Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Μόνιμο URI για αυτήν την κοινότηταhttps://hellanicus.lib.aegean.gr/handle/11610/5380

Περιηγούμαι

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z

Α Β Γ Δ Ε Ζ Η Θ Ι Κ Λ Μ Ν Ξ Ο Π Ρ Σ Τ Υ Φ Χ Ψ Ω

Τώρα δείχνει 1 - 20 από 406

1974-2000: χωρο-γραφώντας τον σχολικό χώρο από την σκοπιά των εκπαιδευτικών: το παράδειγμα του νηπιαγωγείου Σκοπέλου στη Λέσβο
(2016-01-15) Αγιοπετρίτη, Μαριέτα
Ο χώρος αποτελεί πεδίο εγχάραξης , και αναπαραγωγής συμβολισμών , έκφρασης κυρίαρχων ιδεολογιών και διακύβευσης κανονιστικών αξιών. Στην παρούσα εργασία γίνεται προσπάθεια να εξεταστεί ο σχολικός χώρος στην κοινωνική , εργασιακή , θεσμική και ανθρωπολογική του διάσταση από την σκοπιά του εκπαιδευτικού δυναμικού. Μέσα από μια ιστορική/ ανθρωπολογική σκοπιά και χρησιμοποιώντας για την έρευνα μας ρυθμιστικά κείμενα , αρχειακό υλικό , δύο εκπαιδευτικά περιοδικά( Επιστημονικό Βήμα του Δασκάλου ,Σύγχρονο Νηπιαγωγείο ) και συνεντεύξεις των Νηπιαγωγών που εργάστηκαν στο Νηπιαγωγείο Σκοπέλου στη Λέσβο από το 1974 έως το 2000 ,προσπαθήσαμε να διερευνήσουμε κατά πόσο τα υλικά και μη υλικά χαρακτηριστικά του χώρου συναρτούν παραμέτρους , οι οποίες επηρεάζουν τα εμπλεκόμενα υποκείμενα στην αντίληψη και τη δράση τους κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Η εργασία χωρίζεται σε τρία μέρη . Στο πρώτο παρουσιάζονται οι θεωρητικές υποθέσεις ( Σχολικός χώρος και εκπαίδευση, χώρος και χρόνος , έσω-έξω αναφορές , χώρος και υποκείμενα , σχολικός χώρος και αντικείμενα ). Στο δεύτερο μέρος γίνεται αναφορά σε μεθοδολογικά ζητήματα ( διασαφήνιση εννοιών -αναπαραστάσεις του χώρου, χώροι αναπαράστασης, σώμα και χώρος, προβληματική του χρόνου , αφηγηματικότητα , υποκείμενο και προφορική ιστορία , η σκοπιά των γυναικών) Στο τρίτο μέρος ο σχολικός χώρος και ειδικότερα το Νηπιαγωγείο μελετάται αρχικά στην υλική του όψη ( κτήριο , αίθουσα- χαρακτηριστικά-διαμόρφωση , επίπλωση , εξοπλισμός/παιδαγωγικό υλικό,αύλειος χώρος ημερήσιο ωρολόγιο πρόγραμμα) και κατόπιν στη σχέση του με την τοπική κοινότητα . Επίσης εξετάζεται η παράμετρος της υγιεινής ,καθώς η τελευταία ανάγεται σε σημαντική πτυχή της σχολικής ζωής , μέσα από την οποία εκφράζονται τόσο το κανονιστικό πλαίσιο όσο και οι πολιτισμικές παραδοχές που εκφράζονται στο σχολείο. Το τελευταίο κεφάλαιο αφορά την γυναικεία σκοπιά και την αντιμετώπιση των εκπαιδευτικών από το σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον , καθώς το Νηπιαγωγείο χαρακτηρίζεται ως "γυναικείος επαγγελματικός χώρος" , τοποθετημένος στο μεταίχμιο του ιδιωτικού και δημόσιου .
Analyzing discourses of female victimhood in wartime: the "Bosnian Case"
(2013) Μουτάφη, Σοφία - Ιωακείμ
Η εργασία αυτή επικεντρώνεται στη σεξουαλική βία κατά των γυναικών στον πόλεμο της Βοσνίας και αναλύει τους διάφορους λόγους γυναικείας θυματοποίησης που αρθρώθηκαν γύρω από αυτό το ζήτημα. Με άλλα λόγια, δίνει έμφαση στη συνηθέστερα επικρατούσα εικόνα των γυναικών ως θύματα κατά τη διάρκεια του πολέμου. Ωστόσο, δεν επικεντρώνεται σε μια μόνο ταυτότητα υπεραπλουστεύοντας τον τρόπο με τον οποίο διαφορετικές γυναίκες βίωσαν την κατάχρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τους, αλλά στη διεπίδραση διαφόρων παραγόντων, όπως η ηλικία, η τάξη, η θρησκεία, η εθνικότητα, η σεξουαλικότητα και το φύλο. Το κεντρικό ερώτημα που ανάγεται είναι το πως το φύλο και η σεξουαλική επιθυμία περιπλέχθηκαν με τον εθνικισμό και τη βία κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, αλλά και μετά, διαμορφώνοντας ένα νέο πολύ πιο σύνθετο τοπίο έμφυλων συσχετισμών/σχέσεων και έμφυλων εννοιολογήσεων για πράγματα που, φαινομενικά τουλάχιστον, έχουν χαλαρή ή και ελάχιστη σχέση με το φύλο.
Aνδρισμοί, διαπροσωπική βία και τιμή στη Λέσβο,1912-1940
(2018) Χαβραλή, Ασημίνα
Η παρούσα διπλωματική διαπραγματεύεται τους ανδρισμούς στη Λέσβο τη περίοδο 1912-1940 και το ρόλο της τιμής σε αυτούς. Αρχικά μελετάται η χρήση του Τύπου ως ιστορική πηγή και απαριθμούνται τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα που συνέβησαν στη Λέσβο τη μελετώμενη περίοδο. Έπειτα παρουσιάζονται τα τελετουργικά που ακολουθούνται, οι συμμετέχοντες, οι χώροι που διαδραματίζονται οι συμπλοκές μεταξύ των ανδρών και τα αντικείμενα που χρησιμοποιούνται. Στη συνέχεια διερευνάται ο όρος της τιμής και η σημαντικότητα του στις υποθέσεις διαπροσωπικής βίας, ενώ σε ένα δεύτερο κομμάτι της εργασίας, μελετώνται οι συγκρούσεις στις οποίες συμμετέχουν οι άνδρες μίας οικογένειας, οι οποίοι υπερασπίζονται μία οικογενειακή τιμή και όχι μία ατομική. Παράλληλα στο ίδιο κομμάτι μελετάται η βία μεταξύ συγγενικών προσώπων και αν αυτή ήταν επίσης αποτέλεσμα προσβολής της τιμής, ή αν ο λόγος ήταν οικονομικός, καθώς τα περισσότερα καταγεγραμμένα συμβάντα σχετίζονται με την κληροδότηση των οικογενειακών περιουσιών και την παροχή προίκας για τη σύναψη γάμων. Τέλος τα δεδομένα αυτής της εργασίας προέρχονται από αποδελτίωση του τοπικού Τύπου και από βιβλιογραφικές έρευνες, ενώ για την αποτύπωση των συγκρούσεων, κατασκευάστηκαν μία σειρά από χάρτες με τη χρήση Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών.
