Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας

Μόνιμο URI για αυτήν την κοινότηταhttps://hellanicus.lib.aegean.gr/handle/11610/5380

Περιηγούμαι

Τώρα δείχνει 1 - 20 από 406

Η θρησκευτική κίνηση εναντίον της Συνθήκης Σέγκεν
(2000) Αγαλιώτη, Μαύρα - Διονύσιος
Η διπλωματική αυτή εργασία έχει ως αντικείμενο μελέτης την θρησκευτική κίνηση ενάντια στο 666 και στη συνθήκη Σέγκεν , γεγονότα που απασχόλησαν την ελλάδα στα τέλη του 20ου αιώνα και στις αρχές του 21ου αιώνα. Η κίνηση αυτή στην εργασία ορίστηκε ως μια χιλιαστική κίνηση, που περιλαμβάνει έναν κοσμικό και θρησκευτικό χιλιασμό, γι'αυτό και σε αυτην συμμετέχουν άτομα απο όλο το πολιτικό και θρησκευτικό κατεστημένο της Ελλάδας. Στόχος της κίνησης αυτής είναι να επιφέρει πολιτικές και θρησκευτικές αλλαγές στη χώρα μας κυρίως να αντιπαρατεθεί στην προσπάθεια ενοποίησης της Ευρώπης και στην παγκοσμοιοποίηση, την οποία και δαιμονοποιεί. Οι φονταμενταλιστικές της απόψεις οδηγούν σε έναν άκρατο εθνικισμό και θρησκευτικό συντηρητισμό που συνθλίβει τις ατομικές ελευθερίες και ειδικότερα το άτομο που θέλει να ζήσει απαλλαγμένο απο τον τρόμο του ολοκαυτώματος και της δευτέρας παρουσίας. Δηλαδή του άτομο που θέλει να ζήσει τη ζωή του απλά, χωρίς ενοχές και συμπλέγματα κατωτερότητας.
Χρήσεις των σύγχρονων αθυρμάτων: Η οπτική των παιδιών
(2004) Μώρου, Μαρία - Ευάγγελος
Ο ρόλος των βιομηχανικών αθυρμάτων στη διαδικασία διεξαγωγής του παιχνιδιού και τα μηνύματα που τα συνοδεύουν κατά την παραγωγή και προώθηση τους στην αγορά, έχουν προκαλέσει έντονους προβληματισμούς σε ορισμένους επιστήμονες που ασχολούνται με τη μελέτη του παιχνιδιού. Η εξέταση των παιγνιωδών πρακτικών των παιδιών, ως χρηστών των αθυρμάτων, θα ρίξει φως στα θεωρητικά ρεύματα που αποπνέουν μία απαισιοδοξία για το σύγχρονο άθυρμα, αλλά και στις παραδοχές νεότερων προσεγγίσεων. Οι τελευταίες τοποθετούν το παιδί στο επίκεντρο της συζήτησης για το παιχνίδι και πρεσβεύουν ότι το παιδί είναι «κατασκευαστής» και όχι απλός καταναλωτής των νοημάτων των βιομηχανικών παιχνιδιών. Η ανάδυση των κονστρακτιβιστικών και ερμηνευτικών θεωρήσεων της παιδικής ηλικίας είναι φαινόμενο της τελευταίας δεκαπενταετίας. Σύμφωνα με αυτές τις θεωρήσεις όλα τα κοινωνικά αντικείμενα (το φύλο, η κοινωνική τάξη, η φυλή κτλ.) μελετώνται ως κοινωνικές κατασκευές (κοινωνικά προϊόντα) και δεν γίνονται αποδεκτά ως βιολογικά ή κοινωνικά «δεδομένα». Προσλαμβάνονται ως έννοιες, οι οποίες αποτελούν αντικείμενα συνεχούς διαπραγμάτευσης και επανα-σημασιοδότησης, δια μέσου της δράσης των μελών των εκάστοτε κοινωνιών. Συνεπώς και η έννοια «παιδική ηλικία» αποτελεί προϊόν κοινωνικά κατασκευασμένο. Υπό αυτήν την έννοια, τόσο οι ενήλικες όσο και τα παιδιά, συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνική κατασκευή της παιδικής ηλικίας και στην ερμηνευτική αναπαραγωγή του πολιτισμού, μέσα στον οποίο κινούνται, δρουν και υπάρχουν. Στην παρούσα έρευνα πεδίου, εξετάστηκαν οι τρόποι με τους οποίους τα ίδια τα παιδιά συμβάλλουν στην διαδικασία κοινωνικοποίησης τους, ανατρέποντας ή ανασκευάζοντας τα κοινωνικά στερεότυπα, μέσα από την παιγνιώδη δραστηριότητα (συμβολικό παιχνίδι) με τη χρήση σύγχρονων αθυρμάτων ή άλλων αντικειμένων.
Αναπαραστάσεις του εαυτού και της ετερότητας μέσα από το παράδειγμα των μικτών γάμων
(2004) Αλτίνογλου, Ελένη - Νικόλαος
Η μελέτη του γάμου έχει μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της ανθρωπολογίας. Ως θεσμός παραπέμπει σε ζητήματα ταξινόμησης και κοινωνικής θέσης, παραγωγής και αναπαραγωγής, συμπερίληψης και αποκλεισμού, κοινωνικού φύλου και ταυτότητας, καθώς και σε επιμέρους ζητήματα όπως αυτά της νομιμότητας. Επιλέγοντας ως αντικείμενο έρευνας την προσέγγιση ζητημάτων που αφορούν στην οργάνωση της υποκειμενικότητας μέσα από τους μικτούς γάμους διερευνούνται οι τρόποι με τους οποίους επιτελείται η δυναμική της συγκρότηση. Ο μικτός γάμος ως προνομιακή ίσως συνθήκη συνάντησης με τον Άλλο, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την αλληλεπίδραση και την ανάδειξη διαλογικών σχέσεων που σηματοδοτούν τη παρουσία της ετερότητας• αναδεικνύεται επίσης σε επικοινωνιακό πεδίο συνάντησης και αναμέτρησης διαφορετικών λόγων, πολιτισμικών κωδίκων, αξιακών συστημάτων και ιδεών. Τοποθετώντας την έρευνα στην προοπτική της ερμηνείας του πολιτισμού ως μιας ανοιχτής και ευμετάβλητης διαδικασίας διαπραγμάτευσης του νοήματος, μελετώ τους τρόπους με τους οποίους άνδρες και γυναίκες μέσα από συγκεκριμένες και συχνά ανταγωνιστικές αντιλήψεις για τον έμφυλο εαυτό συγκροτούν την ταυτότητά τους και προβάλλουν εναλλακτικά μοντέλα συγκρότησης της γαμήλιας σχέσης.
