Διδακτική Θετικών Επιστημών και Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στην Εκπαίδευση: Διεπιστημονική Προσέγγιση

Μόνιμο URI για αυτήν τη συλλογήhttps://hellanicus.lib.aegean.gr/handle/11610/5425

Περιηγούμαι

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω

Τώρα δείχνει 1 - 20 από 241

Rube goldberg machines και εκπαιδευτική ρομποτική
(2016-11-10) Γκούτη, Ελένη
Η σχέση των ΤΠΕ με την εκπαίδευση ήταν ανέκαθεν στενή και, στα πρώιμα στάδια της ανάπτυξής τους, αλληλοεξαρτώμενη. Γι’ αυτό το λόγο, στο Θεωρητικό πλαίσιο (Κεφάλαιο 2), θεωρήσαμε απαραίτητη την εκτενή αναφορά στον τρόπο ένταξης και εισαγωγής τους στην εκπαιδευτική πραγματικότητα από τα αρχικά στάδια μέχρι σήμερα. Φτάνοντας στο παρόν περιγράφουμε τους στόχους των Προγραμμάτων Σπουδών για την Πληροφορική (δεκαετίες ’80 κι ’90) και τις ΤΠΕ (2003 και 2011). Η ιδιαιτερότητα του προγραμματισμού ως ξεχωριστή δραστηριότητα από το σύνολο των νοητικών δραστηριοτήτων περιγράφεται στο δεύτερο Κεφάλαιο της εργασίας όπου γίνεται επίσης αναφορά σε γλώσσες προγραμματισμού (LOGO, ROBO, Scratch), τα χαρακτηριστικά τους, τις ηλικίες στις οποίες απευθύνονται και τις δεξιότητες που στοχεύουν να αναπτύξουν. Επίσης γίνεται λεπτομερής αναφορά στην εισαγωγή του προγραμματισμού στο Πρόγραμμα Σπουδών του Δημοτικού σχολείου, τους στόχους και στα αναμενόμενα αποτελέσματα που αναμένεται από την ένταξή του. Το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται στα πλεονεκτήματα εκμάθησης του προγραμματισμού από μικρούς μαθητές τα οποία έχουν προκύψει από πολλές έρευνες εκπαιδευτικών και ψυχολόγων τις οποίες και αναφέρουμε. Η μεγάλη και ανεπαίσθητη διείσδυση ρομποτικών συστημάτων στην καθημερινή μας ζωή, η κατακόρυφη αύξηση στη χρήση τους για τη διεκπεραίωση ανθρώπινων εργασιών και η οικονομική ανάπτυξη που έχουν επιφέρει, έχει φέρει πλέον στα σχολεία πολλών χωρών την εκπαιδευτική ρομποτική. Η ρομποτική τεχνολογία έχει γίνει ένα δημοφιλές εκπαιδευτικό εργαλείο, αυξάνοντας μεταξύ των μαθητών το ενδιαφέρον για προγραμματισμό, τεχνητή νοημοσύνη και ρομποτική. Μέρος του δεύτερου Κεφαλαίου αφιερώνεται στις παιδαγωγικές προσεγγίσεις της εκπαιδευτικής ρομποτικής, στις ιδιαιτερότητες του προγραμματισμού των ρομποτικών κατασκευών, και τις δεξιότητες που μπορούν να αποκτήσουν οι μαθητές μέσα από την ενασχόλησή τους με αυτές. Η τετράδα των Επιστημών, της Τεχνολογίας, της Μηχανικής και των Μαθηματικών ως ισχυρός συνδυασμός για την ανάπτυξη και εξέλιξη της τεχνολογίας δημιούργησε την εκπαιδευτική προσέγγιση STEM την οποία πραγματευόμαστε στη συνέχεια του θεωρητικού πλασίου. Εξειδικεύουμε την έρευνά μας σε απόψεις που σε αυτό το τετράπτυχο εισάγουν και την Τέχνη για να ενθαρρυνθεί η δημιουργικότητα, να προαχθεί η «μάθηση μέσα από την πράξη» (learning by doing), η κριτική, η έκφραση και η κατανόηση περίπλοκων συστημάτων. Μέσα από αυτή τη διαδρομή καταλήγουμε στην διαχρονικά καινοτόμα μηχανή Rube Goldberg το χτίσιμο της οποίας καλλιεργεί γνώσεις μηχανικής, φυσικής, μαθηματικών, ρομποτικής και προγραμματισμού. Επίσης η ενασχόληση με αυτήν καλλιεργεί τη δημιουργικότητα, τη λεπτομέρεια στον σχεδιασμό, την ακρίβεια, την υπομονή και το ομαδικό πνεύμα. Στο Κεφάλαιο 3 ξεδιπλώνεται η μεθοδολογία της έρευνας, τα ερευνητικά ερωτήματα, τα κριτήρια επιλογής του δείγματος και ο τρόπος συλλογής των δεδομένων. Στη συνέχεια, στο τέταρτο Κεφάλαιο, περιγράφονται με συντομία οι δραστηριότητες που σχεδιάστηκαν για να μελετηθούν τα ερευνητικά ερωτήματα, οι οποίες αναλύονται εκτενέστερα με βάση τους στόχους και τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στο πέμπτο Κεφάλαιο. Παρατίθενται επίσης φύλλα εργασίας και φωτογραφικό υλικό που συνελέχθησαν κατα τη διαδικασία υλοποίησης. Κλείνοντας την εργασία διατυπώνουμε τα αποτελέσματα των εκπαιδευτικών παρεμβάσεων και αντλούμε κάποια συμπεράσματα που θεωρούμε ότι προέκυψαν από αυτές.
Ανάλυση έργων για το εμβαδόν επίπεδων επιφανειών στα διαδραστικά σχολικά εγχειρίδια των μαθηματικών στο γυμνάσιο
(2022-02-17) Βράντση, Βασιλική
Τα σχολικά εγχειρίδια αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο γιατί είναι τόσο εργαλείο μάθησης αλλά και διδασκαλίας. Επιπλέον αποτελούν «μεσολαβητές» ή «μετακομιστές» των σκοπών και στόχων των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών. Ο ρόλος των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηματικών είναι πολλαπλός γιατί καθοδηγούν τη διδασκαλία αφού προσδιορίζουν το περιεχόμενο που θα διδαχθεί, δομούν το τι θεωρείται «Μαθηματικά», δίνουν τη δυνατότητα επιλογής τι θα αξιολογηθεί και καθορίζουν το διάβασμα του/της μαθητή/-τριας. Η ανάπτυξη και η χρήση ψηφιακών εγχειριδίων καθίσταται ως ένας αναδυόμενος και σημαντικός τομέας που θα απασχολήσει τη μελλοντική κατεύθυνση της έρευνας Μαθηματικών (Fan et al., 2013). Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η συγκριτική ανάλυση έργων των διαδραστικών σχολικών εγχειριδίων των Μαθηματικών του γυμνασίου αναφορικά με το εμβαδόν επίπεδων επιφανειών. Στην παρούσα εργασία αναλύθηκαν 21 έργα από το διαδραστικό σχολικό εγχειρίδιο των Μαθηματικών της Α΄ Γυμνασίου, 228 έργα που περιλαμβάνονται στο διαδραστικό σχολικό εγχειρίδιο των Μαθηματικών της Β΄ Γυμνασίου και 111 έργα από αυτό της Γ΄ Γυμνασίου. Το μαθηματικό περιεχόμενο των έργων στα οποία εμπλέκεται το εμβαδόν αναλύθηκε από τρεις παραμέτρους: της διατήρησης, της μεταβατικότητας και της μονάδας μέτρησης (Wilson & Rowland, 1993). Για την ανάλυση των έργων των διαδραστικών σχολικών εγχειριδίων σχετικά με τις γνωστικές απαιτήσεις και τους τύπους πλαισίου χρησιμοποιήθηκε το πλαίσιο ανάλυσης των Wijaya, van den Heuvel-Panhuizen, & Doorman (2015), για τις μαθηματικές πρακτικές που αναπτύσσονται, το πλαίσιο ανάλυσης των Niss & Hojgaard (2019), για τη μορφή απάντησης που απαιτεί η εργασία, χρησιμοποιήσαμε το εργαλείο ανάλυσης της Glasnovic (2018) και για τη θεματολογία των έργων που καλύπτουν, χρησιμοποιήσαμε το εργαλείο των Fan, Xiong, Zhao & Niu (2018). Τα αποτελέσματα και τα συμπεράσματα της διπλωματικής εργασίας ενδέχεται να βοηθήσουν τους εκπαιδευτικούς να αναστοχαστούν σχετικά με τα έργα που εμπεριέχονται στα σχολικά εγχειρίδια για το εμβαδόν και να προχωρήσουν σε διαδικασίες βελτίωσής τους εμπλουτίζοντας το σχετικό εκπαιδευτικό υλικό.