Aφηγήσεις βίας και πολιτισμικές αναπαραστάσεις της γυναικείας κακοποίησης
(2005) Κοράκη, Μαρία - Ματθαίος
H μελέτη εστιάζει το ενδιαφέρον της στις αφηγήσεις για τη βία και τις αναπαραστάσεις της γυναικείας κακοποίησης στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Σκοπός της μελέτης είναι να σκιαγραφήσει το φαινόμενο της γυναικείας κακοποίησης μέσα από τον λόγο των ίδιων των γυναικών που την έχουν υποστεί και οι οποίες φιλοξενούνται σε κέντρα κακοποίησης με αναφορά στα συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της ελληνικής κοινωνίας και σε συνάρτηση με άλλες ιστορίες που αρθρώνονται για τις έμφυλες σχέσεις, την εξουσία, το σεξ, τον έρωτα, την οικογένεια. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις έχουν καταδείξει ότι η βία είναι μια σύνθετη έννοια το νόημα της οποίας αλλάζει και μετασχηματίζεται ανάλογα με τις κοινωνικές και πολιτισμικές παραμέτρους. Η βία αφορά σε σύνθετα πλέγματα σχέσεων, διαπλέκεται με σύμβολα κώδικες και σημασίες και δεν αφορά μεμονωμένες προσωπικές ιστορίες γυναικών. Σημαντικό ρόλο στη θεώρηση της γυναικείας κακοποίησης ως σύνθετου κοινωνικού και πολιτισμικού φαινομένου διαδραμάτισε και το φεμινιστικό κίνημα στις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αι. το οποίο μελέτησε τη βία με αναφορά στις έμφυλες σχέσεις, τη σεξουαλικότητα και την εξουσία.Η έρευνα επικεντρώνεται σε διαφορετικές αφηγήσεις για τη βία. Τα επίπεδα των αφηγήσεων είναι οι φωνές των ίδιων των γυναικών, ο λόγος των επίσημων φορέων μέσω του προσωπικού που ασχολείται με το θέμα της κακοποίησης, και ο λόγος που διακινείται μέσω φυλλαδίων, μπροσούρων και των ποικίλων εντύπων που αναφέρονται σε αυτήν.
Female-to-Male διαφυλικότητα: διαπραγματεύσεις του εαυτού στα πλαίσια του ιατρικού λόγου για το φύλο και τη σεξουαλικότητα
(2011) Μαυρουδή, Αθανασία
Με βάση εθνογραφικά ερεθίσματα που αφορούν τις εμπειρίες ftm ατόμων (από-γυναίκες-άνδρες) σε προ-εγχειρητική και μετεγχειρητική φάση στην Ελλάδα, επιχειρείται η διερεύνηση του ζητήματος της διαπραγμάτευσης του εαυτού από μέρους των ftm ατόμων με τον ιατρικό λόγο και των στρατηγικών που αναπτύσσονται ως παρελκυόμενο αυτών των διαπραγματεύσεων. Παράλληλα, ερευνάται η πρόσληψη της ftm διαφυλικότητας από το οικογενειακό και το ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο καθώς τα άτομα καλούνται να αναμετρηθούν με κυρίαρχους λόγους. Τα επιμέρους ερωτήματα της παρούσας έρευνας αφορούν τους τρόπους με τους οποίους συγκροτούνται οι έννοιες του κοινωνικού και του βιολογικού φύλου εντός του ιατρικού λόγου και η σχέση αυτής της αντίληψης του φύλου με την προσέγγιση από μέρους των επαγγελματιών υγείας του ζητήματος της ftm διαφυλικότητας. Η έρευνα εστιάζει ιδιαίτερα στην ιατρική ρητορική και επιχειρηματολογία και στα κριτήρια με τα οποία ένα ftm άτομο αξιολογείται, διαγιγνώσκεται και παθολογικοποιείται. Αναλύοντας τον ιατρικό λόγο και τις πρακτικές, παρακολουθείται η συγκρότηση και η επίκληση του δίπολου «υγιής»- «ασθενής» και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες το υποκείμενο καλείται να διαπραγματευτεί τον εαυτό καθώς αντιμετωπίζει το ρίσκο του στιγματισμού και του σωφρονισμού του βάσει μιας κανονικότητας. Ο ιατρικός λόγος αφενός και το οικείο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον αφετέρου είναι οι νοητοί τόποι στους οποίους η έννοια του υποκειμένου γίνεται αντικείμενο διαρκούς διαπραγμάτευσης με το άμεσο ρίσκο της ακύρωσης, της απόρριψης, του ρατσισμού, του διωγμού και της βίας. Στο πλαίσιο αυτό, παρακολουθούνται και αναλύονται οι στρατηγικές που εφαρμόζουν τα άτομα που εκφράζονται τόσο μέσω συγκρούσεων και αντιστάσεων όσο ακόμα και «προσωρινών» εκλεκτικών συμμαχιών με τα ιατρικά προτάγματα καθώς και με τη δημιουργία δικτύων αλληλεγγύης και ανταλλαγής πληροφοριών.Στην παρούσα έρευνα επιχειρείται μια «επιστροφή» στο σώμα μέσα από το πρίσμα του πώς βιώνεται η υλικότητα από τα ftm άτομα την ίδια στιγμή που οι κυρίαρχοι λόγοι μπορεί να περιχαρακώνουν ευκρινώς τα πλαίσια στα οποία αυτή δύναται να νοηθεί. Το θεωρητικό πρίσμα που πλαισιώνει και τροφοδοτεί τα ερωτήματα της παρούσας έρευνας έχει τη βάση του σε μια φουκωική προσέγγιση που αφορά τους κανονιστικούς λόγους και εντοπίζει τις δυναμικές των σχέσεων εξουσίας εντός τους καθώς και σε φεμινιστικές και τρανς θεωρητικές προσεγγίσεις όπως αυτές της Rosi Braidotti και των Stephen Whittle και Raine Dozier. Η πρόσληψη του υποκειμένου με όρους μιας ενσώματης υλικότητας που δεν παραπέμπει, παράλληλα, σε καταπιεστικά μοντέλα είναι ένα κάλεσμα που διατρέχει όλο το παρόν ερευνητικό έργο.