Προνοιακές πολιτικές για τα ορφανά: Φιλανθρωπικά Καταστήματα Μυτιλήνης , Β' μισό 19ου αιώνα
(2005) Δουλγερίδου, Βασιλική - Δημήτριος
Η εργασία-προϊόν αρχειακής κυρίως έρευνας- επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στις προνοιακές πολιτικές που ανέπτυξαν τα Φιλανθρωπικά Καταστήματα Μυτιλήνης για την προστασία και αποκατάσταση των ορφανών παιδιών στη Χριστιανική Κοινότητα Μυτιλήνης κατά το 19ο αιώνα –και πιο συγκεκριμένα κατά το δεύτερο μισό αυτού. Παράλληλα επιχειρεί να υποστηρίξει ότι οι πολιτικές αυτές εγγράφονται μέσα στο γενικότερο πλαίσιο της φιλανθρωπικής δραστηριότητας που αναλαμβάνουν οι ελληνορθόδοξες κοινότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Κεντρική θέση στο παραπάνω εγχείρημα έχει το φαινόμενο της φιλανθρωπίας, στο βαθμό που αποτελεί τον κύριο άξονα συγκρότησης των προνοιακών πρακτικών την περίοδο που εξετάζουμε. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται ο ρόλος και η δράση των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων Μυτιλήνης, καθώς και οι φορείς διαχείρισης αυτών. Επίσης, θέτει το γενικότερο φιλανθρωπικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν οι πολιτικές κοινωνικής πρόνοιας των Φιλανθρωπικών Καταστημάτων Μυτιλήνης. Στο δεύτερο μέρος επιχειρείται μία περιγραφή των διαστάσεων που έλαβε η μέριμνα για τα ορφανά παιδιά στη Χριστιανική Κοινότητας της Μυτιλήνης, εστιάζοντας κυρίως στις προνοιακές πολιτικές για την αποκατάσταση αυτών, την υιοθεσία και την τοποθέτηση ορφανών υπηρετριών.
Aφηγήσεις βίας και πολιτισμικές αναπαραστάσεις της γυναικείας κακοποίησης
(2005) Κοράκη, Μαρία - Ματθαίος
H μελέτη εστιάζει το ενδιαφέρον της στις αφηγήσεις για τη βία και τις αναπαραστάσεις της γυναικείας κακοποίησης στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία. Σκοπός της μελέτης είναι να σκιαγραφήσει το φαινόμενο της γυναικείας κακοποίησης μέσα από τον λόγο των ίδιων των γυναικών που την έχουν υποστεί και οι οποίες φιλοξενούνται σε κέντρα κακοποίησης με αναφορά στα συγκεκριμένα κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα της ελληνικής κοινωνίας και σε συνάρτηση με άλλες ιστορίες που αρθρώνονται για τις έμφυλες σχέσεις, την εξουσία, το σεξ, τον έρωτα, την οικογένεια. Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις έχουν καταδείξει ότι η βία είναι μια σύνθετη έννοια το νόημα της οποίας αλλάζει και μετασχηματίζεται ανάλογα με τις κοινωνικές και πολιτισμικές παραμέτρους. Η βία αφορά σε σύνθετα πλέγματα σχέσεων, διαπλέκεται με σύμβολα κώδικες και σημασίες και δεν αφορά μεμονωμένες προσωπικές ιστορίες γυναικών. Σημαντικό ρόλο στη θεώρηση της γυναικείας κακοποίησης ως σύνθετου κοινωνικού και πολιτισμικού φαινομένου διαδραμάτισε και το φεμινιστικό κίνημα στις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αι. το οποίο μελέτησε τη βία με αναφορά στις έμφυλες σχέσεις, τη σεξουαλικότητα και την εξουσία.Η έρευνα επικεντρώνεται σε διαφορετικές αφηγήσεις για τη βία. Τα επίπεδα των αφηγήσεων είναι οι φωνές των ίδιων των γυναικών, ο λόγος των επίσημων φορέων μέσω του προσωπικού που ασχολείται με το θέμα της κακοποίησης, και ο λόγος που διακινείται μέσω φυλλαδίων, μπροσούρων και των ποικίλων εντύπων που αναφέρονται σε αυτήν.
Μεταβίβαση περιουσίας και ενδοοικογενειακες συγκρούσεις στη Λέσβο από το 1910 έως και το 1930
(2005) Αντωνάκης, Γεώργιος - Ιωάννης
Η βασική λειτουργία του οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου που συνθέτει το χάρτη της ιδιοκτησίας στο χώρο και στο χρόνο, είναι η διαδοχή, η μεταβίβαση, δηλαδή η αλλαγή ιδιοκτήτη όπως προκύπτει από τα είδη δικαιοπραξιών. Οι πιο σημαντικές δικαιοπραξίες είναι τα προικοσύμφωνα, οι δωρεές αιτία θανάτου και οι διαθήκες, γιατί αυτές αποτυπώνουν τις βασικές και καθοριστικές στιγμές της κληρονομικής διαδοχής, που είναι ο γάμος και ο θάνατος. Όμως οι ρήξεις που προκαλούν στον οικογενειακό-συγγενικό ιστό οι προτιμησιακές μεταβιβάσεις δεν αποτυπώνονται ικανοποιητικά στις δικαιοπραξίες. Αντίθετα ιδιαίτερα πλούσιες σε διαφωτιστικές πληροφορίες για το θέμα αυτό αποδεικνύονται οι δικαστικές αποφάσεις των δικαστηρίων. Οι πηγές από τις οποίες αντλεί το υλικό η έρευνα είναι: α) οι δικογραφίες του Εκκλησιαστικού Δικαστηρίου Μυτιλήνης για τα έτη 1910-1914, και β) οι δικαστικές αποφάσεις για υποθέσεις οικογενειακού κληρονομικού δικαίου του Πρωτοδικείου Μυτιλήνης από το 1914 έως το 1930. Από την πρώτη ματιά έγινε φανερό πως η ακίνητη περιουσία είτε ως προίκα είτε ως κληρονομιά, διανέμεται σε όλα τα παιδιά. Αλλά και ο νόμος 2310 του 1920 περί της εξ αδιαθέτου διαδοχής καταργεί το κρατούν εθιμικό δίκαιο και καλεί στην εξ αδιαθέτου κληρονομιά όλους