Ανάλυση του εικονιστικού υλικού των σχολικών εγχειριδίων φυσικών επιστημών και μαθηματικών της Ε΄ τάξης του δημοτικού σχολείου
(2018-01) Καλογήρου, Ναταλία
Τα σχολικά εγχειρίδια διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εκπαιδευτική διαδικασία και για αυτό το λόγο έχουν αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής έρευνας. Μολονότι έχουν πραγματοποιηθεί εργασίες που εστιάζονται στην ανάλυση σχολικών εγχειρίδιων Φυσικών Επιστημών και Μαθηματικών, εντούτοις απουσιάζουν εργασίες που να εστιάζουν στη συγκριτική ανάλυση του εικονιστικού υλικού και της σύνδεσής του με το κείμενο των σχολικών εγχειριδίων Φυσικών Επιστημών και Μαθηματικών. Αντικείμενο αυτής της εργασίας αποτελεί η ανάλυση του εικονιστικού υλικού και της σύνδεσής του με το κείμενο στα σχολικά εγχειρίδια των Φυσικών Επιστημών και των Μαθηματικών της Ε΄ τάξης του δημοτικού σχολείου. Εντοπίστηκαν και αναλύθηκαν 842 εικονιστικά στοιχεία, από τα οποία τα 476 βρίσκονται στο εγχειρίδιο των Φυσικών Επιστημών και τα 366 στο εγχειρίδιο των Μαθηματικών της Ε΄ τάξης του δημοτικού σχολείου. Η ανάλυσή τους πραγματοποιήθηκε με βάση μια εμπλουτισμένη εκδοχή του πλαισίου ανάλυσης Graphical Analysis Protocol (GAP) των Slough και McTigue (2013). Η ανάλυση των δεδομένων επέτρεψε να αποτυπωθούν ο τύπος και η ποιότητα των απεικονιστικών στοιχείων που περιέχονται στα σχολικά εγχειρίδια των Φυσικών Επιστημών και των Μαθηματικών καθώς επίσης και η αλληλεπίδραση των απεικονιστικών στοιχείων με το κείμενο κάθε εγχειριδίου. Επιπρόσθετα, εντοπίστηκαν διαφορές ανάμεσα στα δύο σχολικά εγχειρίδια των Μαθηματικών και των Φυσικών Επιστημών αναφορικά με χαρακτηριστικά του εικονιστικού υλικού και της σύνδεσής του με το κείμενο των σχολικών εγχειριδίων. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας μπορούν να αξιοποιηθούν σε διδακτικό και ερευνητικό επίπεδο.
Ανάλυση του πλαισίου των δραστηριοτήτων των σχολικών εγχειριδίων των μαθηματικών: η περίπτωση των κλασμάτων στο δημοτικό σχολείο
(2019-05-31) Καββαθάς, Τρύφων
Το κλάσμα ορίζεται ως μια πολύπλευρη έννοια με πέντε διαφορετικές ερμηνείες, η κατανόηση των οποίων αποτελεί θεμέλιο για την ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης. Διαχρονικά υφίστανται πολλές δυσκολίες στην διδασκαλία και στην κατανόησή της. Ένας σημαντικός αριθμός μαθητών/τριών αποτυγχάνουν να την κατανοήσουν επαρκώς. Τα εγχειρίδια μέσω των ενσωματωμένων δραστηριοτήτων, καθίστανται η «γέφυρα» επικοινωνίας των κλασμάτων με τους/τις μαθητές/τριες. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η ανάλυση του πλαισίου των δραστηριοτήτων των σχολικών εγχειριδίων των Μαθηματικών του Δημοτικού, που αναφέρονται στα κλάσματα και πως συνδέεται το πλαίσιο με τις ερμηνείες του κλάσματος. Αναλύθηκαν οι δραστηριότητες των εγχειριδίων του 1982 και του 2000. Κατηγοριοποιήθηκαν ανά ερμηνεία κλάσματος και ανά τύπο πλαισίου, αφού λήφθηκαν υπόψη τέσσερις τύποι πλαισίου. Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν την παρουσία των πέντε ερμηνειών, την δυναμική παρουσία του «Μαθηματικού Πλαισίου» και την έλλειψη του «Ρεαλιστικού Πλαισίου», γεγονός που αντίκειται στις κατευθύνσεις των Α.Π.Σ..
Ανάλυση των αναλογιών των σχολικών εγχειριδίων φυσικών επιστημών
(2017-11-02) Τσετσέλη, Ζωή-Αικατερίνη
Οι αναλογίες αποτελούν σημαντικό και αναπόσπαστο εργαλείο για τη διδασκαλία των Φυσικών Επιστημών. Ωστόσο, η έρευνα που εστιάζει στην ανάλυση των αναλογιών των ελληνικών σχολικών εγχειριδίων Φυσικών Επιστημών είναι περιορισμένη. Σκοπός της παρούσας έρευνας, είναι η ανάλυση των αναλογιών που περιλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια Φυσικής, Χημείας και Βιολογίας που χρησιμοποιούνται σήμερα στην ελληνική δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Οι 91 αναλογίες που εντοπίστηκαν στα 18 σχολικά εγχειρίδια που μελετήθηκαν, αναλύθηκαν ως προς τα χαρακτηριστικά και τη χρήση τους. Διαπιστώθηκε ότι οι συγγραφείς δεν κάνουν εκτεταμένη χρήση των αναλογιών στα σχολικά εγχειρίδια Φυσικών Επιστημών. Από την ανάλυση προέκυψε ότι οι συγγραφείς χρησιμοποιούν τις αναλογίες με σκοπό την εξήγηση αφηρημένων εννοιών από την περιοχή κυρίως της Ατομικής Φυσικής. Οι περισσότερες αναλογίες εντοπίζονται στην αρχή των εγχειριδίων, είναι «απλές» και παρουσιάζονται λεκτικά. Οι εννοιολογικοί «τομείς» των περισσότερων αναλογιών διέπονται από διαδικαστική σχέση ενώ χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό αφαίρεσης. Ο «τομέας- βάση» στην πλειοψηφία των αναλογιών παρουσιάζεται μετά τον «τομέα- στόχο», ενώ δεν παρέχονται πάντα εξηγήσεις σχετικά με αυτόν. Τα κείμενα των περισσότερων αναλογιών χαρακτηρίζονται από ασθενή ταξινόμηση και ασθενή τυπικότητα. Ο μαθησιακός στόχος που σχεδόν όλες οι αναλογίες επιδιώκουν να πετύχουν είναι η βελτίωση της κατανόησης για θέματα που αφορούν τον φυσικό κόσμο. Οι συγγραφείς έχουν την τάση να μην χρησιμοποιούν «λέξεις- κλειδιά» που να φανερώνουν τη γνωστική στρατηγική που χρησιμοποιεί η αναλογική σκέψη, ενώ δεν δηλώνουν σχεδόν ποτέ τους περιορισμούς που διέπουν τις αναλογίες. Επίσης, απουσιάζουν ερωτήσεις τόσο πριν όσο και μετά την παρουσίαση των αναλογιών οι οποίες είναι δυνατόν να προάγουν τη συζήτηση μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητών.