H δημοτική βιβλιοθήκη Μυτιλήνης και οι περιπέτειες της συγκρότησής της (1925-1945)
(2011) Αρμενάκη, Παρασκευή-Μαρία - Μιχαήλ
Στη παρούσα διπλωματική παρουσιάζεται το ιστορικό της συγκρότησης της “Δημοτικής Βιβλιοθήκης Μυτιλήνης” που το 1952 συγχωνεύτηκε στη “Δημόσια Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης” και σήμερα ονομάζεται “Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Μυτιλήνης”. Ο τοπικός τύπος του Μεσοπολέμου, καταγράφει τις πρώτες προσπάθειες δημιουργίας Βιβλιοθήκης -ανοικτής στο κοινό- που θα καλύπτει τις “ανάγκες” της τοπικής κοινωνίας και τις συζητήσεις σχετικά με τη φυσιογνωμία αυτού του ιδρύματος, που δεν είναι μακριά από το ιδεολογικό και πολιτικό κλίμα της περιόδου. Από τα μέσα του 19ου αιώνα, γίνονται σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της εκπαίδευσης της Μυτιλήνης, με την ίδρυση δύο εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, το γλωσσικό ζήτημα και το κίνημα του δημοτικισμού εισάγονται στη Λέσβο: μέσα ακριβώς σε αυτό το κλίμα, που εμφανίζει και την ιδιαιτερότητα της πρόσφατης ένταξης του νησιού στην ελληνική επικράτεια, γίνεται η συζήτηση και αναλαμβάνονται πρωτοβουλίες για την ίδρυση Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Δύο είναι οι σημαντικότερες περίοδοι στη συγκρότηση της Βιβλιοθήκης: η μεσοπολεμική, με αιχμή τα έτη 1928-1928 και η Εαμική περίοδος (Σεπτέμβριος 1944-Μάρτιος 1945). Το 1929, με την σύσταση του Φιλοβιβλικού Συλλόγου το ζήτημα φαίνεται να περνά από τα έργα στις πράξεις. Ο Φιλοβιβλικός Σύλλογος αποτελείται κυρίως από εκπαιδευτικούς, που στη συντριπτική τους πλειοψηφία τους είναι δημοτικιστές με ριζοσπαστικές ιδέες. Η συζήτηση αφορά επίσης και τη στέγασή της Βιβλιοθήκης. Το Σεπτέμβριο του 1944, όταν οι Γερμανοί αποχωρούν από τη Μυτιλήνη και το ΕΑΜ, κυριαρχεί στο νησί επί μισό χρόνο, η συζήτηση για τη Βιβλιοθήκη αποκτά νέο περιεχόμενο: είναι ακριβώς αυτή η στιγμή της συγκρότησής της και τη υλοποίησης όλων των προηγούμενων σχεδιασμών. Η συγκρότηση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης έχει σημείο αφετηρίας τη μεταφορά του βιβλίων του Δ. Βερναρδάκη από τις αποθήκες του Γυμνασίου που βρίσκονταν από το 1908, σε μια αίθουσα κοντά στο σημερινό κτήριο της Βιβλιοθήκης, μεταφορά που πραγματοποιεί η ΕΠΟΝ. Και στις δύο φάσεις κυριαρχεί η ιδέα μιας Βιβλιοθήκης πολιτιστικού χώρου. Το “συνολικό” αυτό ίδρυμα ορίζεται ως Βιβλιοθήκη-Ιστορικό Αρχείο-Αρχαιολογικό και Λαογραφικό Μουσείο, με διαφορετικές ωστόσο νοηματοδοτήσεις σε κάθε περίοδο.
H θεατρική ομάδα bread and puppet:τελετουργία και ανατρεπτικός λόγος μέσα από τις παραστάσεις και την δημιουργία κοινότητας.
(2012) Τσιχλιά, Ευγενία - Παναγιώτης
Το Tσίρκο (domestic resurrection circus που αργότερα μετονομάστηκε σε domestic insurrection circus) της ιστορικής θεατρικής ομάδας Βread and Puppet αποτελεί ένα μοναδικό στην ιστορία θέαμα του καλοκαιριού, κατά το οποίο διάφορες παραστάσεις λαμβάνουν χώρα από το 1974 (τσίρκο, pageants, παρελάσεις κ.α.) με κύρια μέσα επιτέλεσης την κούκλα και τη μάσκα. Πραγματοποιείται στην πολιτεία του Vermont των ΗΠΑ μετά από προετοιμασία πολλών ημερών και προσελκύει ανθρώπους από όλο τον κόσμο. Ο Peter Shumman, ιδρυτής και καλλιτεχνικός υπεύθυνος της ομάδας, είναι υπεύθυνος για το μεγαλύτερο μέρος του συνολικού σχεδιασμού και υλοποίησης του γεγονότος, ενώ δίπλα του ένας πυρήνας μόνιμων κουκλοπαικτών και εθελοντών της φάρμας (όπου η ομάδα είναι εγκατεστημένη) έχει την φροντίδα μυριάδων δουλειών που σχετίζονται με την παραγωγή του. Η εργασία αυτή κινείται ακριβώς μέσα στο πλαίσιο ανάδειξης της πολιτισμικής σημασίας της ομάδας, πολύ περισσότερο όταν τα μέλη που δημιουργούν τις παραστάσεις δεν συναντώνται μόνο κατά την διάρκεια πρόβας, αλλά μένουν μαζί και οργανώνουν την ζωή τους σε μια φάρμα. Ο «κόσμος» της φάρμας, η ομάδα των ανθρώπων που την απαρτίζει κάθε καλοκαίρι φαίνεται να λειτουργούν ενάντια στον πολιτισμό της κατανάλωσης και των κυρίαρχων πολιτικών συστημάτων. Η πρώτη μεγάλη ενότητα θα ασχοληθεί ακριβώς με αυτό, επιχειρώντας να ανιχνεύσει την «υλοποίηση» του ανατρεπτικού λόγου μέσα στους ίδιους τους χώρους της φάρμας, αλλά και στον τρόπο που η ομάδα αντιλαμβάνεται την καθημερινότητα και οργανώνει τη θεατρική δράση της. Ο ανατρεπτικός λόγος, όπως θα δούμε, εντοπίζεται και στις πολιτικού περιεχομένου παραστάσεις του Peter Shumman. Η pageant με την οποία θα ασχοληθεί εκτενέστερα η εργασία αντλεί την καταγωγή της από μία συγκεκριμένη μορφή επιτέλεσης που συναντάμε στις αρχές του 20ου αιώνα των ΗΠΑ και έχει ως κύριο χαρακτηριστικό της την αναπαράσταση πραγματικών ιστορικών και κοινωνικών γεγονότων. Θα μπορούσαν άραγε οι pageants (όπως και ολόκληρο το Τσίρκο) να ιδωθεί ως ένα μοναδικό φαινόμενο επιτέλεσης με στοιχεία τελετουργίας, με σκοπούς δημιουργίας μιας κοινότητας και διατήρησης των δεσμών της; Προκειμένου να αναδείξω την μέριμνα αυτή για τη δημιουργία μιας ευρύτερης κοινότητας γύρω από το θέαμα συνέκρινα το παράδειγμα μας με τις pageants του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα. Αναλύονται εκτενώς τα στοιχεία που υποστηρίζω προσδίδουν στο θέαμα χαρακτηριστικά τελετουργίας που προσιδιάζουν τις μεθοριακές φάσεις του Victor Turner, στις οποίες οι κοινωνικές διακρίσεις απουσιάζουν, συνθήκες ανάδυσης communitas προκύπτουν και αναθερμαίνουν την αίσθηση της συλλογικότητας, του εμείς αντί του εγώ. Το Τσίρκο μοιάζει να είναι μία προσπάθεια να επιστρέψει το θέατρο στην κοινωνία, όχι ως ένα πολιτισμικό εμπόρευμα αλλά ως ένα πραγματικό μέρος της ζωής της και των κοινοτικών γεγονότων.