τους κατιόντες κατά ορισμένες μερίδες. Τα τέκνα κληρονομούν κατ’ ισομοιρία και η σύζυγος που επιζεί παίρνει το ¼ ολόκληρης της κληρονομιάς, εάν συντρέχει με συγγενείς πρώτου βαθμού, εάν όμως συντρέχει με συγγενείς δεύτερου βαθμού (άτεκνο ζευγάρι) κληρονομεί το μισό της κληρονομιάς. Η επίπροικος κόρη έχει κληρονομικά δικαιώματα, αλλά κατά τη διανομή καλείται να συνεισφέρει την προίκα της. Η προίκα έχει μεγάλη βαρύτητα, προστατεύεται από το νόμο, δεν εκποιείται και δεν υποθηκεύεται. Οι περιουσίες των δύο συζύγων ουσιαστικά δεν συγχωνεύονται. Ο σύζυγος έχει περιορισμένα κληρονομικά δικαιώματα στα υπάρχοντα της συζύγου και αντιστρόφως. Αναπτύσσονται όμως πρακτικές με τις οποίες ο/η σύζυγος κατακρατεί την περιουσία και μετά τη λύση του γάμου, καθώς το κληρονομικό δίκαιο εξακολουθεί να ισχύει εθιμικά και ο Νόμος τηρείται μόνο από τις Δικαστικές Αρχές, που απονέμουν δικαιοσύνη σε υποθέσεις που δεν λύθηκαν με εξώδικο τρόπο. Επιπρόσθετα υπάρχουν άτομα που δρουν στο πλαίσιο της οικιακής ομάδας και συχνά όχι μόνο δεν ενεργοποιούνται μέσα στο πλέγμα των κανόνων εθιμικού ή μη κληρονομικού οικογενειακού δικαίου, αλλά ούτε και αισθάνονται τις ηθικές δεσμεύσεις που επιβάλλει η συγγενική σχέση, η οποία απαιτεί οι συγγενείς να είναι γενναιόδωροι και καλόπιστοι. Τα άτομα αυτά, επειδή μοναδικό τους στόχο έχουν την ικανοποίηση των συμφερόντων τους (υλικών και συμβολικών) αναπτύσσουν στρατηγικές που όχι μόνο ζημιώνουν υλικά αλλά και προσβάλλουν ηθικά τον συγγενή τους εκθέτοντάς τον στην κοινωνία. Στα όρια λοιπόν του οικιακού χώρου τα δρώντα υποκείμενα, συχνά με δόλο και απάτη, προσπαθούν να καρπωθούν όσο το δυνατό περισσότερα σε βάρος των συγγενών τους. Για τους κατοίκους της Μυτιλήνης δεν θα μπορούσε να υποστηριχθεί ως απαράβατος κανόνας ότι «το αίμα είναι πυκνότερο από το νερό». Από τις δικαστικές αποφάσεις προκύπτει πως υπάρχουν περιπτώσεις που ανατρέπουν αυτή την αυτονόητη θεωρητική αρχή και πως η συγγένεια κάποτε κατασκευάζεται και ενδυναμώνεται.
"Το πρώτο μου σπίτι...Το σπίτι που "σπούδασα": Σημασιοδοτήσεις του οικειακού χώρου από φοιτητές στην Μυτιλήνη"
(2005) Παπαντωνάκη, Νοέλ - Αντώνιος
Σκοπός της μελέτης, είναι να διερευνηθούν, σε μια διακριτή κοινωνική ομάδα, τους φοιτητές, δύο κυρίως ζητήματα: πρώτον οι σημασιοδοτήσεις των φοιτητών αυτών σε σχέση με τον χώρο στον οποίο κατοικούν κατά την διάρκεια των σπουδών τους και δεύτερον οι σχέσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στον χώρο αυτό και τους φοιτητές.Πρόκειται, δηλαδή, για μια σκιαγράφηση της διαδικασίας κατασκευής ταυτόχρονα (co-construction) τόσο του χώρου διαμονής, όσο και του εαυτού των φοιτητών. Επομένως, και εδώ, ο οικιακός χώρος λειτουργεί ως ένα «σύστημα αναφοράς» που τροφοδοτεί τα υποκείμενα με «τόπους αναγνώρισης και ταυτοποίησης» στην εννοιολόγηση του εαυτού και την κατασκευή της έμφυλης ταυτότητας.Η συλλογή του ερευνητικού υλικού έγινε κυρίως με την μέθοδο συνεντεύξεων «ανοικτού-τύπου», αλλά και με την διεξαγωγή μιας μικρής κλίμακας επιτόπιας συμμετοχικής παρατήρησης στους χώρους των φοιτητών. Χρησιμοποιήθηκε μια λίστα ενδεικτικών ερωτήσεων την οποία μπορούσαν οι φοιτητές να διαβάσουν πριν την μαγνητοφώνηση. Οι απομαγνητοφωνημένες συνεντεύξεις μαζί με τα off the record σχόλια των φοιτητών και με τις παρατηρήσεις που είχαν συλλεχθεί, αποτελούν το πρωτογενές υλικό της έρευνας.Στη συνέχεια αναλύονται τα δεδομένα της έρευνας. Συνοψίζοντας παρατηρούμε ότι, μέσα σε όλες αυτές τις διαδικασίες και τις πρακτικές, το (κοινωνικό) φύλο των φοιτητών διέπει την συμπεριφορά τους, χαρακτηρίζει τις αντιδράσεις τους και διαφοροποιεί την οπτική τους σε σχέση με αρκετές παραμέτρους. Ωστόσο, η φοιτητική τους ιδιότητα είναι εκείνο το χαρακτηριστικό αυτών των ατόμων, το οποίο επιδρά με το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα, τους εξισώνει, τους κατηγοριοποιεί στην ίδια διακριτή ομάδα. Έτσι, οι φοιτητές επαναδιαπραγματεύονται τους κοινωνικούς έμφυλους ρόλους τους και παρά τις όποιες έμφυλες διαφορές, οι συμπεριφορές τους σε γενικές γραμμές έχουν κοινή συνισταμένη.Η σημαντικότερη διάσταση των πρακτικών, μέσα από τις οποίες οι φοιτητές εξοικειώνονται με τον προσωπικό τους χώρο, είναι η κοινωνική «ενηλικίωσή» τους. Μέσα από την προσπάθεια διαχείρισης του χώρου τους - έστω και με κοινωνικά αντισυμβατικούς κανόνες - αυτό που συντελείται στην ουσία, είναι ο επαναπροσδιορισμός του ίδιου του εαυτού τους και της ταυτότητάς τους. Οι φοιτητές, μέσα από αυτή την εμπειρία επιτυγχάνουν την αποκοπή τους από την κοινωνική μονάδα του «νοικοκυριού», δηλαδή του πατρικού τους σπιτιού και την μετατροπή τους σε αυτόνομες κοινωνικές οντότητες.