Ανάλυση των δραστηριοτήτων των σχολικών εγχειριδίων φυσικής του λυκείου ως προς τα χαρακτηριστικά της γνώσης, τις επιστημονικές πρακτικές και τη μαθησιακή απαίτηση
(2017-09-19) Καλιόζη, Όλγα
Τα σχολικά εγχειρίδια εξαιτίας του ιδιαίτερου ρόλου που διαδραματίζουν στην εκπαιδευτική διαδικασία έχουν αποτελέσει αντικείμενο συστηματικής έρευνας. Όμως, η έρευνα που εστιάζεται στην ανάλυση των δραστηριοτήτων των σχολικών εγχειριδίων Φυσικής είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Η παρούσα εργασία επιδιώκει την ανάλυση των δραστηριοτήτων των σχολικών εγχειριδίων Φυσικής Λυκείου, ως προς τρεις άξονες: τα χαρακτηριστικά της γνώσης που περιλαμβάνουν, τις επιστημονικές πρακτικές που εμπλέκουν και τις μαθησιακές απαιτήσεις που εμφανίζουν. Επιπρόσθετα, η εργασία αυτή στοχεύει στη διερεύνηση της ύπαρξης διαφοροποιήσεων ανάμεσα στις δραστηριότητες των σχολικών εγχειριδίων ως προς τους παραπάνω άξονες. Το δείγμα της συγκεκριμένης εργασίας αποτελείται από 855 συνολικά δραστηριότητες (266 δραστηριότητες από το σχολικό εγχειρίδιο Φυσικής της Α΄ τάξης Λυκείου, 186 δραστηριότητες από το σχολικό εγχειρίδιο Φυσικής Γ.Π της Β΄ τάξης Λυκείου, 199 δραστηριότητες από το σχολικό εγχειρίδιο Φυσικής Προσανατολισμού της Β΄ τάξης Λυκείου και 204 δραστηριότητες από το σχολικό εγχειρίδιο Φυσικής Προσανατολισμού της Γ΄ τάξης Λυκείου). Για την ανάλυση των δραστηριοτήτων διαμορφώθηκε ένα πλαίσιο ανάλυσης που περιλάμβανε τρείς άξονες. Ο πρώτος άξονας αφορά στα χαρακτηριστικά της γνώσης και συγκεκριμένα στο είδος της γνώσης (πραγματολογική, εννοιολογική, διαδικαστική) που περιλαμβάνουν οι δραστηριότητες και στο μετασχηματισμό της γνώσης (ταξινόμηση και τυπικότητα). Ο δεύτερος άξονας αναφέρεται στις επιστημονικές πρακτικές που εμπλέκουν οι δραστηριότητες. Ο τρίτος άξονας εστιάζει στις μαθησιακές απαιτήσεις που εμφανίζουν οι δραστηριότητες (γνωστικές και μεταγνωστικές). Από την ανάλυση των δεδομένων προέκυψε ότι οι δραστηριότητες των σχολικών εγχειριδίων κυρίως περιλαμβάνουν εννοιολογική και πραγματολογική γνώση και δευτερευόντως διαδικαστική ενώ απουσιάζει η μεταγνώση. Οι περισσότερες δραστηριότητες χαρακτηρίζονται από ισχυρή ταξινόμηση τόσο ως προς το κείμενο όσο και ως προς τα απεικονιστικά στοιχεία τους. Αναφορικά με την τυπικότητα του γλωσσικού κώδικα προέκυψε ότι το κείμενο των δραστηριοτήτων εμφανίζει κυρίως χαμηλή τυπικότητα, ενώ αντίθετα το απεικονιστικά υλικό εμφανίζει υψηλή τυπικότητα. Σχετικά με τις επιστημονικές πρακτικές, διαπιστώθηκε ότι οι δραστηριότητες εμπλέκουν ορισμένες μόνο επιστημονικές πρακτικές και μάλιστα ελάχιστες διαστάσεις τους. Επιπρόσθετα, προέκυψε ότι περιέχονται κυρίως, χαμηλών γνωστικών απαιτήσεων δραστηριότητες στα εγχειρίδια που αναλύθηκαν, ενώ απουσιάζουν οι μεταγνωστικές δραστηριότητες. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι οι διαφοροποιήσεις ανάμεσα στις δραστηριότητες των τεσσάρων εγχειριδίων Φυσικής του Λυκείου ήταν ιδιαίτερα περιορισμένες.
Ανάλυση των έργων πολλαπλασιασμού στα σχολικά εγχειρίδια των μαθηματικών του δημοτικού σχολείου
(2022-02-17) Αθανασόπουλος, Δημήτριος
Τα σχολικά εγχειρίδια αποτελούν ίσως το βασικότερο κομμάτι της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Κάθε εκπαιδευτικός και κάθε μαθητής έχει τον δικό του ξεχωριστό τρόπο να χρησιμοποιεί και να αντιλαμβάνεται τη γνώση που του παρέχεται, έχοντας και οι μεν και οι δε, μία κοινή συνιστώσα· αυτή είναι το σχολικό εγχειρίδιο. Οι εκπαιδευτικοί βασίζονται στα σχολικά εγχειρίδια στην προσπάθειά τους να διδάξουν τους μαθητές, να τους παρέχουν γνώσεις, να τους εμπλέξουν σε διαδικασίες και εν τέλει να διαμορφώσουν την προσωπικότητα και την ταυτότητά τους. Τα ίδια τα εγχειρίδια δομούνται με σκοπό να καταφέρνει ο εκάστοτε εκπαιδευτικός να συζητήσει με τους μαθητές τα καίρια σημεία σύμφωνα και με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Για το λόγο αυτό, πραγματοποιούνται αλλαγές, διορθώσεις και βελτιώσεις στα σχολικά εγχειρίδια, κάνοντας πιο εφικτό κάθε φορά, να προσεγγιστεί ο προσδοκώμενος εκπαιδευτικός στόχος. Οι προς επίτευξη στόχοι ενός καλά δομημένου εγχειριδίου, αφορούν τους μαθητές, τους εκπαιδευτικούς, ακόμα και τους γονείς των μαθητών. Το περιεχόμενο, κάθε φορά προσαρμοσμένο στην ηλικία των μαθητών στους οποίους απευθύνεται, πρέπει να επιχειρεί να μεταφέρει ουσιαστική γνώση, με οργανωμένο και συστηματοποιημένο τρόπο. Οι μαθητές, πρέπει να το αντιλαμβάνονται και να το χειρίζονται σαν ένα εργαλείο που θα τους καθοδηγεί στη διαδικασία της ουσιαστικής μάθησης και θα τους προσφέρει το διδακτέο περιεχόμενο, σε ποικίλες εκδοχές, με ασκήσεις και δραστηριότητες που τους επιτρέπουν την εξάσκηση και την αξιολόγηση της προόδου τους. Ένας από τους πιο σημαντικούς στόχους, είναι η διαμόρφωση του χαρακτήρα των παιδιών. Το σχολικό εγχειρίδιο, ο τρόπος με τον οποίο είναι δομημένο, αλλά και οι διαδικασίες στις οποίες εμπλέκει τους μαθητές καθώς και ο τρόπος με τον οποίο λαμβάνει αυτό χώρα, οδηγούν σε μία γενικότερη δημιουργία και καθιέρωση στάσης ζωής των παιδιών. Κομβική σημασία, ειδικά στις μέρες μας, με το δυναμικό των τάξεων να παρουσιάζει μεγάλη ποικιλoμορφία ως προς τα χαρακτηριστικά και τις ικανότητες, διαδραματίζει και η διαφοροποιηση της διδασκαλίας που μπορεί να προσφέρει το βιβλίο. Ένα καλά δομημένο σχολικό εγχειρίδιο πρέπει να ποικίλει ως προς το περιεχόμενό του. Ο τρόπος που παρουσιάζονται η θεωρία, τα παραδείγματα, ακόμα και οι ασκήσεις μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο που τα αντιλαμβάνονται οι μαθητές, οι οποίοι παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους. Απώτερος