοδο της τεχνολογίας με ντετερμινιστικό τρόπο.