Τα παιδιά στην ελληνική ηθογραφία: 1870-1920: αναπαραστάσεις και πρακτικές
(2005) Βερβέρη, Ελένη - Ηρακλής
Η παιδική ηλικία δεν υπάρχει, ως άχρονη και φυσική κατηγορία και επομένως θα πρέπει να εξεταστεί και να μελετηθεί στο κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται κάθε φορά. Αναπτύσσεται ένας προβληματισμός, σχετικά με τις αντιλήψεις για το παιδί και την οικογένεια κατά τον παρελθόν.Στην εργασία αυτή επιχειρείται η αποτύπωση εικόνων της παιδικής ηλικίας στην ελληνική ηθογραφία , από το 1870 έως το 1920. Τα ηθογραφικά πεζογραφήματα διηγήματα και μυθιστορήματα, αποτελούν βασικές πηγές αυτής της μελέτης. Τα παιδιά πρωτοεμφανίζονται στην σύγχρονη δυτική λογοτεχνία μόλις τον 19ο αιώνα. Στην Ελλάδα το παιδί εμφανίζεται στην ηθογραφία, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Οι έλληνες ηθογράφοι, με προεξέχοντες τους Παπαδιαμάντη, Βιζυηνό και Καρκαβίτσα, «ενσωματώνουν» στην αφήγηση τους, πρακτικές και αντιλήψεις, για το παιδί, την αναπαραγωγική διαδικασία και την οικογένεια.Σκοπός της μελέτης που ακολουθεί δεν είναι η απλή καταγραφή εικόνων της παιδικής ηλικίας, μέσα στην λογοτεχνία, ούτε η έκθεση των προσωπικών αντιλήψεων του εκάστοτε συγγραφέα, αλλά η προσπάθεια κατανόησης και ερμηνείας, του τρόπου (ή τρόπων) που γίνεται αντιληπτή η παιδική ηλικία. Τα παιδιά επενεργούν στο περιβάλλον τους, καθορίζοντας μέχρι ενός βαθμού τις οικογενειακές στρατηγικές και αναπτύσσοντας σχέσεις με τους συνομηλίκους, τα μέλη της οικογένειας και του ευρύτερου κοινωνικού περιβάλλοντος. Στα ηθογραφικά κείμενα, η δράση του παιδιού, εγγράφεται, στο συμφραζόμενο, είτε της οικογένειας «φυσικής» ή «θετής», του «δρόμου της πόλης», του φιλανθρωπικού ιδρύματος, του εργαστηρίου ή γενικότερα του χώρου εργασίας, της γειτονιάς, και της ελληνικής υπαίθρου. Οι αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας, στην ελληνική ηθογραφία δεν είναι «δημιούργημα» της φαντασίας του κάθε συγγραφέα, δομούν την ιστορική πραγματικότητα της εποχής τους και ταυτόχρονα δομούνται από αυτή. Έτσι η «ενήλικη» ματιά των ηθογράφων πάνω στην παιδική ηλικία, δεν καθιστά την ηθογραφία «ακατάλληλη» ή «δύσχρηστη» ιστορική πηγή για τον ερευνητή της παιδικής ηλικίας.
Ανάμεσα σε φιλοδοξίες και αλλαγές: μία ανθρωπολογική μελέτη για τη δημιουργία, την ηγεσία και τη θηλυκότητα στον χώρο των επιχειρήσεων
(2005) Σκέμπερη, Δήμητρα - Ευάγγελος
Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει σαν θέμα της τη διερεύνηση της γυναικείας επιχειρηματικότητας, σε γυναίκες που κατοικούν στην Ελλάδα, κατέχουν ηγετικές διευθυντικές θέσεις σε επιχειρήσεις και είναι ιδιοκτήτριες εταιρειών. Η ανάπτυξη επιχειρηματικών δράσεων, μέσα από την οπτική του φύλου, εμφανίζεται με πολλαπλές μορφές και εντοπίζεται σε κάθε κλάδο της σημερινής οικονομίας. Βηματίζοντας στο νήμα της καθημερινής τους ζωής, οι γυναίκες συναντούν πολλαπλά εμπόδια και φραγμούς, που τα υπερπηδούν είτε με ευκολία είτε με δυσκολία. Επιδιώκουν επαγγελματική ανέλιξη, οικονομική ευμάρεια και προσωπική δημιουργία, καθώς κινούνται με μικρά αλλά ευέλικτα βήματα, δηλώνοντας παράλληλα την παρουσία τους ως μητέρες και σύζυγοι. Οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στην οικογένεια και τη δουλειά, την παράδοση και τους νεωτερισμούς, την αυτονομία και την υποτέλεια, δεν είναι αρκετά εμφανείς στη σημερινή πραγματικότητα. Οι διασυνδέσεις ανάμεσα στους παραπάνω παράγοντες αποτελούν μία πραγματικότητα. Η είσοδος της γυναίκας στην αγορά εργασίας συχνά αντιπροσωπεύει μία οικογενειακή στρατηγική, έναν τρόπο για τη γυναίκα να αναλάβει ό,τι εθιμοτυπικά αντιλαμβάνεται ως κομμάτι των οικογενειακών της ευθυνών. Δεν συναντούμε μία ομοιογενή και συμπαγή μορφή της γυναικείας ταυτότητας, αλλά μία ταυτότητα έτσι όπως την αντιλαμβάνονται οι γυναίκες ως επιχειρηματίες, μέσα σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, καθορίζοντας μία διαφορετική θεώρηση της. Η σημερινή γυναίκα επιχειρηματίας διαχειρίζεται σύμφωνα με τις δικές της προσδοκίες και τις ανάγκες της αγοράς, την επιχείρηση της, έτσι όπως διαχειρίζεται τόσα χρόνια με μεγάλη δύναμη το δικό της νοικοκυριό και την οικογένεια της. Η επιτυχία ή αποτυχία της αποτελεί ένα γεγονός που είναι αδιάφορο του βιολογικού της φύλου, αλλά σε άμεση συνάρτηση με το κοινωνικό της φύλο και των χαρακτηριστικών που αυτή επιλέγει να υιοθετήσει για αυτό που επιθυμεί να «γίνει». Η γυναικεία επιχειρηματικότητα πηγάζει μέσα από μία βαθιά επιθυμία της γυναίκας για προσωπική ικανοποίηση και αποτελεί παράλληλα μία «στρατηγική ζωής».