στόχος του βιβλίου, πρέπει να είναι η παρακίνηση του ενδιαφέροντος του μαθητή, η προσφορά στον δάσκαλο μιας επαρκούς βάσης πληροφοριών τις οποίες να μπορεί να διαχειριστεί, ούτως ώστε να κάνει τους μαθητές να ενδιαφερθούν, να μάθουν να διαχειρίζονται νέα θέματα και να μην είναι παθητικοί δέκτες πληροφοριών όπως αναπόφευκτα συμβαίνει στις μέρες μας εξαιτίας της έκρηξης πληροφοριών που προέρχεται από τα τεχνολογικά μέσα. Επιπροσθέτως, πέρα από τον εφοδιασμό του εκπαιδευτικού με νέα δεδομένα, οφείλει να τον βοηθά, να τον ενισχύει και να τον υποστηρίζει από τον προγραμματισμό και την προετοιμασία, εως την υλοποίηση της διδασκαλίας. Ο πολλαπλασιασμός, είναι μια από τις βασικές πράξεις των μαθηματικών και για το λόγο αυτό, εμφανίζεται στα εγχειρίδια κάθε τάξης του δημοτικού. Ξεκινώντας από την Ά με απλές αναπαραστάσεις και μια αρχική, απλή μορφή, προχωρά και καταλήγει στην ΣΤ’ όπου οι μαθητές έχουν κατακτήσει πλήρως την έννοια και τις διαδικασίες που απαιτούνται για την ορθή χρήση του και την επίλυση προβλημάτων που απαιτούν την αξιοποίησή του, σύμφωνα πάντα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα Σπουδών. Ουσιαστικά, αυτό που επιχειρείται στην πορεία των χρόνων που οι μαθητές είναι στο δημοτικό σχολείο, είναι η καλλιέργεια της πολλαπλασιαστικής σκέψης. Με το όρο ‘πολλαπλασιαστική σκέψη’, αναφερόμαστε στην διαχείριση εννοιών, στρατηγικών, αλλά και αναπαραστάσεων με αποτελεσματικό τρόπο, ώστε να υλοποιείται όλο και μεγαλύτερο φάσμα ασκήσεων, οι οποίες απαιτούν την πραγματοποίηση πολλαπλασιασμών. Τα προβλήματα που περιλαμβάνονται στα εγχειρίδια, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο διδάσκονται από τον εκάστοτε εκπαιδευτικό, είναι προσανατολισμένα βάσει Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών, στην ενίσχυση των μαθητών, ωστε να κατακτούν κάθε φορά και μια γνώση ή μια ικανότητα παραπάνω αναφορικά με τον πολλαπλασιασμό. Με άλλα λόγια, τα σχολικά εγχειρίδια, προτείνεται να έχουν δομηθεί με τρόπο τέτοιο, που να ικανοποιούν την τροχιά μάθησης αναφορικά με τον πολλαπλασιασμό όταν αυτοί ολοκληρώνουν τη φοίτησή τους στο Δημοτικό σχολείο. Με τον όρο τροχιά μάθησης, αναφερόμαστε στην πορεία σκέψης που ακολουθούν και αναπτύσσουν οι μαθητές απέναντι σε μια έννοια που τους διδάσκεται και η οποία ξεκινά από τον επιθυμητό μαθηματικό στόχο, συνεχίζει με την αναπτυξιακή διαδρομή που ακολουθείται και περιλαμβάνει το σύνολο των διδακτικών έργων που θα συνδράμουν στην επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος.. Ουσιαστικά και όπως αναφέρεται στη βιβλιογραφία, οι μαθητές έρχονται αντιμέτωποι με ένα εκ των προτέρων δίκτυο κατασκευών, το οποίο μέσα από τη διδασκαλία, αποσκοπεί σε βάθος χρόνου να τους μετακινήσει από τις άτυπες ιδέες προς τις αυξανόμενα σύνθετες έννοιες, μέσω βελτιώσεων αναπαράσταστης, λόγου και αναστοχασμού. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη και ανάλυση των έργων που περιλαμβάνονται στα σχολικά βιβλία των μαθηματικών όλων των τάξεων του δημοτικού σχολείου. Σε αυτό το πλαίσιο, θα αξιοποιηθούν τα ‘Βιβλία μαθητή’, αλλά και τα ‘Τετράδια εργασιών’ τα οποία ποικίλουν ως προς τον αριθμό τευχών αλλά και το πλήθος των δραστηριοτήτων που αυτά περιλαμβάνουν από τάξη σε τάξη.
Ανάλυση των έργων στατιστικής στα έντυπα και διαδραστικά σχολικά εγχειρίδια των μαθηματικών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση
(2023-11-28) Βιτωρούλης, Εμμανουήλ
Τις τελευταίες δεκαετίες, τα σχολικά εγχειρίδια των Μαθηματικών έχουν γίνει αντικείμενο συστηματικής μελέτης από πολλούς ερευνητές, λόγω του σημαντικού ρόλου που διαδραματίζουν στη διαδικασία της διδασκαλίας και της μάθησης. Τα μαθηματικά έργα αποτελούν θεμέλιο λίθο κάθε σχολικού εγχειριδίου μαθηματικών, γι’ αυτό αρκετές έρευνες έχουν εστιάσει στη μελέτη και την αξιολόγηση τους. Ωστόσο, ελάχιστες έρευνες σε διεθνές επίπεδο έχουν αξιολογήσει τα έργα Στατιστικής των μαθηματικών σχολικών εγχειριδίων, ενώ δεν υπάρχουν αντίστοιχες μελέτες στη χώρα μας. Στην παρούσα εργασία αναλύθηκε το σύνολο των έργων Στατιστικής στα έντυπα και διαδραστικά σχολικά εγχειρίδια και τα τετράδια εργασιών της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η ανάλυση των έργων Στατιστικής βασίστηκε στο δισδιάστατο πλαίσιο ανάλυσης των Charalambous et al. (2010). Σκοπός της εργασίας είναι σε πρώτο στάδιο να ερευνηθεί ο βαθμός της έκθεσης της Στατιστικής στα έντυπα και διαδραστικά σχολικά εγχειρίδια των μαθηματικών. Σε δεύτερο στάδιο, να πραγματοποιηθεί η ανάλυση του περιεχομένου των στατιστικών έργων ως προς τις φάσεις επίλυσης στατιστικού προβλήματος κατά GAISE και το επίπεδο στατιστικού γραμματισμού και συλλογισμού (GAISE levels). Επιπροσθέτως να καταγράψει τις μαθηματικές πρακτικές που αναπτύσσονται, τις μορφές απάντησης των έργων, το πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται τα έργα και τέλος τη θεματολογία τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι η πλειοψηφία των έργων Στατιστικής δε συμβαδίζει με τις οδηγίες τις έκθεσης GAISE, επομένως δε συμβάλλουν στην ανάπτυξη του στατιστικού συλλογισμού και του στατιστικού γραμματισμού. Οι μαθηματικές πρακτικές δεν αναπτύσσονται εξίσου, ωστόσο στα ψηφιακά έργα γίνεται εκτεταμένη χρήση εργαλείων. Η πλειοψηφία των έργων εντάσσονται σε πλαίσιο καμουφλάζ και περιέχουν απαντήσεις κλειστής μορφής. Ενόψει των νέων Α.Π.Σ. που εκδόθηκαν το 2021, αναμένεται η συγγραφή νέων σχολικών εγχειριδίων. Θα είχε ενδιαφέρον να πραγματοποιηθεί η ίδια έρευνα μελλοντικά για τα νέα σχολικά εγχειρίδια και μια συγκριτική μελέτη μεταξύ των νέων και των παλιών σχολικών εγχειριδίων.