H μετεγκατάσταση και η εμπειρία αυτής της διαδικασίας από τους εκτοπισμένους κατοίκους του χωριού Μαυροπηγή λόγω της εξόρυξης λιγνίτη
(2020-02-01) Κουρκούτη, Τριανταφυλλιά
Ο σκοπός της μελέτης μου, είναι να διερευνήσει τις επιρροές της μετεγκατάστασης για τους κατοίκους της Μαυροπηγής τόσο σε επίπεδο ψυχολογίας όσο και συμεριφοράς, να διερευνήσει τις επιρροές για τον τόπο που εκκενώνεται. Εδώ αναφέρονται οι δεσμοί ανθώπου και τόπου, όπου ο τόπος συνδέεται με τη δημιουργία και διατήρηση της κοινωνικής ταυτότητα, με την ιστορική μνήμη και με την διατήρηση του πολιτισμού. Να διερευνήσει τις επιρροές της μετεγκατάστασης στον άνθρωπο. Εδώ αναφέρεται πως η μετεγκατάσταση αποτελεί ένα είδος εσωτερικής μετανάστευσης,χρειάζεται κοινωνική προσαρμογή μέσω της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και τα αποτελέσματα αυτής. Να διερευνήσει τις επιρροές στο τοπίο, όπου εδώ μελετώνται οι επιρροές μέσα από το πρίσμα του τοπίου, των κτηρίων και των αλλαγών μέσα στο χρόνο.με τις έννοιες της ερήμωσης/ εγκατάλειψης- αποκοπής και τέλος να διερευνήσει τις επιρροές στο τοπίο συνδιαστικά με τον άνθρωπο. Οι έννοιες που προέκυψαν είναι η Ατοπία, Δίπολο οικείου/ ανοίκειο, Ερείπια. Ο σχεδιασμός είναι ποιοτικός και οι συμμετέχονες, στο σύνολο επτά, έγινε με σκόπιμη δειγματοληψία, καθως η μέθοδος της συλλογής δεδομένων είναι η ημι-δομημένη συνένταυξη με 12 ερωτήσεις, βασισμένες στην βιβλιογραφία. Η διαδικασία της μεθοδολογίας είναι η ενημέρωση-συνέντευξη-απομανητοφώνηση-ανάλυση-συγγραφή μελέτης. Στα ευρήματα της θεματικής ανάλυσης προέκυψαν Συναισθήματα πένθους για την απώλεια του τόπου, της κοινωνικής ύπαρξης, και την αποσταθεροποίηση της κοινωνικής υπόστασης, νοητική αναβίωση ρουτινών ελάχιστης πολυπλοκότητας, ανάπτυξη της αίσθησης της κοινωνικής υπόστασης λόγω της μετεγκατάστασης ως μέσο διατήρησης της ατομικής υπόστασης μέσα στο νέο περιβάλλον, διαφορετική προσαρμογή στο νέο περιβάλλον σε συσχέτιση με την σύνδεση των ατόμων με τον τόπο προορισμού: διαφορές λόγω προσωπικότητας, διαφορές λόγω ηλικίας, διαφορές λόγω αριθμού πληθυσμού στο νέο τόπο, διαφορές λόγω διαφορετικού τοπίου. Όσο μεγαλύτερη η σύνδεση με τον τόπο προέλευσης σε αυτούς του παράγοντες, τόσο μεγαλύτερη η δυσκολία προσαρμογής. Ποικιλία και διαφοροποίηση των απόψεων σε σχέση με την απόφαση της μετεγκατάστασης. Η σύσταση της εικαστικής παρέμβασης έγινε με τους εκτοπισμένους κατοίκους, όπου βιντεοσκοπήθηκαν στα νέα μέρη που εγκαταστάθηκαν, σε οικείους γι’ αυτούς χώρους (μονοπάτια της γειτονιάς, χώρους σαλονιών, καφενείων, γκαράζ κλπ.), ώστε να καταγραφούν εικόνες και ήχοι και τέλος δημιουργήθηκε ένα ενιαίο μονταρισμένο βίντεο, η προβολή του οποίου έγινε με προτζέκτορες, σε διαφορετικά σημεία του ερημωμένου χωριού της Μαυροπηγής και πραγματοποιήθηκε πάνω σε μισογκρεμισμένους τοίχους. Η πρόταση αυτή συζητήθηκε με τον πολιτιστικό σύλλογο «Υψικάμινος» να συμπεριλάβει την έκθεση της εικαστικής αυτλης της παρέμβασης στο φεστιβάλ που γίνεται κάθε χρόνο στην Πτολεμαϊδα.
O Θεοδοσιανός Κώδικας και οι νομοθετικές διατάξεις αναφορικά με ζητήματα οικογενειακού ρωμαϊκού δικαίου σε αυτόν
(2009) Δεληγιάννη, Ειρήνη Χρυσοβαλάντη - Κυριάκος
Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία, που εκπονήθηκε στα πλαίσια του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών: «Κοινωνική και Ιστορική Ανθρωπολογία» του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου, πραγματεύεται τη μελέτη ζητημάτων οικογενειακού δικαίου που απορρέουν από το Θεοδοσιανό Κώδικα (Codex Theodosianus). Στόχος είναι αφενός η ανίχνευση των χαρακτηριστικών διαστάσεων του ρωμαϊκού δικαίου και αφετέρου η ένταξη και η κατανόηση του ρωμαϊκού νομοθετικού πλαισίου στα πλαίσια της γενικότερης συζήτησης των οικογενειακών θεμάτων. Στην εργασία αυτή γίνεται μία μικρή επισήμανση για το μειονέκτημα των κωδικοποιήσεων των ρωμαϊκών νομοθετικών διατάξεων. Στη συνέχεια αναλύονται οι διατάξεις που αφορούν στοιχεία οικογενειακού δικαίου στο Θεοδοσιανό κώδικα. Πιο συγκεκριμένα, γίνεται επεξεργασία διατάξεων που αναφέρονται στο θεσμό του ρωμαϊκού γάμου, τα επιμέρους χαρακτηριστικά, τα είδη, τις προϋποθέσεις, τα κωλύματα που θεσπίζονται, τα δώρα μνηστείας και τις συμφωνίες μελλοντικού γάμου. Αναλύονται επίσης ζητήματα που προκύπτουν από διατάξεις σχετικές με τις δωρεές μεταξύ των συζύγων και το θεσμό της προίκας κατά το Ρωμαϊκό δίκαιο. Ακολουθεί ανάλυση διατάξεων που αφορούν τέλεση γάμου γυναικών που έχουν χηρέψει καθώς και γάμου που γίνεται με άδεια του Ρωμαίου αυτοκράτορα. Επίσης, η εργασία πραγματεύεται ζητήματα που προκύπτουν από διατάξεις για τέλεση εγκλημάτων απάτης και αιμομιξίας και παράνομων ενώσεων Ρωμαίου με βάρβαρο, δούλο ή αλλόθρησκο. Εκτός από εκτεταμένη αναφορά σε διατάξεις του Codex Theodosianus σχετικές με ειδικά θέματα σχέσεων μεταξύ των δύο φύλων αναλύεται και ο θεσμός του διαζυγίου στο ρωμαϊκό δίκαιo.