Μνήμη και χώρος: αφηγήσεις για το σεισμό του 1953 στην Κεφαλλονιά
(2005) Λευκαδίτου, Θεοδώρα - Μιχαήλ
Η εργασία αυτή επιχειρεί να διερευνήσει τις πολιτισμικές και κοινωνικές επιπτώσεις του σεισμού του 1953 στον τρόπο ζωής των κατοίκων της Κεφαλλονιάς, όπως προκύπτει μέσα από τις αφηγήσεις τους. Στόχος δεν είναι να συγκροτηθεί μια ενιαία αφήγηση και ερμηνεία του ιστορικού συμβάντος και των κοινωνικών αλλαγών που σχετίζονται με αυτό, αλλά να αναδειχθούν οι πολλαπλοί τρόποι με τους οποίους αυτό εννοιολογείται συμβολικά και ανακατασκευάζεται στην κοινωνική μνήμη. Η κεντρική αφήγηση προβάλλει το σεισμό ως ένα ορόσημο που χώρισε τη ζωή σε 'προσεισμική' και 'μετασεισμική'. Το κυρίαρχο μοτίβο τον περιγράφει ως 'σωσμό', καθώς οι αλλαγές στον αρχιτεκτονικό χώρο σήμαναν και συνδέονται με την έναρξη μιας σειράς κοινωνικών μεταβολών. Η ολοκληρωτική καταστροφή του κτισμένου χώρου και κυρίως των αρχοντικών της τοπικής ελίτ -που αποτελούσαν σύμβολο δύναμης από την εποχή της βενετοκρατίας-σε συνδυασμό με την οικονομική βοήθεια από το κράτος προς τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα, μετέβαλλαν το περιεχόμενο των κοινωνικών σχέσεων. Τόσο στα χωριά όσο και στην πρωτεύουσα, τα νέα υλικά με τα οποία χτίζονται τα σπίτια, το τσιμέντο που αντικατέστησε τον πηλό και το χώμα, σηματοδοτούν και συμβολίζουν την εξέλιξη και την πρόοδο στην οποία εισέρχεται η κοινωνία. Για ορισμένους από τους κατοίκους των χωριών που μετά τους σεισμούς εγκαταστάθηκαν κοντά στη θάλασσα και στράφηκαν από τη γεωργία στον τουρισμό, ο σεισμός σήμανε το πέρασμα από μια εποχή και ένα χώρο αγροτικό, όπου ζούσαν μια ζωή ‘ζωώδη’ και οι περισσότεροι ήταν ‘υπανάπτυκτοι,’ σε ‘καλύτερες μέρες’. Σε ένα άλλο επίπεδο οι κάτοικοι αξιολογούν τις αλλαγές που επήλθαν στην κοινωνία και τις αξίες της με έναν τρόπο διαφορετικό και νιώθουν νοσταλγία για την εποχή ‘πριν τους σεισμούς’. Η ζεστασιά, η αγάπη, η φιλία, η συγγένεια, η έννοια της γειτονιάς και η αλληλεγγύη ανάμεσα στους γείτονες ή τους χωριανούς, θεωρείται ότι έχει πια χαθεί. Πριν τους σεισμούς υπήρχε φτώχια, αλλά και ‘αρχοντιά’, υπήρχε το ‘παλαιό’ και οι άνθρωποι οι ‘παλαιοί’, υπήρχε ζεστασιά’ και ‘αγάπη’. Μετά, η ζωή ‘απλοποιήθηκε’ και έγινε πιο ‘μοντέρνα’.
Ζώντας στο παρόν. Αντιλήψεις του χρόνου σε τροφοσυλλεκτικές κοινωνίες και σε ένα κοινόβιο των Αθηνών.
(2005) Χατζηδιάκου, Νεφέλη - Παρασκευάς
Η εργασία αυτή ασχολείται με την εννοιολόγηση του χρόνου ως παρόντος σε διαφορετικά πολιτισμικά συμφραζόμενα. Το πρώτο μέρος εστιάζει στην ανθρωπολογική σκοπιά της μελέτης του χρόνου, δίνοντας έμφαση στις διαφορετικές μεθοδολογικές προσεγγίσεις του φαινομένου αυτού. Στο δεύτερο μέρος παρουσιάζεται η συγκεκριμένη περίπτωση ενός κοινοβίου, κάτω από το πρίσμα της σχέσης των ανθρώπων που κατοικούν σε αυτό με το χρόνο και ειδικότερα με ένα α-χρονικό παρόν. Το ζήτημα της αντίληψης του χρόνου ως παρόντος προσεγγίζεται θεωρητικά στη βάση δύο θεωριών: εκείνης του Woodburn για την «οικονομία άμεσης ανταπόδοσης» και εκείνης του Turner για τις «κοινωνίες μέθεξης». Μέσα από διαφορετικό πρίσμα και χρησιμοποιώντας διαφορετικά εθνογραφικά παραδείγματα, οι δύο συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα πως υπάρχουν κοινωνίες (στην περίπτωση του Woodburn) ή κοινωνίες μέθεξης οι οποίες έχουν πεπερασμένο χρονικό ορίζοντα (στην περίπτωση του Turner) στα πλαίσια των οποίων εμφανίζεται μία αντίληψη του χρόνου που εστιάζει στο παρόν, αφήνοντας πολύ μικρή θέση στο παρελθόν και το μέλλον. Η αντίληψη αυτή, και στους δύο συγγραφείς, συνδέεται με έναν έντονο προσανατολισμό των κοινωνιών αυτών προς τον εξισωτισμό. Το ζήτημα της οικονομίας, και στις δύο περιπτώσεις, είναι κομβικό. Η παρατήρηση πως παρόμοιους σχηματισμούς με αυτούς που περιγράφουν μπορεί να συναντήσει κανείς και στις δυτικές κοινωνίες είναι αυτή που επιτρέπει την προσπάθεια ανίχνευσης παρεμφερών λόγων και πρακτικών μέσα σε ένα «δυτικό» πλαίσιο. Στην εισαγωγή του Β’ μέρους παρουσιάζεται η σύνδεση που κάνουν οι Woodburn και Turner ανάμεσα στις θεωρίες τους και παρόμοιους σχηματισμούς σε δυτικές κοινωνίες, και στη συνέχεια παρουσιάζονται τα εννοιολογικά πλαίσια μέσα από τα οποία θα μπορούσε να ιδωθεί το παράδειγμα που χρησιμοποιείται. Τέλος, γίνεται αναφορά στην ποικιλία των πολιτισμικών συμφραζομένων μέσα στα οποία έχουν παρατηρηθεί παρόμοιες πρακτικές και λόγοι στη δυτική κοινωνία.Καθώς τα πολιτισμικά συμφραζόμενα (σε σχέση με τις κοινωνίες κυνηγών τροφοσυλλεκτών και τις κοινωνίες μέθεξης) είναι ιδιαιτέρως διαφορετικά και μία αυστηρή σύγκριση δεν θα ήταν δυνατόν να υποστηριχθεί, η αναζήτηση δίνει βάρος σε συγκεκριμένους λόγους και πρακτικές που να συνδέονται με μία αντίληψη του χρόνου ως παρόντος. Η έρευνα έγινε σε ένα κοινόβιο στο κέντρο της Αθήνας και βασίσθηκε τόσο σε συζητήσεις και συνεντεύξεις όσο και σε (περιορισμένη) επιτόπια παρατήρηση.