Αναλυτικά προγράμματα μαθηματικών για χαρισματικούς μαθητές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση
(2016-11-25) Ζιώρη, Χρυσάνθη
Ο όρος χαρισματικός καλύπτει ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων για υψηλές επιδόσεις. Η ευφυΐα και η δημιουργικότητα μπορεί να εκδηλώνονται σε ένα ή περισσότερα πεδία. Οι χαρισματικοί μαθητές στα μαθηματικά κατέχουν ένα σύνολο ειδικών μαθηματικών ικανοτήτων και διακρίνονται για ένα διαφορετικό ποιοτικά μαθηματικό τρόπο σκέψης. Η εκπαίδευση των χαρισματικών μαθητών αποτελεί ένα πεδίο πλούσιο προς διερεύνηση τόσο παγκοσμίως, όσο και στη χώρα μας. Στην παρούσα διπλωματική εργασία θα γίνει αρχικά μια αναφορά στους ορισμούς και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των χαρισματικών μαθητών και μετά των χαρισματικών μαθητών στα μαθηματικά. Στη συνέχεια θα αναφερθούν ορισμένα αναλυτικά προγράμματα μαθηματικών για χαρισματικούς μαθητές στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και τα μοντέλα στα οποία βασίστηκαν. Στο τελευταίο κεφάλαιο θα αναφερθούν έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με το πώς σχετίζεται η χαμηλή επίδοση με τους χαρισματικούς μαθητές και το πώς τους επηρεάζει το χαμηλό εκπαιδευτικό υπόβαθρο. Επίσης θα αναφερθούν έρευνες σχετικά με τις αντιλήψεις των εκπαιδευτικών για τους χαρισματικούς μαθητές, για τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού στα μαθηματικά για αυτούς και διάφορες ερωτήσεις που μπορεί να δημιουργούνται σχετικά με το πώς πρέπει να γίνεται η ομαδοποίηση αυτών των μαθητών. Τέλος, θα αναφερθούν τρεις έρευνες μελέτης περίπτωσης σχετικές με τη διδασκαλία των χαρισματικών μαθητών στα μαθηματικά.
Ανάπτυξη γνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων στα παιδιά με αυτισμό μέσω της υποστηρικτικής τεχνολογίας: μελέτη περίπτωσης (στο δημοτικό)
(2023-02) Δημητρά, Σταυρούλα
Η ανάπτυξη των γνωστικών και των κοινωνικών δεξιοτήτων στις μεγαλύτερες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου, είναι τομείς που απασχολούν την εκπαίδευση. Τα παιδιά με αυτισμό χρειάζονται διαφορετικό τρόπο συντονισμού, για να το καταφέρουν. Ο τομέας της τεχνολογίας μπορεί να βοηθήσει την προσπάθεια αυτή. Στην παρούσα μελέτη, κεντρικός πρωταγωνιστής είναι η Μυρτώ μια μαθήτρια ηλικίας 11 χρονών, η οποία παρακολουθείται από παιδοψυχολόγο και ειδική παιδαγωγό. Εντοπίστηκαν τα σημεία κοινωνικού προβληματισμού και δουλεύτηκαν με τη χρήση τεσσάρων εφαρμογών: «mATHENA», «All You Can ET», «CrushStation», «Qoolcity». Δόθηκε έμφαση σε γνωστικό, συναισθηματικό αλλά και λειτουργικό επίπεδο. Δεν παραλήφθηκαν οι υπόλοιπες δυσκολίες, εκτός από την ύπαρξη του αυτισμού. Για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε η ιατρική γνωμάτευση, οι παρατηρήσεις από το σχολείο πριν και μετά την παρέμβαση, η περιγραφική ψυχολογική αξιολόγηση μετά την παρέμβαση και τέλος το τεστ ψυχοκοινωνικής προσαρμογής της μαθήτριας. Τα εργαλεία και τα αποτελέσματα επέφεραν θετικά στοιχεία, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από την εντονότερη τάση της για κοινωνικοποίηση, φανερώνοντας τις ικανές κοινωνικές και γνωστικές δεξιότητες του παιδιού.
Ανάπτυξη διεπιστημονικής διδασκαλίας για την συνδιδασκαλία βασικών εννοιών της κινηματικής και εννοιών της στατιστικής, σε τεχνολογικά εμπλουτισμένο μαθησιακό περιβάλλον
(2019-10-15) Σιαφάκας, Βασίλειος
Η παρούσα εργασία αποτελεί μια πρόταση ανάπτυξης εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο έχει αναπτυχθεί με βάση τις αρχές της διεπιστημονικότητας και των σύγχρονων θεωριών του κονστρουκτιβισμού, για την διδασκαλία εννοιών των μαθηματικών και των φυσικών επιστημών, και συγκεκριμένα της έννοιας της μέσης ταχύτητας και της έννοιας του μέσου όρου. Παράλληλα, διερευνώνται οι προϋπάρχουσες γνώσεις και εναλλακτικές αντιλήψεις των μαθητών με τις οποίες εισήλθαν στην τάξη πριν την εκπαιδευτική παρέμβαση πάνω στις προαναφερθείσες έννοιες. Κατά τον σχεδιασμό της παρέμβασης δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στην αντιμετώπιση των βασικών εμποδίων που παρουσιάζουν οι διεπιστημονικές διδασκαλίες σύμφωνα με την διεθνή και εγχώρια βιβλιογραφία. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι προϋπάρχουσες αντιλήψεις των μαθητών μπορούν να αναχαιτιστούν με επιτυχία από την προτεινόμενη διδακτική παρέμβαση. Παράλληλα, αναδύθηκε ένα σημαντικό γνωστικό κενό γύρω από την έννοια της μέσης ταχύτητας, ενώ παράλληλα η αρχική εννοιολογική κατανόηση του μέσου όρου εμφανίζεται προβληματική.
Ανάπτυξη εκπαιδευτικών μονάδων ως ανάπτυξη μανθανόντων οργανισμών: απόψεις εκπαιδευτικών για τη σχέση της σχολικής ανάπτυξης με το επίπεδο οργανωσιακής μάθησης των σχολικών μονάδων
(2023-02-03) Τσάνη, Καλλιόπη
Το θέμα της παρούσας εργασίας σχετίζεται με την θεωρία της Ανάπτυξης των Εκπαιδευτικών Μονάδων ως «Μανθανόντων οργανισμών» και με τις απόψεις των εκπαιδευτικών για την σχέση της σχολικής ανάπτυξης ενός σχολείου με το επίπεδο της οργανωσιακής μάθησης σε αυτό. Αρχικά, η Σχολική Ανάπτυξη αλληλεξαρτάται από την οργανωσιακή, διδακτική, καθώς και προσωπική ανάπτυξη, οπότε θα γίνει αναφορά στα παραπάνω μοντέλα, εφόσον η ικανότητα του σχολείου για κατάκτηση γνώσεων αλλά και η μετέπειτα εξέλιξή τους, επιτυγχάνεται μέσω των αλληλεπιδράσεων των υποκειμένων στο σχολικό περιβάλλον. Σύμφωνα με την βασική ιδέα αυτής της προσέγγισης, τα σχολεία δεν αποτελούν μόνο μαθησιακές οργανώσεις για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς, αλλά τα ίδια ως οργανισμοί έχουν την ικανότητα συμμετοχής σε μαθησιακές διαδικασίες. Θα αναλυθούν τα απαραίτητα στοιχεία που καθιστούν έναν οργανισμό μανθάνοντα και ευφυή, καθώς και οι οργανωτικές διαδικασίες ανάπτυξης του σχολείου, με στόχο τόσο την συντήρησή τους, όσο και την επίλυση προβλημάτων σε ατομικό, συλλογικό και οργανωσιακό επίπεδο. Επίσης, θα σημειωθούν οι θεωρίες σχολείου και οι δυνατότητες ανάπτυξης της σχολικής μονάδας, με κυρίαρχες την οργανωσιακή ανάπτυξη και την συστημική θεωρία. Τέλος, θα ερευνηθούν, με την χρήση ερωτηματολογίου σε εκπαιδευτικούς, οι αντιλήψεις τους ως προς την ενσωμάτωση των γνώσεων, των υποδομών και των εργαλείων μέσα στο σχολικό περιβάλλον. Η ανάλυση των δεδομένων της έρευνας θα γίνει ποσοτικά.