Party and play, chemsex και gay σεξουαλικότητα
(2023-05-03) Ορφανουδάκη, Μερόπη
Η παρούσα εργασία διερευνά το φαινόμενο του chemsex μέσω ποιοτικής έρευνας και συνεντεύξεων με τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτήν την πρακτική. Στόχος είναι να αναδειχθούν οι ποικίλες πολιτισμικές και κοινωνικές πτυχές του chemsex, τα κίνητρα των ατόμων που οδήγησαν σε αυτήν την πρακτική και το πώς το νοηματοδοτούν, καθώς και η διαμεσολάβηση φύλου, σεξουαλικότητας και εξουσίας που διαμορφώνουν το πλαίσιο της πρακτικής αυτής. Μέσα από την έρευνα εξάγεται το συμπέρασμα ότι το chemsex δεν είναι μονοδιάστατο, αλλά αντίθετα περιλαμβάνει και αντανακλά ευρύτερα φαινόμενα όπως ο νεοφιλελευθερισμός, ο ατομικισμός ή μια αντίδραση σε αυτά. Επομένως, η εργασία αυτή στοχεύει στην ανάδειξη της πολυπλοκότητας του φαινομένου και της αλληλεπίδρασης της απόλαυσης, του ριψοκίνδυνου σεξ και των κινήτρων που οδηγούν σε αυτά στη σύγχρονη γκέι κουλτούρα.
Queer συνδεσμολογίες στη μετα-AIDS εποχή ηθική / πολιτική / επιθυμία το παράδειγμα του barebacking
(2017-05-25) Αντωνιάδης, Παναγιώτης
Η παρούσα εργασία διαρθώνεται γύρω από τρεις θεματικούς άξονες, αναλυτικά διακριτικούς αλλά ουσιαστικά αλληλένδετους. Ο αναγνώστης αρχικά θα συναντήσει μια πραγμάτευση της σχέσης του queer με την επιδημία του HIV/AIDS τόσο στο επίπεδο της θεωρίας όσο στο επίπεδο του ακτιβισμού μέσα από μια πολιτισμική ανάλυση των διαχρονικών λόγων και των αναπαραστάσεων του άντρα ομοφυλόφιλου με αναλυτικά εργαλεία τις έννοιες του ηθικού πανικού και του τραύματος. Στη δεύτερη ενότητα, το αντικείμενο μελέτης είναι οι queer προσεγγίσεις της οντολογίας του πολιτικού με αναφορά πάντοτε στη γενετική σχέση του queer με τον ιό μέσα από την αντιστικτική ανάλυση τριών κύκλων πολιτικών συζητήσεων που οργανώνονται για συστηματικούς και μόνο λόγους γύρω από τους εξής άξονες: ανατροπή / μεταβολή, αρνητικότητα / ουτοπία και αισιοδοξία / πεσιμισμός. Τέλος, η τρίτη ενότητα αφορά το εξειδικευμένο ζήτημα του bareback, δηλαδή του σκόπιμου απροφύλακτου σεξ μεταξύ ομοφυλόφιλων αντρών. Εδώ, η προσέγγισή μου εδώ αντιλαμβάνεται το σεξουαλικό υποκείμενο barebacker ως μια μορφοπλασία με τη βοήθεια της οποίας αναδεικνύονται τα αναλυτικά όρια των θέσεων των συγγραφέων αλλά και της ίδια της ψυχανάλυσης.
Râh-e mohâjerat: μία μελέτη περίπτωσης διασυνοριακής μετακίνησης
(2011) Μαυρομμάτη, Αικατερίνη - Δημήτριος
Μέσα από μία μελέτη περίπτωσης, η παρούσα εργασία εξετάζει ένα παράδειγμα διασυνοριακής μετακίνησης, αυτής των νεαρών Αφγανών Χαζαρά. Η συζήτηση ξεκινά με την παρουσίαση εννοιών όπως "πρόσφυγας" ή "μετανάστης", ενταγμένες στις ιστορικές συγκυρίες μέσα στις οποίες προέκυψαν. Εν συνεχεία αναλύεται η έννοια του "mohajer", ως ημική κατηγορία, και πάλι ενταγμένη στην ιστορικότητά της.
Riot Grr(r)ls: φεμινιστικός ακτιβιστικός λόγος στο διαδίκτυο: μια ανθρωπολογική προσέγγιση
(2007) Χαρούλη, Μαρία
Στόχος αυτής της εργασίας είναι μια ανθρωπολογική ματιά στο κίνημα των riot grrrls, των πανκ φεμινιστριών, που μέσα από τη μουσική και τους στίχους των τραγουδιών και την επιτελεστικότητα τους εκφράζουν πολιτικό λόγο και κριτική σε σχέση με τη βία και τις διακρίσεις, τις έμφυλες ρητορικές, τη διαφορετικότητα και τις κάθε λογής ταυτότητες, πολιτιστικές και πολιτικές που διατρέχουν γυναίκες και άντρες. Η εργασία εξετάζει τη δράση των riot grrls από τις απαρχές του κινήματος και εστιάζει στη σημερινή τους μορφή. Η έρευνα διενεργήθηκε με online επιτόπια έρευνα σε ιστοσελίδες, fanzines και blogs, συνεντεύξεις μέσω emails, messenger και message boards. Η εργασία εστιάζει στην σύγχρονη τάση του κυβερνοφεμινισμού, ερευνώντας πτυχές του, άλλα ρεύματα με τα οποία συμπλέει και άλλα με τα οποία έρχεται σε αντίθεση, περιδιαβαίνοντας – στα πλαίσια μιας εργασίας – τα βήματα των riot grrrls. Η έρευνα αυτή επιχειρεί να προτείνει μια εθνογραφία/ανθρωπολογία μέσα από τον κυβερνοχώρο, χρησιμοποιώντας τα κλασικά ανθρωπολογικά θεωρητικά εργαλεία, όπως η επιτόπια έρευνα, η παρατήρηση, η συλλογή δεδομένων, οι συνεντεύξεις σε έναν όσο εικονικό τόσο πραγματικό χώρο.
Trap: μια έμφυλη προσέγγιση της μουσικής και της κουλτούρας των νέων
(2023) Κορωνάκη, Σπυριδούλα
Η παρούσα προσπάθεια στοχεύει στην ανάδειξη των έμφυλων πτυχών, της ιδιαίτερα δημοφιλούς στους νέους, trap μουσικής. Η trap κατέχει σημαντική θέση στο χώρο της ελληνικής μουσικής βιομηχανίας, ενώ η κοινωνική πραγματικότητα που διατείνεται ότι προβάλλει έχει πυροδοτήσει μια σειρά ηθικών πανικών στο δημόσιο λόγο. Η αναπαραγωγή ηγεμονικών αρρενωποτήτων και θηλυκοτήτων ταιριάζει με μια στερεοτυπική εικόνα για τα φύλα, σύμφωνα με την οποία ο ετεροφυλόφιλος άνδρας οφείλει να επιδίδεται σε έκνομες ενέργειες και να εναλλάσσει ερωτικές συντρόφους, ενώ η ετεροφυλόφιλη γυναίκα ενσαρκώνει την υποτελή στις ανδρικές επιταγές φιγούρα, η οποία οφείλει να είναι πάντα διαθέσιμη και ελκυστική. Σε ποιο βαθμό όμως η συγκεκριμένη νεανική κουλτούρα ανταποκρίνεται στις κοινωνικές προσδοκίες της ελληνικής κοινωνίας; Με ποιο τρόπο η trap καταφέρνει να συνυπάρχει με τα κινήματα περί ισότητας και το φεμινισμό; Η έμφυλη ανάλυση της trap επιχειρείται στη συνέχεια, με φόντο μια κωμόπολη στο νησί της Ρόδου.