Η έννοια του αξιοθέατου στο έργο του Ηρόδοτου
(2005) Αργυροκαστρίτης, Αλέξανδρος - Ιωάννης
Η περιήγηση φαίνεται να αποτελεί εγγενή-έμφυτη δραστηριότητα του ανθρώπινου είδους και εντοπίζεται, με διάφορες μορφές, καθ’όλη τη διάρκεια της γνώσης μας για την ανθρωπότητα. Η εξέλιξη στις διάφορες αυτές μορφές επηρεάζεται από τη τεχνολογία κάθε εποχής και από τις πνευματικές αναζητήσεις που διακατέχουν τις κοινωνίες ή τους ανθρώπους που περιηγούνται. Η εργασία αυτή ασχολείται με τις περιγραφές που έκανε ο Ηρόδοτος για τα ταξίδια του (με τη μορφή που αυτές περιήλθαν σε εμάς από ύστερους διαμορφωτές τους) και πιο συγκεκριμένα με τη χρήση της έννοιας του «αξιοθέατου» σαν πρόταση από τον ίδιο προς ένα συγκεκριμένο ακροατήριο. Ενταγμένα στο γενικότερο ιστορικό πλαίσιο, τα στοιχεία αναλύουν την έννοια αυτή και τους μηχανισμούς επικοινωνίας μέσα στους οποίους λειτουργεί. Στο λεγόμενο «θεωρητικό» μέρος της εργασίας περιλαμβάνονται επίσης βιογραφικά στοιχεία για το συγγραφέα καθώς και προσεγγίσεις για τον τρόπο που σκεφτόταν και εργαζόταν. Τέλος, υποστήριξη στη θεωρεία αποτελούν εισαγωγικά παραδείγματα από το πρωτότυπο κείμενο.ΚΥΡΙΟΣ ΜΕΡΟΣ: Αποτελείται από δύο (2) κεφάλαια και περιλαμβάνουν παραδείγματα «αξιοθέατων» από το πρωτότυπο κείμενο. Η διάκριση στα δύο αυτά κεφάλαια (1ο : Λαοί-Πολιτισμοί, 2ο: Φύση) είναι η κλασσική διάκριση την οποία τηρούν οι μελετητές του Ηροδότειου έργου. Είναι πρέπον να σημειωθεί ότι η εργασία αυτή μελετά μια μόνο διάσταση των «αξιοθέατων»: την υλική ενώ δεν αναφέρεται σε «πράξεις» ηρωικές ή/και αξιομνημόνευτες.ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ-ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Επιχειρείται η σύνοψη των διερευνηθέντων στοιχείων και η διατύπωση συμπερασμάτων για τη χρήση και τη λειτουργία του «αξιοθέατου» στις συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες. Κλείνοντας, παρατίθενται ερωτήματα όπως προκύπτουν από τη βιβλιογραφία αλλά και από τη προσωπική παρατήρηση. Η εργασία αυτή, ως διπλωματική εργασία του Μ.Δ.Ε. «Κοινωνική και Ιστορική Ανθρωπολογία» (κατευθ.:Ιστορίας) κρίθηκε βαθμολογητέα με το βαθμό «πέντε» (5) από τριμελή επιτροπή αξιολόγησης.
Η αναπαράσταση της γυναίκας στην τέχνη της Αναγέννησης: κοινωνικό φύλο, ταυτότητες, περιορισμοί
(2005) Ευθυμίου, Ελένη-Χαρά - Ηλίας
Η αναπαράσταση των γυναικών στα διάφορα αναγεννησιακά πορτραίτα και τους πίνακες δεν αποσκοπούσε μόνο στην ανάδειξη της εξωτερικής τους εμφάνισης και της εντυπωσιακής τους ομορφιάς, αλλά ταυτόχρονα αντανακλούσε αντιλήψεις που αφορούσαν την ταυτότητά τους και τον προσδιορισμό αυτών σε σχέση με τους άνδρες. Συγκεκριμένα, την περίοδο της Αναγέννησης η ταυτότητα της γυναίκας προσδιορίζεται καταρχάς απ’ την κατάστασή της ως παντρεμένη ή ανύπαντρη και στη συνέχεια ως μητέρα. Υπάρχουν βέβαια και ορισμένες περιπτώσεις όπου οι γυναίκες καταλαμβάνουν κάποια εξέχουσα κοινωνική θέση, η οποία ορίζεται σε σχέση με τους αρσενικούς συγγενείς τους. Μπορεί για παράδειγμα να είναι κόρες ή σύζυγοι υψηλών κοινωνικών προσώπων. Να είναι δηλαδή δούκισσες, βασίλισσες, πριγκίπισσες κτλ. Υπάρχουν επίσης και περιπτώσεις όπου η δράση των γυναικών επεκτείνεται και εκτός του οικιακού χώρου. Συγκεκριμένα εμφανίζονται να έχουν τις ίδιες καλλιτεχνικές ικανότητες μ’ αυτές των ανδρών, μέσα απ’ τις οποίες εκφράζουν έναν δικό τους τρόπο απεικόνισης του γυναικείου εαυτού.
"Από την ποιητική του πόνου στην αίσθηση της ηδονής". Ερωτικός πόνος, σώμα και επιθυμία στις πρακτικές του BDSM.