Ανάπτυξη και αξιολόγηση εκπαιδευτικού υλικού που υποστηρίζεται από επαυξημένη πραγματικότητα για την ύλη και την ενέργεια στους οργανισμούς
(2019-03-22) Ζτούκου, Κωνσταντίνα
Η έρευνα που μελετά τη συμβολή διδακτικών παρεμβάσεων για τη θρέψη των φυτών στην ποιότητα των γραπτών επιχειρημάτων των μαθητών είναι ιδιαίτερα περιορισμένη. Η παρούσα εργασία αποσκοπεί στην διερεύνηση της συμβολής δύο διδακτικών παρεμβάσεων που βασίζονται στο μοντέλο της «μάθησης τριών διαστάσεων» σχετικά με τη θρέψη των φυτών στην εξέλιξη της ποιότητας των γραπτών επιχειρημάτων των μαθητών και η σύγκριση των αποτελεσμάτων τους. Για τις ανάγκες της έρευνας αναπτύχθηκε εκπαιδευτικό υλικό για την θρέψη των φυτών, το οποίο βασίστηκε στο μοντέλο της «μάθησης τριών διαστάσεων» με χρήση επαυξημένης πραγματικότητας. Επίσης, αναπτύχθηκε εκπαιδευτικό υλικό για το ίδιο ζήτημα, το οποίο βασίστηκε στο μοντέλο της «μάθησης τριών διαστάσεων» με χρήση φυσικών μέσων. Πραγματοποιήθηκαν διδακτικές παρεμβάσεις σε 46 μαθητές της Γ΄ τάξης του Δημοτικού. Τα δεδομένα της έρευνας απετέλεσαν οι απαντήσεις (επιχειρήματα) των μαθητών στα φύλλα εργασίας. Αξιολογήθηκαν τα γραπτά επιχειρήματα χρησιμοποιώντας κλίμακες διαβαθμισμένων κριτηρίων. Από την ανάλυση των δεδομένων προέκυψε ότι είναι εφικτή η βελτίωση της ποιότητας των επιχειρημάτων των μαθητών μέσω και των δύο διδακτικών παρεμβάσεων. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι η διδακτική παρέμβαση που βασίστηκε στο μοντέλο της «μάθησης τριών διαστάσεων» με χρήση επαυξημένης πραγματικότητας, επέφερε καλύτερα μαθησιακά αποτελέσματα σχετικά με την ποιότητα των επιχειρημάτων των μαθητών συγκριτικά με τη διδακτική παρέμβαση που βασίστηκε στο μοντέλο της «μάθησης τριών διαστάσεων» με χρήση φυσικών μέσων. Τα αποτελέσματα της εργασίας παρέχουν δυνατότητες αξιοποίησής τους τόσο στο πεδίο της έρευνας όσο και στο πεδίο της εκπαιδευτικής πράξης.
Ανάπτυξη και αξιολόγηση ενοποιημένου εκπαιδευτικού υλικού για την ανάκλαση του φωτός
(2017-11-02) Καροφύλλη, Αμαλία
Η παρούσα εργασία μελετά τη συμβολή μιας διδακτικής παρέμβασης, που συγκροτήθηκε με βάση την εποικοδομητική προσέγγιση και βασίζεται σε «ενοποιημένο» εκπαιδευτικό υλικό, στις αντιλήψεις των μαθητών της Ε΄ τάξης του δημοτικού σχολείου σχετικά με την ανάκλαση, τα είδωλα και τη συμμετρία. Επιπρόσθετα, επιδιώκεται η σύγκριση των μαθησιακών αποτελεσμάτων αυτής της διδακτικής παρέμβασης και της διδακτικής παρέμβασης, που βασίζεται στο «μονοεπιστημονικό» εκπαιδευτικό υλικό.
Ανάπτυξη και αξιολόγηση ενοποιημένου εκπαιδευτικού υλικού για τον κύκλο του νερού
(2019-04-10) Γρηγοράτου, Σταυρούλα
Η αλλαγή των αντιλήψεων των μαθητών και η συγκρότηση τεκμηριωμένων επιχειρημάτων από τους μαθητές αποτελούν βασικούς στόχους της διδασκαλίας των Φυσικών Επιστημών. Όμως, η έρευνα που διερευνά τη συμβολή διδακτικών παρεμβάσεων στις αντιλήψεις των μαθητών για τον κύκλο του νερού και στην ποιότητα των γραπτών επιχειρημάτων των μαθητών είναι περιορισμένη. Η παρούσα εργασία μελετά τη συμβολή μιας διδακτικής παρέμβασης που βασίζεται σε «ενοποιημένο» εκπαιδευτικό υλικό με χρήση επιστημονικών πρακτικών για τον κύκλο του νερού, στις αντιλήψεις και στην ποιότητα των γραπτών επιχειρημάτων των μαθητών της Δ΄ τάξης του δημοτικού σχολείου. Συγκροτήθηκε εκπαιδευτικό υλικό που βασίστηκε στο μαθησιακό μοντέλο 5 Ε με χρήση επιστημονικών πρακτικών το οποίο εφαρμόστηκε σε 36 μαθητές της Δ’ τάξης, του δημοτικού σχολείου. Το μέσο συλλογής των δεδομένων της έρευνας αποτέλεσε το γραπτό ερωτηματολόγιο το οποίο συγκροτήθηκε για τις ανάγκες της παρούσας εργασίας. Το ερωτηματολόγιο συμπληρώθηκε από τους μαθητές πριν και μετά τη διδακτική παρέμβαση. Τα δεδομένα της έρευνας αποτέλεσαν οι γραπτές απαντήσεις των μαθητών (επιχειρήματα μαθητών). Η ανάλυση των επιχειρημάτων των μαθητών πραγματοποιήθηκε με κλίμακες διαβαθμισμένων κριτηρίων που αξιολογούν τη δομή, το περιεχόμενο και τα γλωσσικά χαρακτηριστικά των επιχειρημάτων. Προέκυψε ότι ενώ πριν τη διδακτική παρέμβαση περισσότεροι μαθητές είχαν εναλλακτικές αντιλήψεις για τον κύκλο του νερού, μετά τη διδακτική παρέμβαση οι περισσότεροι μαθητές παρουσίαζαν αντιλήψεις προς την κατεύθυνση της σχολικής γνώσης. Επίσης, διαπιστώθηκε ότι μέσω της διδακτικής παρέμβασης βελτιώθηκαν σημαντικά η δομή, το περιεχόμενο και τα γλωσσικά χαρακτηριστικά των γραπτών επιχειρημάτων των μαθητών.