Tο me too στην Ελλάδα: αιτήματα και φεμινιστικές προσεγγίσεις
(2023-04-30) Σιώμου, Ματίνα
Το me too, το οποίο ξεκινά σαν κίνημα στις ΗΠΑ το 2006 και παίρνει μεγάλες διαστάσεις το 2017, όταν γίνεται η χρήση του hashtag #MeToo, χρησιμοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα στις αρχές του 2021, προκειμένου να πλαισιώσει τη δημόσια καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου για σεξουαλική παρενόχληση. Η στιγμή αυτή στάθηκε αφορμή για τη γέννηση του εγχώριου me too, του συλλογικού «και γω, επίσης» έχω υποστεί βία λόγω του φύλου μου. Οι φωνές που απάντησαν στο επονομαζόμενο «κίνημα» αντλούν από διαφορετικές φεμινιστικές προσεγγίσεις, οι οποίες αναλύουν με διαφορετικά μέσα έννοιες όπως η βία και η δικαιοσύνη. Στο πλαίσιο αυτό αναδύονται δύο κυρίαρχες φεμινιστικές θέσεις: η μία φαίνεται να ακολουθεί μια λογική αφομοίωσης του κινήματος, ενώ η δεύτερη ασκεί κριτική. Συνομιλώντας με φεμινιστικές συλλογικότητες, σωματεία, οργανώσεις, καθώς και με αυτόνομες φεμινίστριες, που δραστηριοποιούνται στην Αθήνα την περίοδο ενδιαφέροντος, και συγκεκριμένα από τις αρχές του 2021 έως σήμερα, γίνεται μια προσπάθεια για καταγραφή και ανάλυση των φεμινιστικών αιτημάτων που εκφράστηκαν. Τα αιτήματα αυτά αντλούν από δύο φεμινιστικές προσεγγίσεις: η πρώτη αφορά στο σωφρονιστικό φεμινισμό και η δεύτερη στο φεμινισμό της κατάργησης. Η συζήτηση αυτή επιχειρεί μια κριτική ανάλυση στο εγχώριο me too και πραγματεύεται τις έννοιες της δικαιοσύνης, της δικαίωσης και της φεμινιστικής αλληλεγγύης.
"Welcome Home": communitas και φύλο σε ένα Rainbow Gathering
(2014) Αστρίδου, Ευαγγελία - Παναγιώτης
Επίκεντρο της εργασίας αποτελεί η διερεύνηση των κοινωνικών πρακτικών εντός της εφήμερης κοινότητας που παράχθηκε κατά το 31o Ευρωπαϊκό Rainbow Gathering, το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα, στην περιοχή του Γράμμου. Στόχος της έρευνας υπήρξε η ανάδειξη τόσο των νέων συνθέσεων που παρήχθησαν στο εξισωτικό πλαίσιο της κοινότητας όσο και των παλιών που ανακεφαλαιώθηκαν καθώς και της υβριδικής τους συνύπαρξης. Κρίσιμο στοιχείο αποτελεί η έννοια του ενδιάμεσου τόπου που αντιστοιχεί σε ρωγμές της υπάρχουσας δομής ως προνομιακού χώρου ανάδυσης νέων μορφωμάτων. Για τον προσδιορισμό του επιστρατεύεται η έννοια της Communitas (κοινότητα μέθεξης) ιδίως όπως την προσέγγισε ο Victor Turner στις ανθρωπολογικές του έρευνες περί τελετουργίας και εν συνεχεία ο Roberto Esposito στο πεδίο της πολιτικής φιλοσοφίας, καθώς και η έννοια της φουκωϊκής ετεροτοπίας ως τόπου μετάβασης. Παράλληλα, κεντρικό σημείο αναφοράς στο πλαίσιο της εργασίας αυτής αποτελεί το φύλο ως αναλυτική κατηγορία, και ιδίως η διαλεκτική σχέση μεταξύ του ενδιάμεσου τόπου και των κατασκευών του φύλου, μέσω της οποίας αναδεικνύονται οι διασπάσεις στο εσωτερικό της κοινότητας και οι ποικίλοι τρόποι με τους οποίους επανεδραιώνονται, αμφισβητούνται ή ανατρέπονται οι «κανόνες» και οι ιεραρχίες του φύλου σε ένα εξισωτικό συμφραζόμενο που διαπνέεται από το ιδεώδες της ελευθερίας. Το φύλο αναδεικνύεται εν προκειμένω ως πολυμορφικό εργαλείο που διαπερνά τις κοινοτικές πρακτικές και δομές και αλληλεπιδρά μαζί τους ποικιλοτρόπως και ως πολυπρισματικός ενδείκτης των διαπραγματεύσεων των ταυτοτήτων που λαμβάνουν χώρα εντός της κοινότητας καθώς και των τρόπων διαχείρισης των κοινοτικών ιδεωδών και αξιών.