(2006) Χαλκίδου, Ασπασία - Σοφοκλής
Το BDSM διαπλέκει με σύνθετο τρόπο ιστορίες για το σώμα, φαντασιώσεις για την άσκηση εξουσίας και την απώλειάς της και προσωπικές εκδοχές για την επιθυμία, στο πολύμορφο οικοδόμημα της σεξουαλικότητας. Η λέξη κλειδί για την κατανόηση του είναι η δραματοποίηση ή ακόμα καλύτερα η θεατρικοποίηση της ερωτικής πράξης, στοιχείο που ενισχύεται από την προσυμφωνημένη ανάληψη και επιτέλεση ρόλων ή ακόμα και διαλόγων, συχνά, από την χρήση φετιχιστικών αντικειμένων και ενδυμάτων που εμπλουτίζουν την αναπαράσταση, αλλά και από την ταυτόχρονη επίγνωση των παρτενέρ ότι η επιτέλεση ενός ρόλου αρχίζει και τελειώνει στα πλαίσια της “σκηνής” ή, στην περίπτωση των ελάχιστων σχέσεων 24/7, στα πλαίσια της σχέσης με τον ερωτικό σύντροφο.Μέσα από την ανάλυση προφορικών συνεντεύξεων από άτομα με BDSM πρακτικές, εξετάζεται το περιεχόμενο της έννοια της ερωτικής επιθυμίας και του τρόπου με τον οποίο αυτή εκδηλώνεται και οριοθετείται, συσχετιζόμενη με έννοιες και πρακτικές που “παραδοσιακά” είθισται να παρουσιάζονται σε αντιδιαστολή με αυτή, όπως ο σωματικός πόνος, ο λεκτικός ή πρακτικός εξευτελισμός, η υποταγή, ο περιορισμός και η πειθαρχεία. Επίσης, κεντρική θέση στο λόγο των συνεντευξιαζόμενων κατέχει η συνειδητή επιτελεστικότητα των ρόλων (role play) που μπορούν να υπάρχουν σε μια BDSM σχέση ή ερωτική πράξη και γενικότερα όλο το “τελετουργικό” και το “στήσιμο” της σκηνής ως άμεσα συσχετιζόμενο με τον συναινετικό και από κοινού επιθυμητό χαρακτήρα των πρακτικών. Πεποιθήσεις σχετικά με το σώμα, τη χρήση του και τα όρια του καθώς επίσης και ζητήματα ταυτότητας είναι κυρίαρχα στις αναζητήσεις αυτής της έρευνας.
Η ισότητα των φύλων και οι πολιτικές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενσωμάτωσή της στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση: μια φεμινιστική κριτική
(2006) Νώτη, Φωτεινή - Περικλής
Η εργασία αυτή ασχολείται με την έννοια της ισότητας των φύλων στην σύγχρονη πολιτική θεωρία και πράξη με σημείο αναφοράς τον υπερεθνικό οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη μελέτη περίπτωσης των πολιτικών πρακτικών για την ένταξη της διάστασης της ισότητας στην εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση. Με βασικό αναλυτικό εργαλείο την φεμινιστική θεωρία για την έννοια της ισότητας και της διαφοράς, θα κριθεί και θα αναλυθεί ο βαθμός στον οποίο η προβληματική για την ισότητα υιοθετείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση ή αναπαράγει ήδη υπάρχουσες δομές και προκρίνει διχοτομικές αντιθέσεις ανάμεσα στα φύλα.
Το μουσείο ως αναπαράσταση του παρελθόντος και η πρόσληψή του από μαθητές λυκείου της Μυτιλήνης
(2006) Πάτιου, Ιωάννα - Κωνσταντίνος
Τα μουσεία αποτελούν τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα αναπαραστάσεων που έχει επινοήσει η σύγχρονη εποχή καθώς μέσα από την παράθεση περιορισμένου αριθμού αντικειμένων μια μουσειακή έκθεση μιλά στην ουσία για κάτι άλλο πέρα από τα αντικείμενα. Μιλά για το παρελθόν, τον πολιτισμό μιας ομάδας, την κοινωνική της οργάνωση, τις ιστορικές συνθήκες και συνήθειες ενός τόπου. Οι εκθέσεις δεν είναι ουδέτερες αλλά κοινωνικά καθορισμένοι αναπαραστατικοί μηχανισμοί, οι οποίοι διαμορφώνουν τις αντιλήψεις του κοινού γύρω από το παρελθόν μέσω της επιστημολογικής τους δομής και λειτουργίας . Το νόημα επομένως του παρελθόντος δεν βρίσκεται στο παρελθόν αλλά στο παρόν. Τα αντικείμενα μιας έκθεσης δεν μιλούν από μόνα τους για το παρελθόν αλλά στηρίζονται στις αμφίδρομες σχέσεις που αναπτύσσουν με τους επισκέπτες στο παρόν, για να αποκαλύψουν διαφορετικές πλευρές του άγνωστου παρελθόντος. Η σχέση τους δηλαδή είναι διαλεκτική. Το μουσείο απευθύνεται σε ένα κοινό που το επισκέπτεται, το αξιολογεί και το εντάσσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στη ζωή του, τις εμπειρίες και τις αντιλήψεις του. Το κοινό αυτό έρχεται σε επαφή με τα εκθέματα, προσλαμβάνει τις αναπαραστάσεις, ταξινομεί τις πληροφορίες και τις ερμηνεύει με βάση τα δικά του βιώματα.Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσον οι αντιλήψεις και οι προθέσεις που εμπεριέχονται στο μουσείο βρίσκουν ανταπόκριση στο κοινό. Τι νόημα έχει το μουσείο για το κοινό, ή για κάποια ομάδα αυτού του κοινού; Υπάρχει ένας κοινός πολιτισμικός κώδικας που να αναδύεται μέσα από την σχέση ενός μουσείου με το κοινό του;
Η ανταλλάξιμη περιουσία των μουσουλμάνων της Λέσβου : το παράδειγμα της πόλης της Μυτιλήνης
(2006) Καραβία, Χαρά
Βασικός στόχος της διπλωματικής αυτής εργασίας είναι η καταγραφή, επεξεργασία και ανάδειξη του αρχείου της ανταλλάξιμης περιουσίας που διατηρείται στην κτηματική υπηρεσία του Νομού Λέσβου, στην πόλη της Μυτιλήνης, καθώς και μια πρώτη απόπειρα να προσδιορισθούν οι παράμετροι των ζητημάτων που αναδεικνύονται μέσα από αυτό. Η αθρόα εισροή προσφύγων στον ελλαδικό χώρο -κυρίως μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης το 1923-, το ζήτημα της άμεσης αποκατάστασης και αποζημίωσης αυτών μέσα από συγκεκριμένες κρατικές πολιτικές διαχείρισης της ανταλλάξιμης περιουσίας αποτελούν το ευρύτερο πλαίσιο αναφοράς αυτής της έρευνας. Ειδικότερα μας απασχολεί η διευθέτηση των παραπάνω ζητημάτων σε τοπικό επίπεδο καθώς και η ανάδειξη της μουσουλμανικής παρουσίας και ιδιοκτησίας στην πόλη της Μυτιλήνης.