Ανάπτυξη πολύπλοκων μοντέλων διδασκαλίας: το παράδειγμα της εφαρμογής της συστημικής θεωρίας στη διδασκαλία της φυσικής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση: μια εμπειρική μελέτη
(2023-11-21) Κανάκη, Μαρία-Αγάπη
Η παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών διδακτική των θετικών επιστήμων: διεπιστημονική προσέγγιση. Η διεπιστημονικότητα και η ροή της γνώσης μέσα από εποικοδομητικές συνεργασίες αποτελεί στόχο του συγκεκριμένου προγράμματος. Επομένως η ανάγκη για την κατάργηση των στεγανών ανάμεσα στα επιστημονικά πεδία και η αντιμετώπιση του φυσικού κόσμου ως ένα σύνολο, είναι απαραίτητη. Από την άλλη πλευρά η συστημική θεωρία εφαρμόζεται με επιτυχία στις κοινωνικές και οικονομικές επιστήμες, προσφέροντας καταπληκτικά αποτελέσματα και προβλέψεις. Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια να εφαρμοστεί και στη διδακτική πρακτική. Η βαθύτερη μελέτη πολύπλοκων συστημάτων μπορεί να συμβάλει στην κατανόηση του τρόπου που διαφορετικοί παράγοντες (εθνικότητα, φύλο, οικογένεια, κουλτούρα, ηλικία, σχολικό κλίμα) παρεμβαίνουν στη διαδικασία της μάθησης. Συνεπώς το θέμα της εργασίας έχει ερευνητικό και παιδαγωγικό ενδιαφέρον. Η εφαρμογή της συστημικής θεωρίας σε συνδυασμό με τη διεπιστημονικότητα έχει απασχολήσει την εκπαιδευτική κοινότητα. Μάλιστα έχουν γίνει προσπάθειες να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο για τα μαθηματικά και τις βασικές αρχές τους όπως προσομοιώσεις, διεπιστημονικές δραστηριότητες και χρήση τεχνουργημάτων (Fragkiskos et al., 2010). Ένας από τους στόχους της παρούσας εργασίας είναι να γίνει εφαρμογή και στις φυσικές επιστήμες, κάτι που αποτελεί και καινοτομία της εργασίας. Την περίοδο της συγγραφής (2023) πρωτόγνωρα φαινόμενα όπως πυρκαγιές, καύσωνες και πλημμύρες έχουν πλήξει την Ελλάδα και ολόκληρο τον κόσμο. Εύλογα δημιουργείται το ερώτημα κατά πόσο συμπεριλαμβάνονται όλες οι πτυχές των φυσικών επιστημών. Ο Αθανασάκης (2022) αναφέρει την ανάγκη να συμπεριληφθεί η περιβαλλοντική συνιστώσα στο αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών των φυσικών επιστημών. Ταυτόχρονα επισημαίνει την ευθύνη των εκπαιδευτικών να περιλαμβάνουν στο μάθημά τους δραστηριότητες που βοηθούν στην ανάπτυξη της περιβαλλοντολογικής συνείδησης, των ηθικών αρχών και την ενθάρρυνση για δράση (Αθανασάκης, 2022). Ομοίως οι Θεοδωροπούλου και Καίλα αναφέρουν ότι η διαμόρφωση της περιβαλλοντικής συνείδησης προϋποθέτει την ύπαρξη και διαμόρφωση της δημοκρατικής συνείδησης. Μάλιστα καταλήγουν ότι αυτό είναι αδύνατο να συμβεί μέσα σε αυστηρό γνωσιοκεντρικό σύστημα που καλλιεργεί την περιβαλλοντική συνείδηση μόνο επιφανειακά. Για να συμβεί αυτό χρειάζεται μια ευρύτερη οπτική και μια ολιστική αντιμετώπιση της εκπαίδευσης (Θεοδωροπουλου & Καιλα,2006). Αντίστοιχα συμπεράσματα προκύπτουν και από την έκθεση του συμβουλίου της Ευρώπης (Council of Europe Report ) για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την εκπαίδευση. Ως ευρύτερο συμπέρασμα είναι η ανάγκη για ενιαία και αδιάσπαστη αντιμετώπιση οποιουδήποτε προβλήματος (Morelli,2019). Αν λάβουμε υπόψη και την πρόσφατη βίαιη και αναγκαστική στροφή προς την τηλεκπαίδευση -λόγω covid-19 – θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα ότι χρειάζεται επανακαθορισμός του τρόπου και των στόχων της εκπαίδευσης. Σε κάθε περίπτωση, είναι απαραίτητο να συμπεριλάβουμε πλήθος (νέων) παραγόντων δημιουργώντας ένα σύστημα ανθεκτικότερο στις απότομες μεταβολές (εσωτερικές και εξωτερικές), αλλά με μεγαλύτερη ικανότητα προσαρμογής και καλύτερα αντανακλαστικά. Για να γίνει αυτό θα πρέπει η συστημική θεωρία να υιοθετηθεί από τους εκπαιδευτικούς. Στο πειραματικό μέρος διερευνώνται οι απόψεις και οι αντιλήψεις των εκπαιδευτικών. Αρχικά γίνεται προσπάθεια να καταγραφούν οι δυσκολίες των εκπαιδευτικών που διδάσκουν φυσικές επιστήμες. Ως απώτερο στόχο έχει να διερευνήσει την πρόθεση των εκπαιδευτικών να αλλάξουν ή να τροποποιήσουν τον τρόπο που διδάσκουν τις φυσικές επιστήμες. Βασικό ερώτημα είναι αν γνωρίζουν, και σε ποιο βαθμό τη συστημική θεωρία. Το επόμενο ερώτημα είναι αν είναι διατεθειμένοι να εφαρμόσουν τη συστημική προσέγγιση, αν έχουν προσπαθήσει και αν είχε θετικό αντίκτυπο στη διδασκαλία.
Ανάπτυξη σχολικών μονάδων ως διδακτική ανάπτυξη: το παράδειγμα της εισαγωγής αλλαγών στη διδασκαλία της φυσικής: μια συστημική προσέγγιση
(2022-04-14) Καρλάφτη, Μαρία Ελπίδα
Η σχολική μονάδα αναπτύσσεται καθώς οι εκπαιδευτές αλληλοεπιδρούν με την μαθητική κοινότητα. Γίνεται ο οδηγός για τη συμπεριφορά που μοιράζονται μεταξύ τους τα μέλη του σχολείου. Ο πολιτισμός διαμορφώνεται από τις αλληλεπιδράσεις των μελών του και οι ενέργειες των μελών κατευθύνονται από τον πολιτισμό. Θα λέγαμε ότι είναι ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος. Η οποιαδήποτε εισαγωγή αλλαγής θα απαιτούσε τη διακοπή αυτού του κύκλου. Παράλληλα έχει το δικό της χαρακτήρα και ένα δικό της τρόπο αντιμετώπισης των καταστάσεων (Wallis, J. 2005). Σύμφωνα με τον Κοντάκο (2009) ο εκάστοτε εκπαιδευτικός οργανισμός δηλαδή η κάθε σχολική μονάδα κατανοείται ως ξεχωριστή κουλτούρα. Παρουσιάζει χαρακτηριστικά και ιδιαιτερότητες ακόμα και όταν οι μαθητές, οι εκπαιδευτικοί, η ηγεσία, το σχολικό περιβάλλον, το αναλυτικό πρόγραμμα δεν διαφέρουν ιδιαίτερα. Ωστόσο αυτή η διαφορετική τοποθέτηση δεν επηρεάζει μόνο την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα όλων όσων εμπλέκονται αλλά παίζει σημαντικό ρόλο σε ολόκληρη την πορεία της σχολικής μονάδας. Όταν θέλουμε να μιλάμε για αποτελεσματική σχολική μονάδα αλλά και γενικότερα για αποτελεσματικό σχολείο όλοι αυτοί οι παράγοντες θα πρέπει να μελετώνται, να αξιολογούνται και να εφαρμόζονται με προσοχή καθώς το κάθε σχολείο έχει τα δικά του χαρακτηριστικά που έχουν διαμορφωθεί από παράγοντες όπως το προσωπικό, η τοποθεσία, οι μαθητές, το μέγεθος, οι πόροι, η εθνική πολιτική της κάθε χώρας. Μιλώντας για την ανάπτυξη της σχολικής μονάδας σίγουρα μιλάμε και για την ανάπτυξη της διδασκαλίας. Και μιλώντας για ανάπτυξη διδασκαλίας σίγουρα μιλάμε για μάθηση. Η μάθηση δεν μπορεί να παρατηρηθεί, μόνο το αποτέλεσμά της γίνεται αντιληπτό. Ο Χαραλαμπόπουλος, (2001, σ.36) λέει ότι οι προηγούμενες γνώσεις, οι προϋπάρχουσες εμπειρίες και οι διάφορες συμπεριφορές που παρατηρεί το κάθε άτομο προκειμένου να αποκομίσει και να κατακτήσει την μάθηση οδηγούν στην αλλαγή της συμπεριφοράς του, άρα και στη μάθηση. Ο Τριλιανός, (2003), αναφέρει ότι παρά τη στενή αλληλεπίδραση διδασκαλίας και μάθησης, η ύπαρξη της μιας δεν συνεπάγεται αυτόματα την ύπαρξη της άλλης ούτε το αντίστροφο. Για να χαρακτηριστεί μια διδασκαλία χρήσιμη, ποιοτικά ανώτερη και αποτελεσματική, ο εκπαιδευτικός πρέπει να λάβει υπόψη του τις αρχές και τους νόμους της μάθησης.