Άγιος Βαλεντίνος, Ο Μυτιληνιός Άγιος
(2019-07-31) Σαρέλλης, Κωνσταντίνος Χρήστος
Στη παρούσα εργασία γίνεται αναφορά στην παγκόσμια βιβλιογραφία όσον αφορά την εξέλιξη των θεωριών που αφορούν στις παραδόσεις, της εκδηλώσεις φολκλόρ και το θέμα της αυθεντικότητας, την έννοια δώρου, δωρητή και αποδέκτη και των σχετικών συμβολισμών. Μέσα από αυτό το πρίσμα, ακολούθως παρουσιάζεται η Ιστορία της κτίσης και χρήσης της Καθολικής Εκκλησίας της Μυτιλήνης αλλά και ότι γνωρίζουμε εν συντομία για την προσωπικότητα του ιστορικού προσώπου του Αγίου Βαλεντίνου. Έπειτα, γίνεται αναφορά στο πως κατέληξε ο Άγιος Βαλεντίνος να λατρεύεται ως Άγιος του Έρωτα και της Αγάπης ανά τον κόσμο. Στην συνέχεια, αφού περιγράφεται το πως κατέληξαν τα λείψανα του Αγίου στην Μυτιλήνη, αναλύεται ο τρόπος με τον οποίο η τοπική κοινωνία-θρησκευτική και κοσμική-αντιμετώπισαν την λατρεία του Αγίου με ιδιαίτερες εορταστικές και λατρευτικές δράσεις. Γίνεται ειδική μνεία και ανάλυση στον τρόπο που τοπικοποιήθηκε τρόπον τινά ο Άγιος-ως Μυτιληνιός-από τον Καθολικό αλλά και τον Ορθόδοξο κλήρο σε συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση ενώ αναλύεται και το πως αυτό το γεγονός αποτέλεσε το επίκεντρο εκδηλώσεων για την ανάδειξη και ποικίλη εκμετάλλευση του Αγίου ως σύμβολο του έρωτα. Με έναν τρόπο που αψηφά σχεδόν προηγούμενες συνήθειες και έθιμα στον τόπο αυτό, επιδιώκεται μάλιστα να δημιουργηθεί μια νέα λατρευτική κουλτούρα με σκοπό κυρίως την οικονομική και τουριστική εκμετάλλευσή του Αγίου Βαλεντίνου. Συμπεραίνεται δε, ότι παρόλο που αυτό το εγχείρημα με τη μορφή Φεστιβάλ, στην αρχή φάνηκε να υλοποιείται με επιτυχία, στην συνέχεια και μέχρι τις μέρες μας παρατηρείται μια φθίνουσα αίγλη αλλά και μείωση στο πλήθος των συμμετεχόντων στον εορτασμό της Εορτής του Αγίου Βαλεντίνου στο νησί. Εκτιμάται ότι δεν είναι προβλεπόμενο το μέλλον αυτού του εορταστικού πλαισίου. Συμπεραίνεται δε, ότι παρόμοια εγχειρήματα εκμετάλλευσης κοινά αποδεκτών συμβόλων είναι λογικό να επαναληφθούν και στο μέλλον σε άλλα κοινωνικά πλαίσια είτε πατώντας πάνω σε παλαιά έθιμα, είτε δημιουργώντας νέα με παρόμοιους σκοπούς χειρισμού των πληθυσμών με αφορμή τον θρησκευτικό τουρισμό.
“Αγωνιστές” και “Αδιαφόρετοι”. Πολιτική έκφραση, Θρησκευτική πίστη και Ανδρισμός στο Μανταμάδο Λέσβου
(2009) ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ, ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ
Στα πλαίσια της εργασίας αυτής εξετάζονται οι συμβολικές λειτουργίες του κομμουνισμού και του χριστιανισμού στην κοινωνική συλλογικότητα του Μανταμάδου Λέσβου, με σκοπό να δειχθεί πώς η έννοια της κατασκευής του “ανδρισμού” διαπλέκεται με κοινωνικοπολιτικούς και θρησκευτικούς παράγοντες. Για να επιτευχθεί αυτό παρουσιάζονται οι ιστορικές και ανθρωπολογικές πτυχές ενός τοπικού ιδιώματος και οι μετασχηματισμοί που επήλθαν με την πάροδο του χρόνου και την αλλαγή των κοινωνικο-πολιτικών συνθηκών. Αρχικά δίνεται μια ερμηνευτική περιγραφή της συμβολικής δομής που ονομάζεται θρησκευτικός κομμουνισμός και χαρακτηρίζει αυτήν την κοινωνική ομάδα και στη συνέχεια περιγράφεται πώς διαμορφώνεται ένα “αγωνιστικό” - μη “αδιαφόρετο” ανδρικό πρότυπο. Επιχειρείται έτσι να δειχθεί πώς μέσα από την προσήλωση σε δύο φαινομενικά αντίθετα συμβολικά συστήματα οργανώνονται διαφοροποιημένες αντιλήψεις σε σχέση με τον έμφυλο εαυτό. Παρουσιάζονται, επίσης, οι αλλαγές που επήλθαν από τη μεταπολίτευση και μετά σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, αλλαγές που οδήγησαν στη σταδιακή απογύμνωση του κομμουνισμού από το συμβολικό του περίβλημα και προσανατόλισαν τους ανθρώπους σε εξατομικευμένες επιλογές. Από 'κει και στο εξής η συμβολική δομή που καθόριζε τις δράσεις των ανθρώπων μέχρι τη μεταπολίτευση αποδομείται στα επιμέρους στοιχεία της και ο θρησκευτικός κομμουνισμός παύει να συνιστά την κυρίαρχη ιδεολογία· η πίστη στο κόμμα αποδυναμώνεται και η πίστη στον Ταξιάρχη προσλαμβάνεται ως “προσωπική υπόθεση”. Στην προσπάθεια προσέγγισης όλων των παραπάνω και αξιοποιώντας τη θέση του Geertz σύμφωνα με την οποία πολιτισμός είναι “ένα ιστορικά μεταδιδόμενο πλαίσιο το οποίο αποτελείται από νοήματα ενσωματωμένα σε σύμβολα, ένα σύστημα από κληρονομημένες αντιλήψεις σε συμβολική μορφή με τις οποίες οι άνθρωποι επικοινωνούν, διατηρούν και αναπτύσσουν τη γνώση τους για τη ζωή” (Geertz 2003: 81), χρησιμοποιούνται δύο έννοιες που ενέχουν συμβολική σημασία και φέρουν πολιτισμικό νόημα που παράγεται, αναπαράγεται και ανανεώνεται μέσα από συμβολικές συσχετίσεις που γίνονται αναγκαστικά στο πλαίσιο της δράσης (Παπαταξιάρχης 1996: 202), εκείνες του “επίσημου” και του “λαϊκού - απλού” και εφαρμόζονται για να οριστεί ένα θεωρητικό πλαίσιο αναφοράς: Το “επίσημο” εμπερικλείει την επίσημη θρησκεία, την επίσημη κομμουνιστική οργάνωση και την επίσημη κοινωνικο-πολιτική αντιπροσώπευση μέσω της διοικητικής δομής της Κοινότητας, ενώ το λαϊκό – απλό αποτελεί μία έννοια που περιλαμβάνει τον Ταξιάρχη, το “χωριό”, τον αγωνιστή- άνδρα. Χρήσιμες διακρίσεις που στηρίζουν αυτήν την ανάλυση αποτελούν η διάκριση μεταξύ επίσημης και λαϊκής θρησκείας, η διάκριση μεταξύ “χωριού” και “κοινότητας”, καθώς και η έννοια της κατασκευής του ανδρισμού, όπως αυτή γίνεται αντιληπτή σε διαφορετικές κοινωνικές συσσωματώσεις.