Ανθρωπολογικές προσεγγίσεις του δυϊσμού δεξί-αριστερό
(2006) Πατίκα, Αντιγόνη
Στην παρούσα εργασία προσεγγίζεται ανθρωπολογικά ο Δυϊσμός «Δεξί-Αριστερό» στα πλαίσια της ταξινόμησης και του συμβολισμού. Στα πρώτα δύο κεφάλαια ορίζεται η έννοια της ταξινόμησης, και παρουσιάζονται τόσο οι θέσεις των σημαντικότερων μελετητών της, όσο και κάποια ενδεικτικά ταξινομικά συστήματα. Μετά από μια σύντομη αναφορά στη σημασία των δυϊσμών για την επιστήμη της ανθρωπολογίας, εξετάζονται στο τέταρτο κεφάλαιο τα χαρακτηριστικά και οι συμβολισμοί του εν λόγω δυϊσμού, ενώ σχολιάζονται η πλευρική ασυμμετρία της φύσης και του ζωικού βασιλείου καθώς και η σχέση πλευρίωσης και οργανικής ασυμμετρίας. Στο ίδιο κεφάλαιο μελετάται επίσης η συσχέτιση του «Αριστερού» με το «διαβολικό», καθώς και η σημασία του δυϊσμού «Δεξί-Αριστερό» σε εκφάνσεις της καθημερινής ζωής και στη γλωσσική έκφραση. Ξεκινώντας από μιαν ιστορική προσέγγιση του Δυϊσμού «Δεξί-Αριστερό» στην αρχαιοελληνική φιλοσοφία παρουσιάζεται στο έκτο κεφάλαιο η σημασία της πολικότητας στην πρωτόγονη και στη θρησκευτική σκέψη, ενώ στα επόμενα κεφάλαια γίνεται αναφορά στη λεγόμενη «Κινεζική Αντιστροφή» και στον πλευρικό συμβολισμό ως παράδειγμα δυαδικού τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας. Στο τελευταίο κεφάλαιο επιχειρείται η θεώρηση της Αριστεροχειρίας καταρχάς μέσα από μιαν ιστορική αναδρομή και μετέπειτα σε σχέση με το φύλο και τη σεξουαλικότητα, καταλήγοντας σε μια σύντομη περιγραφή των θεωριών για την «Ερμηνεία» του Φαινομένου «Αριστεροχειρία».
Λόγος και εμπειρία στη νέα κοινωνική ιστορία
(2006) Τρίγκα, Χριστίνα - Θεόδωρος
Πρωταρχικός στόχος της διπλωματικής αυτής είναι να διερευνηθεί το ζήτημα των εννοιών της ‘εμπειρίας’ και του ‘λόγου’ στην νέα κοινωνική ιστορία. Η μελέτη αυτή εστιάζει το ενδιαφέρον της στην χρήση των εννοιών αυτών ως βασικών αναλυτικών εργαλείων της ιστορικής έρευνας. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται επίσης στους λόγους για τους οποίους η ‘εμπειρία’ και ο ‘λόγος’ ως αναλυτικές κατηγορίες κατέλαβαν μια πολύ σημαντική θέση στην ιστορία των γυναικών και της εργασίας, καθώς και γιατί ήταν απαραίτητα στοιχεία στην διαδικασία συγκρότησης της εργατικής τάξης.Τέλος, σημαντικό μέρος της μελέτης διαπραγματεύεται την επιρροή που δέχθηκε η ιστορική επιστήμη από την γλωσσολογία, τους τρόπους με τους οποίους οι ιστορικοί εφάρμοσαν τις γλωσσολογικές προσεγγίσεις, τις προσεγγίσεις που χαρακτηρίζουν την περίοδο της «γλωσσικής στροφής» και την ανάδειξη του ‘φύλου’ ως αυτόνομης αναλυτικής κατηγορίας της ιστορικής έρευνας.
Γυναίκες, μετανάστευση και διαφορετικότητα στη Ευρώπη: η υπόθεση της μαντίλας: μια συγκριτική προσέγγιση
(2006) Φλαγγίνη, Αγγελική - Π.
Στα πλαίσια της μεταπολεμικής οικονομικής ανάπτυξης, η Ευρώπη δέχθηκε πλήθος μεταναστών από τις ασιατικές και αφρικανικές αποικίες, οι οποίοι κλήθηκαν να καλύψουν το κενό του ενδογενούς εργατικού δυναμικού. Έως και τα μέσα της δεκαετίας του ’70, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έδειχναν να ενισχύουν την εν λόγω μεταναστευτική κινητικότητα. Ωστόσο, προς το τέλος του 20ου αιώνα, οι ραγδαίες και δυσχερείς κοινωνικό-πολιτικές εξελίξεις, που οφείλονται ως επί το πλείστον στην κατάρρευση του Κομμουνισμού και τις πολεμικές συρράξεις σε Μέση Ανατολή και Αφρική, έφεραν την Ευρώπη αντιμέτωπη με την προσέλευση τεράστιων μεταναστευτικών μαζών, οι οποίες χαρακτηρίζονται από έντονη εθνική και πολιτισμική ποικιλομορφία. Υπό αυτές τις συνθήκες, η έννοια της πολιτισμικής ταυτότητας αναδεικνύεται ως μείζουσας σημασίας και ανεξάρτητα από την οικονομική και πολιτισμική ομοιομορφία που προωθεί η σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα, δεν είναι λίγοι εκείνοι που σπεύδουν να υπερασπιστούν το δικαίωμά τους στη διαφορά. Η εν λόγω έξαρση των ταυτοτήτων καταλήγει σε ένα νέο είδος ρατσισμού, έναν πολιτισμικό ολοκληρωτισμό.Στο επίκεντρο της πολεμικής του εν λόγω ολοκληρωτισμού τοποθετούνται οι μουσουλμάνοι μετανάστες, γεγονός που ως επί το πλήστον οφείλεται στη συγκεχυμένη άποψη ορισμένων Ευρωπαίων σχετικά με τον ισλαμικό πολιτισμό, η οποία τείνει να τον χαρακτηρίζει εξ ορισμού εχθρικό και απειλητικό για το δημοκρατικό πολίτευμα της Δύσης. Στην παρούσα εργασία το επίκεντρο του ενδιαφέροντος στρέφεται στις γυναίκες του Ισλάμ και συγκεκριμένα στο ζήτημα της μαντίλας. Εξετάζεται η αντίδραση των Ευρωπαίων και μουσουλμάνων φονταμενταλιστών, καθώς και η σχετική ιδεολογία που αναπτύχθηκε επί του θέματος τόσο στη διάρκεια της αποικιοκρατίας όσο και στα πλαίσια της σύγχρονης μεταναστευτικής κινητικότητας. Το βασικό μειονέκτημα που χαρακτηρίζει την επιχειρηματολογία και των δύο προσεγγίσεων είναι η πρόσληψη των μουσουλμάνων γυναικών ως μίας ομογενοποιημένης και σταθερής κατηγορίας ανθρώπων, οι εμπειρίες και η συμπεριφορά των οποίων, ιδιαίτερα στο ζήτημα της μαντίλας, δείχνει να μην επηρεάζεται από το εκάστοτε οικονομικό, πολιτικό και πολιτισμικό πλαίσιο.

Περιηγούμαι

Πλοήγηση Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας ανά Ημερομηνία έκδοσης