Ανάπτυξη υπολογιστικής σκέψης μαθητών λυκείου μέσα από εικονικά περιβάλλοντα: παράδειγμα με το scratch
(2024-07-04) Βράτιμου, Καλλιόπη
The present thesis deals with the development of computational thinking in high school students through the use of the Scratch programming environment. Within the scope of our topic, we will use the curriculum of vectors in the second grade of Greek high school to create a program in Scratch. With the central theme being the above, we aim to identify how students organize and utilize their data in the Scratch environment for designing vectors. Additionally, we want to identify the problems they might encounter in designing vectors. Lastly, we are interested in observing how students evaluate their experience using Scratch in the teaching of vectors. The structure of this thesis will be as follows. Initially, we will discuss the definition, value, and relationship between computational thinking, programming, and modern education. Special mention will be made of Seymour Papert and his contribution to the development of the educational process through the use of technology. Next, we will discuss the role of programming in education. We will analyze virtual and programming environments and the advantages of virtual environments in the educational process. Furthermore, we will analyze the Scratch programming environment and the advantages of its use. Next, we will delve into the educational value of vectors and the emphasis placed on this topic by the Greek educational system. Additionally, we will address the difficulties that students encounter with this particular subject matter. In the next part of the thesis, which is also the most important, the classroom activity will be conducted. At this point, the content of this activity will be discussed initially. Then, the basic elements of the tutorial where the activity will take place will be recorded. Finally, the practical part of this activity and the classroom exercise with the students will be carried out. This activity will include a pre-test on vectors, the design of a program in the Scratch environment, and a post-test again on vectors. Through this activity, we will observe to what extent students improve in understanding and learning vectors through the use of Scratch. Additionally, from the design of the program in Scratch, we will observe to what extent the initial questions posed were answered. At the end of the thesis, the results from the classroom exercise, the success rate of the initially set goals, a comparison with results from other studies, as well as comments and reflections on the activity, will be recorded.
Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες των μαθητών του γυμνασίου να συγκροτούν και να αξιολογούν επιχειρήματα για τα μίγματα και τα διαλύματα: η επίδραση της συνεχούς και της σταδιακά μειούμενης μαθησιακής υποστήριξης στη συγκρότηση επιχειρημάτων
(2025-03-05) Κακακιός, Νικήτας
Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη της επίδρασης δύο διδακτικών παρεμβάσεων για την εννοιολογική περιοχή των διαλυμάτων και των μιγμάτων που παρέχουν διαφορετικές μαθησιακές υποστηρίξεις στη συγκρότηση επιχειρημάτων, στην βελτίωση των ικανοτήτων των μαθητών της Β΄ γυμνασίου να παράγουν και να αξιολογούν επιχειρήματα. Οι δύο διδακτικές παρεμβάσεις είναι βασισμένες στην διδακτική προσέγγιση της «μάθησης μέσω πρακτικών» και παρέχουν στους μαθητές εκπαιδευτικό υλικό που προσφέρει στην μία ομάδα συνεχή μαθησιακή υποστήριξη στη συγκρότηση επιχειρημάτων και στην δεύτερη ομάδα σταδιακά μειούμενη μαθησιακή υποστήριξη στη συγκρότηση επιχειρημάτων. Την πρώτη ομάδα αποτέλεσαν 21 μαθητές και την δεύτερη 21 μαθητές της Β΄ γυμνασίου. Για την συλλογή δεδομένων σχεδιάστηκε ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπληρώθηκε από όλους τους μαθητές πριν και μετά τις δύο διδακτικές παρεμβάσεις. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν σημαντική βελτίωση στη δομή και το περιεχόμενο των επιχειρημάτων των μαθητών και των δύο ομάδων. Επιπλέον, προέκυψε ότι βελτιώθηκαν σημαντικά οι ικανότητες των μαθητών και των δύο ομάδων να αξιολογούν επιχειρήματα με βάση τα αποδεικτικά τους στοιχεία. Ωστόσο, δεν διαπιστώθηκαν σημαντικές διαφοροποιήσεις στα μαθησιακά αποτελέσματα των μαθητών των δύο ομάδων με βάση το είδος της μαθησιακής υποστήριξης που δέχθηκαν στη συγκρότηση επιχειρημάτων.
Ανασκόπηση προσεγγίσεων και πρακτικών διεπιστημονικότητας στο ρεύμα STEM σε ελληνική βιβλιογραφία
(2021) Εμμανουηλίδης, Γρηγόριος
Υπάρχει μια αύξηση σε δημοσιεύσεις παγκοσμίως σε συνέδρια και επιστημονικά περιοδικά για τα Μαθηματικά, την Επιστήμη, την Τεχνολογία και τη Μηχανική - STEM - στην Εκπαίδευση. Το ίδιο και στη χώρα μας στην Ελλάδα, παρατηρείται αύξηση των δημοσιεύσεων για την εκπαίδευση STEM στην Ελλάδα τα τελευταία 20 χρόνια. Η εργασία μου είναι μια συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση και αποδόμηση 20 άρθρων για την εκπαίδευση STEM στην Ελλάδα που έχουν δημοσιευτεί τα τελευταία 20 χρόνια και ιδιαίτερα από το 2015 έως το 2021. Σκοπός είναι η έρευνα και η αποτύπωση της τρέχουσας κατάστασης και των τάσεων σχετικά με τη βιβλιογραφία και την επιστημονική αρθρογραφία για την εκπαίδευση STEM στην Ελλάδα, καθώς και η προβολή της ποιότητας των άρθρων και των ερευνών που εξετάζονται, καθώς και η υποβολή προτάσεων για περαιτέρω έρευνα. Τα άρθρα επιλέχθηκαν από ελληνικά επιστημονικά περιοδικά και από συνέδρια στα οποία παρουσιάστηκαν στην Ελλάδα. Τα επιλεγμένα άρθρα της ελληνικής βιβλιογραφίας εξετάστηκαν ποιοτικά και ποσοτικά ως προς την ταυτότητα του άρθρου (τίτλος, συγγραφείς, έτος δημοσίευσης, λέξεις-κλειδιά), καθώς και άλλα στοιχεία του άρθρου όπως ο αριθμός των συγγραφέων, το φύλο τους, η στρατηγική διδασκαλίας που ακολουθήθηκε, το είδος του άρθρου και επιστημονικές περιοχές που αναφέρεται, κλπ.