«Αδελφές της καρδιάς, όχι της κοιλιάς» Μιχάλειο Ορφανοτροφείο Θηλέων Χίου: μια ιστορία από «τα κάτω»
(2021-03) Γεωργίτση, Σιμόνη
«Εγώ ήμουνα πολύ μικρό [όταν μπήκα στο ίδρυμα]. Επειδή οι τουαλέτες ήτανε έξω από το δωμάτιο, ώσπου να γυρίσω από την τουαλέτα κοιμόμουνα. […] Δηλαδή υπνοβατούσα. Και πήγα στο διάδρομο, που ήταν ένα ρολόι, και έτυχε να χτυπάει την ώρα, και έκανε “ντιν ντιν”, και έμεινα εγώ, υπνοβατούσα, και μετρούσα... Όταν άκουσα το δώδεκα, τρόμαξα! Λέω “Που βρίσκομαι τώρα”; Ήταν αυτό... Από την αγκαλιά της μαμάς […], που με κοίμιζε στην αγκαλιά της...Μετά βρέθηκα εκεί...», μου αφηγείται η Κατερίνα, εβδομήντα τεσσάρων ετών, η οποία εισήχθηκε στο Μιχάλειο Ορφανοτροφείο Θηλέων Χίου, το 1953 σε ηλικία έξι ετών και έμεινε εκεί μέχρι τα είκοσι της. Η εργασία αυτή θέτει στο επίκεντρο τις μαρτυρίες έξι πρώην τροφίμων του ιδρύματος, και ακολουθεί την πορεία των ίδιων από την είσοδο, την απόδοση τους εκεί, μέχρι και την έξοδο τους. Η διάταξη των κεφαλαίων αποκτά έτσι τη μορφή μιας διαβατήριας τελετής: Εκκινώντας από το στάδιο της μετάβασης, από την οικογένεια στο ίδρυμα, και τις διαδικασίες μετατροπής των παιδιών σε τροφίμους, η πορεία συνεχίζει προς την ενσωμάτωση των κοριτσιών στο νέο αυτό περιβάλλον, μέχρι και την αποχώρησή τους από αυτό και τη ζωή μετά και πέρα από το ίδρυμα. Κεντρική θέση στο κείμενο έχουν οι βιο-αφηγήσεις και οι μνήμες των ίδιων των κοριτσιών, ηλικιωμένων γυναικών πλέον. Όχι τόσο τα ίδια τα βιώματα τους από το ίδρυμα, αλλά οι αναμνήσεις και νοηματοδοτήσεις αυτών των βιωμάτων στο παρόν, τη στιγμή της συνέντευξης. Οι μαρτυρίες αυτές, η «από τα κάτω» σκοπιά, τίθεται σε έναν διάλογο, και όχι εκ προοιμίου σε αντιπαράθεση, με το λόγο των «από τα άνω», ο οποίος ενσωματώνεται στα πρακτικά των συνεδριάσεων της Διοικητικής Επιτροπής του Ορφανοτροφείου, αλλά και στην προφορική μαρτυρία της γιαγιάς μου, Κικής Σαραντινίδου, η οποία κατείχε τη θέση της διαχειρίστριας του ιδρύματος τις δεκαετίες 1960-1980, και η οποία αποτελεί το βασικό λόγο για τον οποίο δημιουργήθηκε αυτή η μελέτη-ενθύμιο
Αιτούντες/σες άσυλο από τη Λ.Δ. Κονγκό στη Λέσβο: εμπειρίες από τη διαδικασία ασύλου και νοηματοδοτήσεις της «ευαλωτότητας»
(2019-05) Κότσιφα, Ελευθερία
Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να αναδείξει τις νοηματοδοτήσεις αιτούντων/σων άσυλο από τη Λ.Δ. Κονγκό σχετικά με την παραμονή τους στη Λέσβο και τον εγκλωβισμό τους στο Κέντρο Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Μόριας (ΚΥΤ). Η εργασία παρουσιάζει ορισμένες πτυχές από τα επάλληλα επίπεδα εγκλωβισμού, εξέτασης, αμφισβήτησης και αποδοχής ή αποκλεισμού που συνυπάρχουν εντός του κανονιστικού πλαισίου των διαδικασιών υποδοχής και ασύλου και διερευνά το πώς οι Κογκολέζοι/ες τοποθετούν την εμπειρία τους από τη Μόρια και πώς για τους ίδιους η διαδικασία ασύλου διαπλέκεται με ζητήματα παρελθοντικής και παροντικής, σωματικής και ψυχικής οδύνης. Έτσι, πέρα από τις διαστάσεις του χωρικού και χρονικού περιορισμού τους στο ΚΥΤ της Μόριας, η εργασία εξετάζει ιδιαίτερα τις εμπειρίες Κογκολέζων από τον ρυθμιστικό μηχανισμό πιστοποίησης της «ευαλωτότητας», ο οποίος συναρτά δικαιώματα με την ύπαρξη σωματικής και ψυχικής τρωτότητας και ο οποίος αναδεικνύεται σε κύριο στοιχείο της εφαρμοζόμενης πολιτικής διαχείρισης της μετανάστευσης στα ελληνικά νησιά μετά την υπογραφή της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας τον Μάρτιο του 2016. Υλοποιώντας, ταυτόχρονα, πολιτικές ανθρωπισμού και συνοριακού ελέγχου, το ΚΥΤ αποτελεί σύστημα πολλαπλής συμπερίληψης/ αποκλεισμού των σωμάτων με κυρίαρχη την ταξινόμηση που πραγματοποιείται στη βάση της βιολογίας και του «πάσχοντος» σώματος ή ψυχισμού μέσω των νομικών και ιατρικών κατηγοριών εξαίρεσης, όπως αυτές διαπλέκονται με έμφυλες και «φυλετικές» ιεραρχήσεις. Καθώς το σώμα και/ή η βιογραφία των αιτούντων άσυλο τίθενται υπό εξέταση, η ασθένεια, η οδύνη και η παρελθοντική βία αποτυπωμένη στο σώμα ή τον ψυχισμό αποτελούν αντικείμενα διαχείρισης και εργαλεία ταξινόμησης και ερμηνεύονται ως προνόμια από τους ίδιους τους/τις Κογκολέζους/ες, οι οποίοι/ες διεκδικούν, από τη μεριά τους, αναγνώριση μέσα από την υπαγωγή τους στην εξαίρεση. Ο εγκλωβισμός στη Μόρια αποτέλεσε συνθήκη εντός της οποίας οι συνομιλητές/τριες κλήθηκαν να αρθρώσουν τις παρελθοντικές τους ιστορίες από τη Λ.Δ. Κονγκό με όρους τραύματος, να επιτελέσουν λεκτικά και σωματικά την οδύνη, να την παροντοποιήσουν και να την επανα-διαπραγματευτούν προκειμένου να απεγκλωβιστούν από τη Λέσβο και τη διαδικασία ασύλου. Μέσα από περιγραφές τους για τον εγκλεισμό, την αναμονή και τις ιατρικές και νομικές διαδικασίες, η εμπειρία των Κογκολέζων από τη Λέσβο αναδεικνύει πως οι εφαρμοζόμενες πολιτικές διαχείρισης της μετανάστευσης προκαλούν, επιτείνουν, αναπαράγουν και δίνουν νέες διαστάσεις στην οδύνη. Εντός, όμως, αυτής της επιβαλλόμενης συνθήκης, οι Κογκολέζοι/ες συνομιλητές/τριες μου επαναδιαπραγματεύονται δυναμικά τους όρους συνδιαλλαγής τους με το σύστημα διαχείρισης, ιδιοποιούνται τις κατηγορίες του και επαναπροσδιορίζουν τον εαυτό τους μέσα σε αυτό χρησιμοποιώντας, κάποτε, τις τις διεξόδους που παράγει καθώς διαρκώς αναζητούν τρόπους διαφυγής.

Περιηγούμαι

Πλοήγηση Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας ανά Τίτλο